Sompolno


Na mapach: 52°23′17″N 18°30′06″E/52,388056 18,501667

Sompolno w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Sompolno (niem. 1939–1943 Deutscheck, 1943–1945 Deutscheneck) – miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie konińskim, na lewym brzegu Noteci, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Sompolno. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. konińskiego. Było miastem królewskim[2].

Według danych z 31 grudnia 2010 miasto liczyło 3624 mieszkańców[3].

Spis treści

Kalendarium | edytuj kod

  • 7 czerwca 1242 – Kazimierz ks. kujawski przebywając w Sompolnie, wydaje akt dla klasztoru w Sulejowie[4].
  • 1477 – Nadanie praw miejskich przez abp Jakuba ze Sienna.
  • 1793–1807 – Sompolno w granicach Królestwa Prus.
  • 1807–1815 – Sompolno w granicach Księstwa Warszawskiego.
  • 1815 – Miasto zostaje włączone do pozostającego w granicach Rosji Królestwa Polskiego.
  • 1858 – W Sompolnie znajdowało się 52 domy murowane, 99 domów drewnianych i 1714 mieszkańców. W tej liczbie 315 Niemców i 455 Żydów[5].
  • 1870 – Wskutek carskiej reformy administracyjnej Sompolno traci prawa miejskie.
  • 1916 – Uruchomienie dla ruchu publicznego kolei wąskotorowej[6].
  • 1921 – Miejscowość liczy ponad 3700 mieszkańców, w tym 31% Żydów.
  • 1939 – W trakcie kampanii wrześniowej 4 września w rejon Sompolna zostaje przeniesiona 36 eskadra (bez 2 plutonu). W dniach od 7–11 września cofająca się Armia „Poznań” (m.in. 14 DP, Podolska BK.) przechodzi w rejonie Sompolna[7].
  • 12 września pluton ON Opalenica nawiązał kontakt bojowy z 69 pułkiem pionierów kolejowych nacierających od strony Piotrkowa Kujawskiego na przedpolach Sompolna. Dzięki wsparciu I ON Poznań i ON Szamotuły udało się odeprzeć atak i zdobyć jeden samochód i dwa rkm-y[8].
  • Początek okupacji niemieckiej; wcielenie miasta do III Rzeszy, do okręgu „Kraj Warty” (Warthegau), Kreis Warthebrücken (Koło) pod nazwą Sompolno; od 18 V 1943 r. zmiana nazwy na „Deutscheneck”[9].
  • 1940 – Utworzenie przez Niemców getta dla ludności żydowskiej.
  • 1942 – Likwidacja getta; jego mieszkańcy zostają wywiezieni do obozu zagłady w Chełmnie nad Nerem i wymordowani.
  • 1945 – Koniec okupacji niemieckiej.
  • 1966 – Ustawienie na rynku pomnika z kamieni polnych ku czci poległych w latach 1945–1948 o utrwalenie władzy ludowej[10].
  • 1973 – Sompolno po 103 latach odzyskało prawa miejskie.
  • 2001 – Likwidacja kolei wąskotorowej w Sompolnie[6].

Demografia | edytuj kod

  • Piramida wieku mieszkańców Sompolna w 2014 roku [1].


Zabytki | edytuj kod

Kaplica św. Hieronima z XVII w. Kościół św. Marii Magdaleny - widok na XIX-wieczną część (dziś prezbiterium)

Kościoły | edytuj kod

Obecnie na terenie miasta działalność duszpasterską prowadzą następujące kościoły:

Sport | edytuj kod

W miejscowości działa klub sportowy GKS Sompolno, którego sekcja piłkarska występuje w konińskiej klasie okręgowej.

Oświata | edytuj kod

W Sompolnie prowadzą działalność edukacyjną trzy zespoły szkół:

  • Zespół Szkolno-Przedszkolny w Sompolnie – w skład zespołu wchodzą: Publiczne Gimnazjum w Sompolnie, Szkoła Podstawowa w Sompolnie oraz Przedszkole.
  • Zespół Szkół Ogólnokształcących i Technicznych w Sompolnie. W skład zespołu wchodzą: Liceum Ogólnokształcące im. Henryka Sienkiewicza, Technikum, Branżowa Szkoła I Stopnia, Liceum Ogólnokształcące dla dorosłych.
  • Centrum Szkoleniowe „Wiedza” Konin – filia Sompolno – prowadzi Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych w systemie zaocznym.

Transport | edytuj kod

W grudniu 1914 roku Niemcy zbudowali w Sompolnie wojskową kolej wąskotorową, otwartą dla ruchu publicznego w 1916 roku[6]. Po I wojnie światowej w Sompolnie powstała węzłowa stacja kolei wąskotorowej, włączona w struktury Kujawskich Kolei Dojazdowych[6]. Stacja została zamknięta w 2001 roku wraz z ustaniem przejazdów na kolei wąskotorowej[6].

Książki o Sompolnie | edytuj kod

  • Antoni Gajda: Monografia Sompolna z dodatkiem o Lubstowie i okolicy, Koło 1936.
  • Albert Breyer: Zur Geschichte von Sompolno und Umgebung. Historische Gesellschaft für Posen, Heft 4, Posen 1938.
  • Jan Czyżewski: Poczta na terenie miasta i gminy Sompolno, Towarzystwo Przyjaciół Sompolna, Sompolno 1987.
  • Hornberger Armin Richard, Moja łódzka młodość; Łódź 2011, ss. 113–126 (przede wszystkim o pobycie w „wiosce dziecięcej” HJ w pałacu w Lubstowie w II połowie 1940 AQUAKON Sp z.o.o

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b http://www.polskawliczbach.pl/Sompolno, w oparciu o dane GUS.
  2. Przeszłość administracyjna ziem województwa łódzkiego, w: Rocznik Oddziału Łódzkiego Polskiego Towarzystwa Historycznego, Łódź 1929, s. 16.
  3. STAN I STRUKTURA LUDNOŚCI ORAZ RUCH NATURALNY W PRZEKROJU TERYTORIALNYM W 2010 R. Stan w dniu 31 XII. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011, s. 103. ISSN 2083-3342. [dostęp 13 czerwca 2011].
  4. •Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, pod. red. B. Chlebowskiego, Warszawa 1900, s. 611.
  5. •Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich pod. red. B. Chlebowskiego, Tom XI, Warszawa 1890,s.72.
  6. a b c d e Marek Malczewski. Sompolno. „Świat Kolei”. 1/2016. s. 45. 
  7. •W. Rezmer, Armia „Poznań” 1939, Warszawa 1992.
  8. Krzysztof Żabierek: Bitwa pod Sompolnem 1939. [dostęp 2015-08-10].
  9. Verordnungsblatt des Reichsstatthalters im Warthegau, z 18 V 1943, nr 12, s. 109, poz. 62.
  10. Piotr Maluśkiewicz „Konin i okolice” Wydawnictwo Poznańskie 1979 r, ​ISBN 83-210-0067-3​,str. 126
  11. Parafie gminy Sompolno (pol.). Urząd Miejski w Sompolnie. [dostęp 2012-11-10].
  12. Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków województwa wielkopolskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa, stan na 31 grudnia 2012 r.. s. 78. [dostęp 2013-02-11].

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (miasto):
Na podstawie artykułu: "Sompolno" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy