Sosnowiec


Na mapach: 50°17′N 19°08′E/50,283333 19,133333

Sosnowiec w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Sosnowiecmiasto na prawach powiatu na południu Polski, w województwie śląskim, w Zagłębiu Dąbrowskim będącym częścią zachodniej Małopolski. Położone na Wyżynie Śląskiej, stanowiącej część Wyżyny Śląsko-Krakowskiej, nad 3 rzekami: Czarną Przemszą, Białą Przemszą i Brynicą. Znajduje się we wschodniej części Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (GOP).

Spis treści

Nazwa | edytuj kod

Nazwa miasta pochodzi od borów sosnowych porastających te tereny przed 1830. Pierwotna nazwa miasta brzmiała Sosnowice. Miasto powstało w wyniku połączenia wielu miejscowości w procesach urbanizacyjnych, które zostały zanotowane w dokumentach historycznych.

W latach (1470–1480) Jan Długosz w księdze Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis wymienia wsie, które stały się częścią miasta jak: Klimontów w formach Clymonthow oraz Clymuntow, Zagórze w formie Zagorze, Sielec w formie Szyedlecz, Porąbka w formie Porambka, Pogoń w formie Pogonya[2].

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego wydany w latach 1880–1906 notuje nazwę miasta Sosnowiec[3].

Historia | edytuj kod

Sosnowiec, Plac Stulecia popularnie nazywany „Patelnią” Znaczek z 1916 z Sosnowic; z nazwą „Sosnowice”  Osobny artykuł: Historia Sosnowca.

Do jednych z najstarszych śladów osadnictwa na terenie miasta należą znaleziska z cmentarzyska łużyckiego na terenie dzielnic Pogoń i Sielec. Wstępnie datowane na okres epoki brązu i wczesną epokę żelaza[4]. Najstarsza znana wzmianka o osadzie z terenu obecnego Sosnowca pochodzi być może z 1123, a już z pewnością o Milowicach, jak również o Klimontowie, Zagórzu i innych można mówić na podstawie dokumentu z 1228 i innych począwszy od XIII wieku. Do jednych ze starszych dzielnic należą również Pogoń, Sielec, Porąbka i inne. Aż do czasów rozbiorów Polski większość z wymienionych wyżej dzielnic wchodziła w skład województwa krakowskiego. Część z nich wchodziła natomiast w skład księstwa siewierskiego. Prawa miejskie przez krótki okres w XVIII wieku posiadał Modrzejów, a następnie od 1902 Sosnowiec, co było pierwszym przypadkiem nadania takich praw w Generał-gubernatorstwie Warszawskim za rządów caratu po Powstaniu Styczniowym, w trakcie którego w Sosnowcu funkcjonowała polska administracja, sąd i służba celna. W 1848 roku doprowadzona została do granic zaboru rosyjskiego i austriackiego w Maczkach kolej Warszawsko-Wiedeńska, a w 1859 roku powstał obecny dworzec w Sosnowcu. W drugiej połowie XIX wieku przybyli do Sosnowca z Saksonii Lamprechtowie, Schönowie i Dietlowie, którzy mieli udział w rozwoju przemysłu na terenie obecnego miasta. Projekt utworzenia miasta Sosnowca pojawił się po raz pierwszy w 1885 roku, z inicjatywy sosnowieckich przemysłowców[potrzebny przypis][5]. Miasto Sosnowiec utworzono jednak dopiero w 1902 roku z istniejących osad: Kuźnicy, Starego Sosnowca, Sielca, Środulki, Ostrej Górki, Pogoni i Radochy. W 1915 roku przyłączono także Dębową Górę, Konstantynów, Milowice, Modrzejów, Pekin i Środulę. W momencie utworzenia miasta Sosnowiec liczył 61 tys. mieszkańców, miał własną prasę, teatr zawodowy, rozwinięte lecznictwo ze szpitalem, wśród wydarzeń, jakie miały tu miejsce, prócz wspomnianych walk powstańczych, należy wymienić wydarzenia z 1905 r. czy np. pierwszy w Polsce – razem z Warszawą – pochód pierwszomajowy.

W czasie kampanii wrześniowej stacjonowała tu 23 Eskadra Towarzysząca[6].

26 listopada 2009 podczas LII Sesji Rady Miejskiej w Sosnowcu sztandar miasta został udekorowany odznaczeniem „Za Zasługi dla ZKRPiBWP”. Dekoracji sztandaru dokonał Prezes Zarządu Miejskiego ZKRPiBWP por. Edward Całka.

Geografia | edytuj kod

Położenie | edytuj kod

Sosnowiec położony jest na Wyżynie Śląskiej w obrębie wschodniej części Płaskowyżu Bytomsko-Katowickiego. Pod względem geologicznym Sosnowiec położony jest na monoklinie śląsko-krakowskiej znajdującej się na platformie paleozoicznej.

Według danych z 1 stycznia 2013 r. powierzchnia miasta wynosiła 91,06 km²[7].

Sosnowiec graniczy z następującymi miastami:

Rzeki i cieki wodne | edytuj kod

Zbiorniki wodne i jeziora | edytuj kod

Ochrona środowiska | edytuj kod

Według raportu Światowej Organizacji Zdrowia w 2016 roku Sosnowiec został sklasyfikowany jako trzydzieste piąte najbardziej zanieczyszczone miasto Unii Europejskiej[8].

Sosnowiec podpisał deklarację przystąpienia do międzynarodowej platformy NAZCA. Okazją do przystąpienia do platformy był szczyt miast „Miasta dla klimatu”, który odbył się 5 grudnia w Katowicach jako jedno z wydarzeń towarzyszących 24. Konferencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu[9].

Podział terytorialny | edytuj kod

Terytorium Sosnowca można podzielić w pierwszym stopniu na następującego rodzaju jednostki:

  • dzielnice historyczne (wyróżnia się ich od 20 do 30),
  • dzielnice – jednostki pomocnicze gminy Sosnowiec (aktualnie 5: „Południe”, czyli Niwka-Modrzejów utworzona w 2004 r., „Środula” utworzona w 2012 r., „Maczki” utworzona w 2012 r., „Juliusz” utworzona w 2014 r. i „Ostrowy Górnicze” utworzona w 2014 r.; władze Sosnowca przyjęły koncepcję tworzenia jednostek pomocniczych na wniosek społeczności lokalnych, a nie jednolitego podziału całej gminy na dzielnice przez radę miasta jak w sąsiednich Katowicach; w związku z tym większa część obszaru Sosnowca nie jest aktualnie podzielona na jednostki pomocnicze);
  • obręby ewidencyjne urzędu miasta (aktualnie 10), podzielone w drugim stopniu na mniejsze, numerowane jednostki,[potrzebny przypis]
  • części miasta według Krajowego Rejestru Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju TERYT (aktualnie 29 bez Śródmieścia, które zostało potraktowane jako tożsame z miastem / miejscowością),
  • rejony działania urzędów pocztowych vel rejony obowiązywania kodów pocztowych (aktualnie 10, dawniej 15).[potrzebny przypis]

Dzielnice zwyczajowe i jednostki urzędowe | edytuj kod

Dzielnice zwyczajowe to dawne miasta, osady typu miejskiego, gminy i gromady wiejskie, wsie, przysiółki i kolonie, a także utrwalone w świadomości mieszkańców oficjalne lub zwyczajowe nazwy osiedli mieszkaniowych i innych charakterystycznych rejonów mieszkalnych. Dzielnice zwyczajowe oraz ich nazwy nie zawsze mają charakter urzędowy. Niektóre z niżej wymienionych dzielnic zwyczajowych są jednostkami urzędowego podziału terytorialnego kraju (tak zwanymi integralnymi częściami miejscowości o własnych odrębnych nazwach). Jednostki te posiadają oficjalne identyfikatory w rejestrze TERYT.

  • Abisynia lub Osiedle Naftowa – teren wydzielany zwyczajowo, według TERYT wchodzi w skład Śródmieścia
  • Bobrek – status „część miasta”, identyfikator 0943440
  • Bory – status „część miasta”, identyfikator
  • Dańdówka – status „część miasta”, identyfikator
  • Dębowa Góra – status „część miasta”, identyfikator
  • Jęzor – status „część miasta”, identyfikator
  • Juliusz – status „część miasta”, identyfikator
  • Kazimierz Górniczy – status „część miasta”, identyfikator
  • Klimontów – status „część miasta”, identyfikator
  • Konstantynów – status „część miasta”, identyfikator
  • Maczki – status „część miasta”, identyfikator
  • Milowice – status „część miasta”, identyfikator
  • Modrzejów – status „część miasta”, identyfikator
  • Niwka – status „część miasta”, identyfikator
  • Ostra Górka – status „część miasta”, identyfikator
  • Ostrowy Górnicze – status „część miasta”, identyfikator
  • Osiedle Piastów (w Stary Sosnowiec) – teren wydzielany zwyczajowo, według TERYT wchodzi w skład Starego Sosnowca
  • Pogoń – status „część miasta”, identyfikator
  • Porąbka – status „część miasta”, identyfikator
  • Kolonia Pekin lub Pekin
  • Radocha – teren wydzielany zwyczajowo, według TERYT wchodzi w skład Śródmieścia
  • Osiedle Rudna – teren wydzielany zwyczajowo, według TERYT wchodzi w skład Pogoni
  • Sielec – status „część miasta”, identyfikator
  • Stary Sosnowiec – status „część miasta”, identyfikator
  • Środula (w tym Stara Środula) – status „część miasta”, identyfikator
  • Środulka – teren wydzielany zwyczajowo, według TERYT wchodzi w skład Środuli
  • Śródmieście/ Nowy Sosnowiec/ Sosnowiec według TERYT – status miejscowość/ miasto, identyfikator 2475011
  • Wygwizdów – teren wydzielany zwyczajowo, według TERYT wchodzi w skład Pogoni
  • Zagórze w tym Stare Zagórze – status „część miasta”, identyfikator.
Jednostki przestrzenno-funkcjonalne III stopnia (SUiKPZ, Sosnowiec) nawiązujące do pojęcia dzielnicy miejskiej:
  • Śródmieście,
  • Milowice,
  • Pogoń,
  • Stary Sosnowiec,
  • Sielec,
  • Dębowa Góra,
  • Zagórze,
  • Środula,
  • Dańdowka,
  • Niwka,
  • Modrzejów,
  • Bór,
  • Jęzor,
  • Klimontów,
  • Porąbka,
  • Kazimierz Górniczy,
  • Ostrowy Górnicze,
  • Maczki.

[potrzebny przypis]

Ponadto w niektórych częściach Sosnowca zostały z inicjatywy mieszkańców utworzone przez radę miasta jednostki pomocnicze gminy o nazwie dzielnic:

  • Dzielnica Południe – od 2004 r., obejmująca w przybliżeniu obszar obrębu ewidencyjnego nr 12 – obszar byłej gminy Niwka (siedzibą organów dzielnicy jest była wieś Niwka, identyfikator TERYT 0943629)
  • Dzielnica Środula
  • Dzielnica Maczki
  • Dzielnica Ostrowy Górnicze
  • Dzielnica Juliusz

Aktualnie istnieją grupy inicjatywne mieszkańców dążące do utworzenia kolejnych jednostek pomocniczych gminy, to znaczy:

  • Dzielnicy Zagórze
  • Dzielnicy Pogoń
  • Dzielnicy Stary Sosnowiec
  • Dzielnicy Kazimierz Górniczy[10]

Demografia | edytuj kod

 Osobny artykuł: Ludność Sosnowca.

Pierwsze pod względem liczby mieszkańców miasto Zagłębia Dąbrowskiego, trzecie w województwie śląskim (po Katowicach i Częstochowie) i piętnaste w Polsce. Jest jednym z ośrodków centralnych policentrycznej aglomeracji górnośląskiej[potrzebny przypis].

Według danych GUS z 31 grudnia 2019 roku miasto liczyło około 199 974 mieszkańców[1].

  • Wykres liczby ludności Sosnowca od czasu uzyskania praw miejskich (1902 r.)

W okresie powojennym najbardziej dynamiczny wzrost liczby ludności Sosnowca miał miejsce w latach 70. XX wieku. Wynikał on nie tylko z rozbudowy osiedli mieszkaniowych, ale przede wszystkim z powiększenia obszaru miasta w 1975 roku i włączenia w jego skład dotychczasowych samodzielnych ośrodków: miast Zagórze, Kazimierz Górniczy i Klimontów oraz osiedla Maczki. Dzięki temu Sosnowiec już w 1977 roku stał się miastem ponad dwustutysięcznym (204 630 mieszkańców)[11]. Dalszy wzrost liczby mieszkańców miasta nastąpił wskutek budowy nowych osiedli mieszkaniowych, głównie dla pracowników Kombinatu Metalurgicznego „Huta Katowice” w Dąbrowie Górniczej. W 1981 roku Sosnowiec stał się miastem ćwierćmilionowym i był nim do 1993 roku. Największą liczbę mieszkańców odnotowano w 1987 roku (259 580 mieszkańców)[potrzebny przypis].

Od początku lat 90. XX wieku trwa permanentny spadek liczby ludności Sosnowca. Wynika on nie tylko z ubytków naturalnych ludności, ale również ujemnego salda migracji. Procesy te spowodowane zostały przede wszystkim przemianami społeczno-gospodarczymi, w wyniku których gospodarka miasta, oparta przede wszystkim na przemyśle ciężkim, znacznie podupadła.

  • Piramida wieku mieszkańców Sosnowca w 2014 roku[12].


Architektura | edytuj kod

Wysokościowce | edytuj kod

Żyleta – najwyższy budynek w Sosnowcu

W Sosnowcu znajdują się obecnie dwa budynki które można zaliczyć do wysokościowców.

Zabytki i atrakcje turystyczne | edytuj kod

Zamki, Pałace, Dwory | edytuj kod

Sosnowiec, Zamek Sielecki Pałac Schöna w centrum  Zobacz też: Lista zabytków w Sosnowcu.

Zabytkowe kościoły i obiekty sakralne | edytuj kod

Cerkiew prawosławna pw. Wiary, Nadziei i Miłości Kościół Ewangelicko-Augsburski w Sosnowcu  Zobacz też kategorię: Zabytkowe kościoły w Sosnowcu. Zobacz też: Kościoły i wspólnoty wyznaniowe w Sosnowcu.  Zobacz też kategorię: Cmentarze w Sosnowcu.

Budynki mieszkalne i obiekty przemysłowe | edytuj kod

Gmach Sosnowieckiej Szkoły Realnej, później Liceum im. Stanisława Staszica w Sosnowcu
  • Willa Piątkowskiego w Sosnowcu przy ulicy Mireckiego
  • Budynek administracyjny zakładów włókienniczych
  • Osiedle robotnicze w Klimontowie
  • Osiedle robotnicze przy ul. Chemicznej

Pomniki | edytuj kod

Sosnowiec jako miasto w przeszłości graniczne posiada krótką, ale bogatą historię, którą odzwierciedlają pomniki oraz płyty i tablice pamiątkowe. W przeszłości najbardziej znanym był Pomnik Czynu Rewolucyjnego z charakterystyczną konstrukcją z rur. Obecnie najbardziej eksponowanym jest pomnik Jana Kiepury znajdujący się na centralnym placu miasta.

 Osobny artykuł: Pomniki w Sosnowcu.

Inne atrakcje | edytuj kod

Zieleń miejska | edytuj kod

Park Sielecki Park Miejski im. Jacka Kuronia

Sosnowiec posiada ponad 2.250 ha terenów zielonych w parkach, skwerach, strefach ochronnych, ogródkach działkowych i lasach. Na obszarze miasta zachowało się wiele parków zakładanych przy rezydencjach przemysłowców, a także powstało wiele nowych. Wiele z nich przedstawia wartość zabytkową oraz przyrodniczą[15]. 70 drzew rosnących w Sosnowcu to pomniki przyrody a 5 parków jest wpisanych do śląskiego wojewódzkiego rejestru zabytków[16].

 Osobny artykuł: Pomniki przyrody w Sosnowcu. Pozostałości po zabudowaniach Parku Dietla

Parki miejskie – zabytkowe | edytuj kod

Ważniejsza parki miejskie | edytuj kod

 Osobny artykuł: Parki w Sosnowcu.

Tereny chronione i cenne przyrodniczo | edytuj kod

Gospodarka | edytuj kod

Ulica 3 Maja  Osobny artykuł: Gospodarka i handel w Sosnowcu.

Sosnowiec powstał jako miasto przemysłowe, dzięki szybkiemu rozwojowi przemysłu ciężkiego. Swój rozwój zawdzięcza głównie dogodnej lokalizacji na skrzyżowaniu szlaków drogowych i kolejowych[17]. Po 1989 w mieście nastąpiła restrukturyzacja przemysłu, gdzie w wyniku likwidacji większości zakładów wydobywczych uległ zmianie profil rozwoju miasta z górniczo-hutniczego przekształcił się w przemysłowo-handlowy z uwzględnieniem warunków lokalizacyjnych.

W końcu marca 2015 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w Sosnowcu obejmowała ok. 9,9 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 13,5% do aktywnych zawodowo[18].

Transport | edytuj kod

Transport drogowy | edytuj kod

Droga ekspresowa S86

Łączna długość wszystkich dróg w Sosnowcu wynosi 333,5 km, w tym: (a) drogi krajowe – 12,0 km; (b) drogi powiatowe – 101,7 km; (c) – drogi gminne – 219,8 km[16]. W pobliżu Sosnowca przebiega autostrada A4 – odległość ze Śródmieścia do jej węzłów wynosi:

Przez miasto przebiegają:

W mieście znajduje się ponad 30 stacji paliw, 11 stacji kontroli pojazdów i kilka wielkich salonów samochodowych połączonych z autoryzowanymi serwisami.

Transport kolejowy | edytuj kod

Sosnowiec. Fragment dworca kolejowego Dworzec kolejowy Sosnowiec Główny

Przez miasto przebiegają odnogi historycznych szlaków:

Dworce Sosnowiec Główny oraz Sosnowiec Maczki mają zabytkową architekturę, oba były przed I wojną światową stacjami granicznymi.

Aktualnie na terenie Sosnowca znajduje się siedem stacji kolejowych na następujących liniach:

Pociągi dalekobieżne (w tym międzynarodowe do: Bratysławy, Budapesztu, Mińska, Moskwy, Pragi i Wiednia) zatrzymują się na stacji Sosnowiec Główny. Na pozostałych stacjach zatrzymują się wyłącznie osobowe pociągi podmiejskie.

W odległym o 18 km od Śródmieścia Sosnowca sąsiednim Sławkowie planowana jest inwestycja oddziaływająca na cały zagłębiowski region, w postaci rozbudowy suchego portu przeładunkowego na zakończeniu Linii Hutniczej Szerokotorowej, jako strategiczny element kombinowanego połączenia towarowego wschód-zachód.

Niezależnie od kolei publicznych na terenie miasta działa sieć kolei przemysłowych dawnego PMP-PW, łącząca miejsca wydobywania piasku podsadzkowego z tutejszymi kopalniami węgla kamiennego. W wyniku likwidacji kopalń węgla, część sieci została zlikwidowana, a zachowanie fragmenty coraz częściej są wykorzystywane do transportu innych towarów.

Transport autobusowy | edytuj kod

Sosnowiec widok na dworzec kolejowy Sosnowiec Główny. Widoczna ulica (obecnie 3 Maja) dziś jest dwujezdniowa z torowiskiem tramwajowym pośrodku. Zdjęcie wykonane z obecnego Placu Stulecia z przełomu lat 60. i 70. XX wieku

Przez Śródmieście Sosnowca kursują linie dalekobieżne, głównie w kierunku województw świętokrzyskiego i małopolskiego, co wynika z kierunków imigracji ludności wywołanej budową Huty Katowice.

Komunikacja miejska | edytuj kod

19 września 1991 Sosnowiec przystąpił do związku gmin w celu wspólnej organizacji transportu miejskiego[19] którym zajmuje się od tej pory Komunikacyjny Związek Komunalny Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego zrzeszający 27 miast województwa śląskiego. Na tym obszarze (również na terenie Sosnowca) obowiązuje wspólny cennik przewozu, wspólne wzory biletów oraz aplikacje do zakupu e-biletów czy karta SKUP. Trasy na terenie miasta obsługuje PKM Sosnowiec na zlecenie KZK GOP[20].

Głównym węzłem komunikacyjnymi jest dworzec autobusowy przy ul. Mościckiego[21]. Także przed dworcem kolejowym Sosnowiec Główny zatrzymuje się wiele linii komunikacji miejskiej.

 Osobny artykuł: Autobusy miejskie w Sosnowcu.  Osobny artykuł: Tramwaje w Sosnowcu.

Transport lotniczy | edytuj kod

W odległości około 24 km na północ od centrum Sosnowca znajduje się międzynarodowy port lotniczy Katowice-Pyrzowice z asfaltobetonową drogą startową o długości 3200 metrów i szerokości 45 metrów. Port posiada trzy terminale pasażerskie oraz jeden terminal cargo. Przepustowość roczna terminali pasażerskich wynosi ok. 5.5 mln. Lotnisko w Pyrzowicach obsługuje ponad 30 stałych połączeń rejsowych liniami lotniczymi LOT, Lufthansa, Wizz Air, Ryanair, Transavia i Ellnair.

W odległości około 70 km od Sosnowca znajduje się port lotniczy: Airport Kraków w Balicach. Inne pobliskie lotniska to: port lotniczy Ostrawa, port lotniczy Radom-Sadków, lotnisko w Kamieniu Śląskim pod Opolem,

W 2010 otwarto oficjalnie sanitarne lądowisko przy pl. Medyków 1.

Transport alternatywny | edytuj kod

W 2019 roku w mieście po raz pierwszy pojawiły się publiczne systemu wypożyczenia hulajnóg elektrycznych i skuterów elektrycznych[22]. Od 2017 roku w Sosnowcu systematycznie rośnie ilość dróg rowerowych, a od czerwca 2018 roku działa system roweru miejskiego.

 Osobny artykuł: Transport rowerowy w Sosnowcu.

Opieka zdrowotna | edytuj kod

Lista szpitali publicznych[23]:

Edukacja | edytuj kod

Neofilologia, Uniwersytet Śląski  Osobny artykuł: Edukacja w Sosnowcu.

W 2018 roku w Sosnowcu było zarejestrowanych około 200 jednostek szczebla podstawowego i średniego. Wśród nich jest 117 publicznych jednostek edukacyjnych, działających w ramach zespołów szkół lub jako samodzielne jednostki: 52 przedszkoli, 76 szkół podstawowych oraz 80 szkół ponadpodstawowych[24][25].

W ramach zespołów szkół działa: 14 zespołów szkół ogólnokształcących, 3 zespoły szkół specjalnych, 1 centrum kształcenia ustawicznego, 11 zespołów szkół zawodowych[25].

Obok szkół publicznych istnieje również 55 jednostek edukacyjnych niepublicznych: 2 przedszkola niepubliczne, 2 szkoły podstawowe niepubliczne, 1 szkoła podstawowa publiczna prowadzona przez osobę prawną, 5 gimnazjów, 1 liceum profilowane, 3 szkoły średnie zawodowe, 7 liceów ogólnokształcących młodzieżowych, 9 liceów ogólnokształcących dla dorosłych, 26 szkół policealnych zawodowych[25].

Na poziomie wyższym i pomaturalnym znajduje się kilka uczelni bądź instytutów wyższych z siedzibą w Sosnowcu, jak również kilka filii jednostek z innych miast.

Turystyka | edytuj kod

Sosnowiec posiada liczne zabytki z dawnego osadnictwa sięgającego średniowiecza, ery rozwoju przemysłowego oraz dużo obszarów zielonych, w tym zabytkowych parków i terenów chronionych.

 Zobacz też: Zabytki i atrakcje turystyczne.  Zobacz też: Parki i ogrody.

Ruchem turystycznym, oznakowaniem i wytyczaniem szlaków opiekuje się sosnowiecki oddział PTTK i Centrum Informacji Miejskiej. Z okazji setnej rocznicy nadania praw miejskich została ustanowiona dwustopniowa Odznaka Krajoznawcza Miasta Sosnowca[26].

Przez miasto przebiega kilka szlaków turystycznych rowerowych i pieszych.

Szlaki rowerowe | edytuj kod

Trasy rowerowe Śląskiej Sieci Tras Rowerowych | edytuj kod

  • Trasa średnicowa – rowerowa nr 3: Gliwice – Zabrze – Ruda Śląska – Katowice – Sosnowiec – Sławków[32]
  • Trasa rowerowa nr 5: Katowice Centrum – Szopienice (Katowice) – Stary Sosnowiec – Pogoń (Sosnowiec) – Będzin – Psary – Przeczyce – Woźniki – Częstochowa[32][33]
  • Trasa rowerowa nr 470: Strzemieszyce Wielkie (Dąbrowa Górnicza) – Ostrowy Górnicze (Sosnowiec) – Bory (Sosnowiec) – Maczki (Sosnowiec) – Długoszyn (Jaworzno) – Chropaczówka – Niedzieliska – os. Podwarpie – Jaworzno Centrum

Szlaki piesze | edytuj kod

Muzea | edytuj kod

Kultura i media | edytuj kod

Egzotarium w Sosnowcu

Placówki kultury | edytuj kod

Kina | edytuj kod

Ogrody Zoologiczne | edytuj kod

Media | edytuj kod

Pierwszym tytułem prasy drukowanej w Sosnowcu był Głos Sosnowca[42], pierwszą rozgłośnią radiową było podstudio uruchomionej 15 stycznia 1936r. rozgłośni Polskiego Radia w Katowicach, jako placówka radiowa Zagłębia Dąbrowskiego[43], zaś pierwszą samodzielną rozgłośnią było Radio R ( Radio Rezonans, Radio Eska Śląsk ) nadające od 1993 roku[44]. Od 2011 roku na terenie Zagłębia Dąbrowskiego działa telewizja TV Zagłębie, poruszająca tematykę regionalną[45]. Najliczniejszą grupę w 2020 wśród mediów regionalnych stanowią wydawnictwa internetowe, wśród których najmocniej skoncentrowanymi na tematyce miejskiej są: 41-200.pl oraz Zagłębie.FM.

 Osobny artykuł: Media w Sosnowcu.

Wspólnoty wyznaniowe | edytuj kod

Niektóre kościoły w Sosnowcu {{{8}}} Centrum Kongresowe Świadków Jehowy w Sosnowcu, wnętrze Sali Zgromadzeń

Kościół rzymskokatolicki | edytuj kod

Sosnowiec jest siedzibą rzymskokatolickiej diecezji sosnowieckiej, do której na terenie miasta należą 32 kościoły parafialne, w tym jedna bazylika – sosnowiecka katedra – oraz jedno sanktuarium – Sanktuarium Miłosierdzia Bożego. W mieście powstało też żeńskie zgromadzenie zakonneSióstr Karmelitanek Dzieciątka Jezus, których współzałożycielka, Czcigodna Sługa Boża Matka Teresa od św. JózefaJanina Kieorcińska, zwana w kręgach katolickich Matką Zagłębia jest kandydatką na ołtarze[46]. Z Sosnowcem związana była także Czcigodna Służebnica Boża Wanda Malczewska.

Oprócz karmelitanek w Sosnowcu działa jeszcze kilka zgromadzeń zakonnych męskich i żeńskich.

 Zobacz też kategorię: Parafie rzymskokatolickie w Sosnowcu.

Pozostałe wspólnoty wyznaniowe | edytuj kod

W Sosnowcu działają:

W przeszłości istniała w Sosnowcu Wielka Synagoga, która 9 września 1939 r. stała się miejscem kaźni wyznawców judaizmu z rąk hitlerowców; niewielka ilość wyznawców tej religii zamieszkuje miasto do dzisiaj.

Ponadto w Sosnowcu mieści się unikatowa nekropolia: Cmentarz Wielowyznaniowy, podzielony na 4 części: katolicką, ewangelicką, prawosławną i żydowską.

Sport i rekreacja | edytuj kod

Stadion Ludowy

Kluby sportowe | edytuj kod

W 2015 roku w Sosnowcu było zarejestrowanych 60 klubów i organizacji sportowych. Wiele z nich ma na koncie sukcesy na poziomie krajowym i światowym w sportach drużynowych i indywidualnych. Do najbardziej znanych należą: Zagłębie Sosnowiec, Płomień Sosnowiec, Czarni Sosnowiec.

 Zobacz więcej w artykule Sport w Sosnowcu, w sekcji Kluby sportowe.

Obiekty sportowe | edytuj kod

Obiekty sportowe w mieście możemy podzielić na 3 kategorie: komercyjne, obiekty stowarzyszeń i organizacji oraz w utrzymaniu Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji. 20 spośród nich znajduje się w administracji MOSiR. Większość obiektów z wyjątkiem terminów zawodów sportowych jest ogólnodostępna. Wiele z nich było areną zawodów mistrzowskich na poziomie krajowym, europejskim, a nawet światowym. Do najważniejszych można zaliczyć:

  • Wake Zone Stawiki – wyciąg i tor do sportów wodnych
  • Stadion Ludowy – stadion piłkarski
  • Stadion Zimowy
 Zobacz więcej w artykule Sport w Sosnowcu, w sekcji Obiekty Sportowe.

Infrastruktura rowerowa | edytuj kod

Do 2017 roku w Sosnowcu panował zastój w polityce rowerowej a miasto było notowane na ostatnich miejscach w rowerowych rankingach. Od 2017 inwestycje w mieście pod tym kątem nabrały tempa, także na koniec 2018 roku łączna długość dróg powiększyła się z nieco ponad 20 do 45 km. Podniosły się także standardy. Od 2019 roku drogi zaczęły przyjmować charakter ciągły.

 Osobny artykuł: Transport rowerowy w Sosnowcu.

W Sosnowcu od 2018 roku działa publiczna sieć wypożyczalni rowerów. Funkcjonuje ona od początku kwietnia do końca listopada.

 Osobny artykuł: Sosnowiecki Rower Miejski.

W obszarze miasta wyznaczone są 3 turystyczne szlaki rowerowe:

 Zobacz też: Szlaki Rowerowe w Sosnowcu.

Administracja | edytuj kod

Siedziba Urzędu Miejskiego w Sosnowcu  Osobny artykuł: Prezydenci Sosnowca.

Sosnowiec jest miastem na prawach powiatu. Mieszkańcy wybierają do Rady Miejskiej w Sosnowcu 28 radnych[48]. Organem wykonawczym samorządu jest prezydent miasta, którym obecnie jest Arkadiusz Chęciński[49][50].

 Osobny artykuł: Rada Miasta Sosnowiec.

Miasto jest członkiem Górnośląskiego Związku Metropolitalnego, Śląskiego Związku Gmin i Powiatów i Związku Miast Polskich.

Placówka konsularna | edytuj kod

Od 1 lipca 2010 roku w Sosnowcu istnieje Konsulat Ludowej Republiki Bangladeszu, z siedzibą przy ul. Partyzantów 5[51], a Konsulem Honorowym Bangladeszu jest Omar Faruque[52].

Ludzie związani z miastem | edytuj kod

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Sosnowcem.

Miasta partnerskie | edytuj kod

Lista miast z którymi władze Sosnowca podpisały umowę o współpracy[53][54][55]:

Zobacz też | edytuj kod


Przypisy | edytuj kod

  1. a b Wyniki badań bieżących – Baza Demografia – Główny Urząd Statystyczny, demografia.stat.gov.pl [dostęp 2020-05-20] .
  2. Joannis Długosz Senioris Canonici Cracoviensis, „Liber Beneficiorum”, Aleksander Przezdziecki, Tom II, Kraków 1864, s. 205.
  3. Sosnowiec w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego Tom XIV, s. 612.
  4. sosnowiec.naszemiasto.pl. [dostęp 2013-05-31].
  5. Fanny Lamprecht „Rodziny Lamprechtów i Shoenów w Sosnowcu. Wspomnienia 1857–1918” ​ISBN 83-915173-7-3​ Sosnowiec 2002.
  6. Jerzy Pawlak: Polskie eskadry w wojnie obronnej 1939. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1991, s. 361. ISBN 83-206-0795-7.
  7. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r.. „Powierzchnia i Ludność w Przekroju Terytorialnym”, 2013-07-26. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1505-5507
  8. Przerażający raport ws. jakości powietrza. Polskie miasta na czele listy. 2016-05-14.
  9. Sosnowiec podpisał deklarację przystąpienia do międzynarodowej platformy NAZCA – Sosnowiec informacje, sosnowiecki.pl [dostęp 2019-02-02] .
  10. Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Sosnowca na lata 2016–2023 .
  11. Rocznik statystyczny województwa katowickiego na 1978 r.
  12. Wyborcza.pl, sosnowiec.wyborcza.pl [dostęp 2018-01-26] .
  13. Wydział Nauk o Ziemi Uniwersytetu Sosnowiec – ul. Będzińska 60 | Budynek – Urbanity.pl.
  14. purz: Wystawowa część elewacji 18-piętrowca jest już gotowa. [dostęp 2014-10-15].
  15. UMU. Sosnowiec UMU., Prognoza oddziaływania na środowisko lokalnego programu rewitalizacji miasta Sosnowca na lata 2010–2020, sierpień 2010 [dostęp 2017-07-07] .
  16. a b LOKALNY PROGRAM REWITALIZACJI MIASTA SOSNOWCA NA LATA 2010–2020, 2010 .
  17. Historia Zagłębia Dąbrowskiego – WikiZagłębie, wikizaglebie.pl [dostęp 2017-07-04]  (pol.).
  18. Bezrobotni oraz stopa bezrobocia wg województw, podregionów i powiatów – stan w końcu marca 2015 r.. Główny Urząd Statystyczny, 2015-04-24. [dostęp 2015-09-26].
  19. Dzieje wspólnych biletów, www.montes.pl [dostęp 2017-07-31]  (pol.).
  20. RobertR. Bryzik RobertR., PKM Sosnowiec, www.pkm.pl [dostęp 2017-07-31] .
  21. Dworzec autobusowy Sosnowiec, www.urbanity.pl [dostęp 2017-07-31]  (pol.).
  22. Hulajnogi i skutery elektryczne w Katowicach, Sosnowcu i Gliwicach [CENY], www.eska.pl [dostęp 2020-01-27] .
  23. Szpitale.
  24. Sosnowiec (śląskie) » mapy, nieruchomości, GUS, noclegi, szkoły, regon, atrakcje, kody pocztowe, wypadki drogowe, bezrobocie, wynagrodzenie, zarobki, tabele, edukacja, demografia, Polska w liczbach [dostęp 2020-01-29]  (pol.).
  25. a b c Biuletyn Informacji Publicznej, bip.um.sosnowiec.pl [dostęp 2020-01-29] .
  26. Krajoznawcza Odznaka Miasta Sosnowiec, sosnowiec.pttk.pl [dostęp 2017-07-31] .
  27. a b Szlaki rowerowe, m.sosnowiec.pl [dostęp 2016-08-10] .
  28. RafałR. Siciński RafałR., Drogi, szlaki i wypożyczalnie rowerowe Sosnowca., Sosnowiec - serwis internetowy miasta, 30 września 2020 .
  29. RafałR. Siciński RafałR., Drogi, szlaki i wypożyczalnie rowerowe Sosnowca., Sosnowiec - serwis internetowy miasta, 30 września 2020 .
  30. TOS, Sosnowiec: Nowy szlak rowerowy połączył Kazimierz Górniczy i Trójkąt Trzech Cesarzy [ZDJĘCIA] [dostęp 2016-08-10] .
  31. RafałR. Siciński RafałR., Drogi, szlaki i wypożyczalnie rowerowe Sosnowca., Sosnowiec - serwis internetowy miasta, 30 września 2020 .
  32. a b Klub znakarzy tras turystycznych, www.kztt.org.pl [dostęp 2017-07-31] .
  33. a b c d e RafałR. Siciński RafałR., Drogi, Szlaki i Wypożyczalnie Rowerowe Sosnowca, wyd. Wrzesień 2020, 10 września 2020 [dostęp 2020-10-17] [zarchiwizowane 2020-10-09] .
  34. RafałR. Siciński RafałR., Drogi, szlaki i wypożyczalnie rowerowe Sosnowca., Sosnowiec - serwis internetowy miasta, 30 września 2020 .
  35. RafałR. Siciński RafałR., Drogi, szlaki i wypożyczalnie rowerowe Sosnowca., Sosnowiec - serwis internetowy miasta, 30 września 2020 .
  36. Szlak VIA REGIA – Droga św. Jakuba – WikiZagłębie, wikizaglebie.pl [dostęp 2017-07-07]  (pol.).
  37. Administrator, Sosnowiec Maczki, www.viaregia.zaglebiedabrowskie.org [dostęp 2017-07-31]  (pol.).
  38. RafałR. Siciński RafałR., Drogi, szlaki i wypożyczalnie rowerowe Sosnowca., Sosnowiec - serwis internetowy miasta, 30 września 2020 .
  39. Miejski Dom Kultury „Kazimierz”.
  40. Cinema City Sosnowiec. [dostęp 2015-09-26].
  41. Helios Sosnowiec. [dostęp 2015-09-26].
  42. Prasa w Zagłębiu Dąbrowskim – WikiZagłębie, wikizaglebie.pl [dostęp 2020-10-15] .
  43. Radio – IBR wiki, ibrbs.pl [dostęp 2020-10-15] .
  44. MonikaM. Białek MonikaM., MagdalenaM. Iwanowska MagdalenaM., Radiouczelni : radio w badaniach naukowych i praktyce akademickiej, Warszawa: Centrum Prawa Bankowego i Informacji, 2018, ISBN 978-83-940385-9-5, OCLC 1050854104 [dostęp 2020-10-15] .
  45. Redakcja, Zagłębie Dąbrowskie ma swoją telewizję. Internetową, Nasze Miasto, 1 września 2010 [dostęp 2020-10-15]  (pol.).
  46. Beatyfikacja matki Kierocińskiej, Pch24.pl [dostęp 2020-10-14]  (pol.).
  47. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2014-05-22] .
  48. Zarządzenie Nr 111 Wojewody Śląskiego z dnia 8 kwietnia 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Śląskiego z 2010 r., Nr 64, poz. 1062).
  49. Są już nieoficjalne wyniki wyborów w Sosnowcu – Sosnowiec informacje, sosnowiecki.pl [dostęp 2018-11-05] .
  50. Oficjalne wyniki wyborów! – Sosnowiec informacje, sosnowiecki.pl [dostęp 2018-11-05] .
  51. Konsulaty w Polsce. [dostęp 2015-05-07].
  52. Konsulat Bangladeszu w Polsce – Konsulat, www.konsulatbd.pl [dostęp 2020-03-22] .
  53. Współpraca z zagranicą. Urząd Miejski w Sosnowcu. [dostęp 2020-01-24].
  54. silnet.pl, Miasta partnerskie i wzajemna współpraca – Sosnowiec, sosnowiecki.pl [dostęp 2017-07-31] .
  55. Sosnowiec chce mieć szóste miasto partnerskie, „Dziennikzachodni.pl” [dostęp 2017-07-31]  (pol.).
  56. encja.com, Casablanca miastem partnerskim Sosnowca – Aktualności – InSilesia.pl, insilesia.pl [dostęp 2017-07-31]  (pol.).

Bibliografia | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (miasto na prawach powiatu):
Na podstawie artykułu: "Sosnowiec" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy