Standardowy język mandaryński


Standardowy język mandaryński w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Słownik -polski, polsko-chiński standardowy online Tony w standardowym języku mandaryńskim

Standardowy język mandaryński (nazywany często językiem mandaryńskim lub standardowym językiem chińskim) – oficjalny standard mówionego języka chińskiego, używany jako język urzędowy w Chińskiej Republice Ludowej, Republice Chińskiej, jeden z czterech oficjalnych języków Singapuru, a także jeden z sześciu oficjalnych języków Organizacji Narodów Zjednoczonych. Faktycznie jest tylko jednym z języków mandaryńskich. Oparty jest na dialekcie pekińskim, ale nie jest z nim tożsamy. W poszczególnych państwach język ten nosi różne nazwy: w ChRL jest nazywany putonghua (chiń. upr. 普通话; chiń. trad. 普通話; pinyin: pǔtōnghuà; dosł. „mowa powszechna”), na Tajwanie – guoyu (chiń. upr. 国语; chiń. trad. 國語; pinyin: guóyǔ; dosł. „język państwowy”), w Singapurze – huayu (chiń. upr. 标准华语; chiń. trad. 標準華語,; pinyin: biāozhǔn huáyǔ; dosł. „standardowy język chiński”).

Standardowy język mandaryński wykształcił się w cesarskich Chinach jako lingua franca biurokracji. Stąd też pochodzi określenie „mandaryński”, będące tłumaczeniem chińskiego terminu 官話 guānhuà – „mowa urzędników”, czyli mandarynów, jak dawniej nazywano na Zachodzie urzędników chińskich (we współczesnej chińszczyźnie guanhua oznacza jednak zbiorczo wszystkie języki mandaryńskie, a nie język standardowy). W naturalny sposób dialekt stolicy – od czasów dynastii Ming był nią Pekin – był traktowany jako wzór do naśladowania, jednak do języka standardowego nie przeniknęły niektóre jego szczególne cechy (np. intensywna rotyzacja).

Spis treści

Fonetyka | edytuj kod

Oto tabela spółgłosek występujących w języku mandaryńskim

¹: Według niektórych lingwistów jest to dźwięczna spółgłoska szczelinowa ʐ

W języku mandaryńskim występują następujące samogłoski:

/a/ (z alofonem ɑ), /e/ (z alofonem ɛ), /o/ (z alofonem ɔ), /ə/ (z alofonem ɤ), /ɨ/ (z alofonami i ʐ̩), /i/, /u/ ( z alofonem ʊ) i /y/.

W języku mandaryńskim istnieją 4 tony:

  1. wysoki (陰平/阴平/yīnpíng) – kontur 55
  2. wznoszący (陽平/阳平/ yángpíng) – kontur 35
  3. opadająco-wznoszący (上聲/上声/ shǎngshēng) – kontur 214
  4. opadający (去聲/去声/ qùshēng) – kontur 51

Typologia | edytuj kod

Klasyfikacja typologiczna standardowego języka mandaryńskiego jest problematyczna. Najczęściej zaliczany on jest do języków analitycznych (izolujących), ponieważ – podobnie jak w klasycznym języku chińskim o funkcji gramatycznej i składniowej danego wyrazu decyduje często jego pozycja w zdaniu oraz wyrazy pomocnicze, niemające samodzielnego znaczenia (tzw. partykuły strukturalne). Z drugiej strony współczesny standardowy język mandaryński posiada już też pewne cechy języka aglutynacyjnego, m.in. funkcjonują w nim przyrostki, mogące – na równi z pozycją w zdaniu i wspomnianymi „pustymi” leksykalnie wyrazami – decydować o funkcji wyrazu.

Przykład budowy zdania | edytuj kod

我的朋友们都要吃鸡蛋。

Wǒ de péngyǒumen dōu yào chī jīdàn.

Ja possessivus przyjaciel+l.mn. wszyscy chcieć jeść jajko (dosł. kura-jajko).

Wszyscy moi przyjaciele chcą zjeść (kurze) jajko.

W powyższym przykładzie partykuła 的 (de), oznaczająca przynależność, wraz z zaimkiem osobowym 我 ( = „ja”) tworzy znaczenie zaimka dzierżawczego „mój”. Jest to konstrukcja typowa dla języków analitycznych.

Przyrostek 们 (men), oznaczający liczbę mnogą dołączony jest do rzeczownika 朋友 (péngyǒu = „przyjaciel”). Brak jest fleksji. Jest to konstrukcja typowa dla języków aglutynacyjnych.

Podstawowe zwroty | edytuj kod

  • 你好 - Nǐ hǎo – Witaj
  • 我叫 - Wǒ jiào [tu wstawić swoje imię] – Nazywam się [tu wstawić swoje imię]
  • 我的名字是 - Wǒ de míngzì shì [tu wstawić swoje imię] - Mam na imię [tu wstawić swoje imię]
  • 你叫什么名字 - Nǐ jiào shénme míngzi? – Jak się nazywasz?
  • 谢谢 - Xièxiè – Dziękuję.
  • 很高兴认识你 - Hěn gāoxìng rènshí nǐ - Miło mi Cię poznać.
  • 再见 - Zàijiàn - Do widzenia.

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Ethnologue report for language code: cmn

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Standardowy język mandaryński" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy