Stanisław Bursa


Stanisław Bursa w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Stanisław Bursa (ur. 9 listopada 1921 w Skierniewicach, zm. 7 czerwca 1987 w Szczecinie) – chemik, specjalista w zakresie chemii fizycznej, naukowiec i nauczyciel akademicki[1][2].

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Stanisław Bursa urodził się w 1921 roku w Skierniewicach. Uczęszczał do Gimnazjum im. Bolesława Prusa[3]. Egzamin dojrzałości zdał 25 maja 1939 roku, po czym zapisał się na Wydział Chemiczny Politechniki Warszawskiej – wybuch drugiej wojny światowej uniemożliwił rozpoczęcie studiów. W czasie okupacji należał do ZWZ i AK (Obwód Skierniewice AK – kryptonim „Sroka”)[3]. W latach 1941–1942 uczęszczał do Szkoły Wawelberga i Rotwanda, a następnie studiował na Wydziale Chemicznym warszawskiej PWST.

Po zakończeniu wojny (w kwietniu 1945 r.) rozpoczął pracę w Katedrze Chemii Rolnej SGGW, jako młodszy asystent, a na początku 1946 roku wznowił przerwane studia na Politechnice Warszawskiej. W tym samym roku został wysłany z grupą studentów do Danii, gdzie pracował w laboratorium chemii organicznej.

W lutym 1947 roku rozpoczął pracę w Katedrze Chemii Fizycznej PW – w dziedzinie, której poświęcił resztę życia zawodowego. Był uczniem Wojciecha Świętosławskiego (1947), współpracował też z Witoldem Tomassim[4][a]. W okresie 1947–1952 zajmował stanowisko asystenta, a następnie starszego asystenta[1][2]. Pracę magisterską obronił 13 lipca 1949 roku z wynikiem bardzo dobrym, uzyskując stopień magistra chemii, a 30 listopada 1951 roku uzyskał stopień doktora nauk technicznych[1][3]. Po przeprowadzce do Szczecina, w grudniu 1952 roku objął stanowisko kierownika Katedry i Zakładu Chemii Fizycznej w Szkole Inżynierskiej, przekształconej w 1955 roku w Politechnikę Szczecińską. Stanowisko to zajmował przez kolejne 34 lata. Był również dziekanem Wydziału Chemicznego i prorektorem Politechniki[1][2]. Przez wiele lat pełnił funkcję opiekuna Chóru Akademickiego Politechniki Szczecińskiej (obecnie imienia Prof. Jana Szyrockiego)[5].

Zmarł w Szczecinie w 1987 roku. Został pochowany na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie w Alei Zasłużonych[6].

Stanowiska i funkcje w Politechnice Szczecińskiej | edytuj kod

Prof. Stanisław Bursa (ok. 1960)
w gabinecie w budynku „Starej Chemii”
(Szczecin, ul. Pułaskiego 10) Politechnika Szczecińska – budynek Wydziału Technologii Chemicznej („Stara Chemia”), ul. Pułaskiego 10, miejsce pracy prof. Stanisława Bursy w latach 1952–1972 Politechnika Szczecińska – budynek „Nowa Chemia”, do którego w 1972 roku przeniesiono Instytut Inżynierii Chemicznej i Chemii Fizycznej, Aleja Piastów 42

Stanisław Bursa został zatrudniony w Szkole Inżynierskiej w Szczecinie 1 grudnia 1952 roku na etacie samodzielnego pracownika nauki. W kalendarium Zakładu Chemii Fizycznej i Podstaw Ochrony Środowiska ZUT są wymienione następujące daty[7][3]:

  • 1950 – powołanie Katedry Chemii Fizycznej pod kierownictwem doc. dr. inż. Kazimierza Kapitańczyka w Szkole Inżynierskiej w Szczecinie,
  • 1952 – powierzenie kierownictwa Katedry i Zakładu Chemii Fizycznej dr. inż. Stanisławowi Bursie,
  • 1955 – przekształcenie Szkoły Inżynierskiej w Politechnikę Szczecińską,
  • 1970 – utworzenie Instytutu Inżynierii Chemicznej i Chemii Fizycznej, do którego włączono Katedrę Chemii Fizycznej jako jeden z zakładów,
  • 1987 – przejęcie kierownictwa Zakładu Chemii Fizycznej, po zmarłym prof. dr. inż. Stanisławie Bursie, przez dr. hab. inż. Jerzego Straszko.

St. Bursa zajmował kolejne stanowiska służbowe: zastępcy profesora (od 1954 roku), docenta (od 1959 roku), profesora nadzwyczajnego (od 1968 roku). Pełnił funkcje[1]:

  • dziekana Wydziału Chemicznego w latach 1953–1956 i 1969–1973,
  • prorektora Politechniki Szczecińskiej ds Nauczania w latach 1959–1965 i prorektora ds Badań Naukowych i Współpracy z Gospodarką Narodową w latach 1977–1981.

W latach 1970–1977 był dyrektorem Instytutu Inżynierii Chemicznej i Chemii Fizycznej[1].

Kształcenie kadry | edytuj kod

Stanisław Bursa prowadził zajęcia dydaktyczne z przedmiotów chemia fizyczna, termodynamika chemiczna i procesowa, fizyczne metody badania związków organicznych. Był promotorem 45 prac dyplomowych. Pełnił funkcję promotora w 11 przewodach doktorskich, m.in. promotora prac własnych asystentów[7]:

  • 1970 – Joanny Kośmider (później – kierownik Zakładu Ekologicznych Podstaw Inżynierii Środowiska),
  • 1976 – Aleksandra Przepiery (później – kierownik Zakładu Chemii Fizycznej i Podstaw Ochrony Środowiska),
  • 1978 – Marii Kicińskiej i Marii Stanisz-Lewickiej,
  • 1983 – Danieli Szaniawskiej (później – kierownik Zakładu Sozologii Wód w Akademii Rolniczej w Szczecinie),
  • 1985 – Magdaleny Olszak-Humienik i Andrzeja Wieczorka.

Opiniował 12 prac habilitacyjnych (w tym dwie – własnych wychowanków) i był recenzentem w 43 przewodach doktorskich[1].

Publikacje | edytuj kod

Stanisław Bursa jest autorem lub współautorem 76 artykułów naukowych i 5 wydawnictw książkowych[1]. Zajmował się przede wszystkim zastosowaniami chemii fizycznej w rozwiązywaniu problemów technologii chemicznej – współpracował w tym zakresie z Józefem Szarawarą, specjalistą w dziedzinie termodynamiki chemicznej. Opracował podręcznik akademicki „Chemia fizyczna”, który był kilkakrotnie wznawiany (kolejne wydania z lat: 1972 – cz. 1[8], 1975 – cz. 2[9], 1976[10], 1979[11]). Merytoryczny zakres artykułów naukowych ilustrują przykłady[12]:

  • „Utlenianie odpadowego chlorowodoru i chlorków kwasem azotowym” (1981)[13],
  • „Równowagi fazowe ciało stałe-ciecz w układach dwóch par związków wymiennych” (1982)[14],
  • „Dezodoryzacja gazów i ścieków, cz. 1. Dezodoryzacja na drodze ozonowania” (1985)[15],
  • „Odzyskiwanie N,N-dwumetyloformamidu i ketonu metylowoetylowego z roztworów wodnych” (1986)[16],
  • „Wykorzystanie odpadowego siarczanu żelazawego do otrzymywania siarczanu amonowo-potasowego i tlenków żelaza” (1990, wydano po śmierci St. Bursy)[17].

Działalność pozauczelniana | edytuj kod

Stanisław Bursa był członkiem[1]:

  • Komitetu Nauk Chemicznych PAN,
  • Komitetu Inżynierii Chemicznej i Procesowej PAN,
  • Komisji Nauk Chemicznych PAN w Poznaniu,
  • Podkomisji Nauk Chemicznych PAN w Szczecinie,
  • Rady Naukowej Instytutu Chemii Nieorganicznej w Gliwicach,
  • Szczecińskiego Towarzystwa Naukowego (członek założyciel),
  • Szczecińskiego Towarzystwa Kultury (członek założyciel),
  • Warszawskiego Towarzystwa Naukowego,
  • Związku Nauczycielstwa Polskiego.

Pełnił funkcje[1]:

  • wiceprzewodniczącego Komisji Nauk Chemicznych PAN w Poznaniu (1981–1983),
  • przewodniczącego Podkomisji Nauk Chemicznych PAN w Szczecinie (1981–1985).

Odznaczenia, wyróżnienie, upamiętnienie | edytuj kod

Stanisław Bursa został odznaczony[1][3]:

Otrzymał również liczne nagrody Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz rektora Politechniki[1].

Został pochowany na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie w Alei Zasłużonych[6].

Uwagi | edytuj kod

  1. Wojciech Świętosławski kierował Katedrą Chemii Fizycznej PW w 1947 roku, po czym przeniósł się do Uniwersytetu Warszawskiego. Witold Tomassi był kierownikiem pracowni chemii fizycznej, która została uruchomiona jako pierwsza na Wydziale Chemicznym PW po wojnie, a następnie kierownikiem Katedry.

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e f g h i j k l Komitet Organizacyjny Zjazdu Absolwentów Wydziału Technologii i Inżynierii Chemicznej: 50 lat Wydziału 1947–1997. Szczecin: Wydawnictwo Uczelniane Politechniki Szczecińskiej, 1997, s. 114-116. ISBN 83-87423-35-1. (pol.)
  2. a b c Praca zbiorowa, red. Tadeusz Białecki: Encyklopedia Szczecina, t. I, A–O. Szczecin: Uniwersytet Szczeciński, Instytut Historii, Zakład Historii Pomorza Zachodniego, 1999, s. 141. ISBN 83-7241-089-5. (pol.)Sprawdź autora:1.
  3. a b c d e Wniosek o nadanie przez Radę Państwa tytułu naukowego profesora nauk chemicznych. W: prof. Stanisław Bursa: Zestawienie otrzymanych odznaczeń państwowych i wyróżnień. Życiorys. Szczecin: 1987. (pol.)
  4. O Wydziale / Technologia Chemiczna (okres powojenny) (pol.). W: Strona internetowa; Wydział Chemiczny Politechniki Warszawskiej [on-line]. [dostęp 2016-02-09].
  5. Chór Akademicki im. Prof. Jana Szyrockiego Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie (pol.). W: Oficjalna strona internetowa CHAPS; historia [on-line]. www.chaps.ps.pl. [dostęp 2012-11-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-04-13)].
  6. a b Artur Komorowski: Aleja Zasłużonych (pol.). W: Cmentarz Centralny w Szczecinie [on-line]. www.cmentarzcentralny.szczecin.pl. [dostęp 2011-10-13]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-03-03)].
  7. a b Instytut Chemii i Podstaw Ochrony Środowiska – historia (pol.). W: Strona internetowa Instytutu [on-line]. ZUT w Szczecinie. s. 12/32. [dostęp 2016-02-09].
  8. Stanisław Bursa: Chemia fizyczna, cz. 1. Szczecin: Wydawnictwo uczelniane PS, 1972.
  9. Stanisław Bursa: Chemia fizyczna, cz. 2. Szczecin: Wydawnictwo uczelniane PS, 1975.
  10. Stanisław Bursa: Chemia fizyczna. Warszawa: PWN, 1976.
  11. Stanisław Bursa: Chemia fizyczna. Wyd. Wyd. 2 popr. Warszawa: Państ. Wydaw. Naukowe, 1979. ISBN 83-01-00152-6. (pol.)
  12. Bursa Stanisław, wyniki wyszukiwania w katalogu BG PS (pol.). W: Katalog Biblioteki Głównej Politechniki Szczecińskiej [on-line]. www.ps.pl. [dostęp 2011-10-14].
  13. Stanisław Bursa i wsp.. Utlenianie odpadowego chlorowodoru i chlorków kwasem azotowym. „Prace Naukowe Politechniki Szczecińskiej”. 164 (Instytut Inżynierii Chemicznej i Chemii Fizycznej nr 6), 1981. Wydawnictwo Uczelniane PS (pol.). 
  14. red. Stanisław Bursa. Równowagi fazowe ciało stałe-ciecz w układach dwóch par związków wymiennych. „Prace Naukowe Politechniki Szczecińskiej”. 188 (Instytut Inżynierii Chemicznej i Chemii Fizycznej nr 8), 1982. Wydawnictwo Uczelniane PS (pol.). 
  15. Stanisław Bursa i wsp.: Dezodoryzacja gazów i ścieków. Cz. 1. Dezodoryzacja na drodze ozonowania. Szczecin: Wydawnictwo Uczelniane PS, 1985. (pol.)
  16. praca zbiorowa, red. Stanisław Bursa. Odzyskiwanie N,N-dwumetyloformamidu i ketonu metylowoetylowego z roztworów wodnych. „Prace Naukowe Politechniki Szczecińskiej”. 311 (Instytut Inżynierii Chemicznej i Chemii Fizycznej nr 17O), 1986. Wydawnictwo Uczelniane PS (pol.). 
  17. Przepiera Aleksander i wsp.. Wykorzystanie odpadowego siarczanu żelazawego do otrzymywania siarczanu amonowo-potasowego i tlenków żelaza,. „Prace Naukowe Politechniki Szczecińskiej”. 366 (Instytut Technologii Chemicznej nr 11), s. 127–143, 1990. Wydawnictwo Uczelniane PS (pol.). 
Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Stanisław Bursa" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy