Stara Wieś (województwo podkarpackie)


Na mapach: 49°43′07″N 22°00′39″E/49,718611 22,010833

Stara Wieś (województwo podkarpackie) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Bazylika Budynek szkoły w Starej Wsi powstałej w 1911

Stara Wieświeś w Polsce, w gminie Brzozów, powiecie brzozowskim, województwie podkarpackim[3][4]. Leży nad rzeką Stobnicą na Pogórzu Dynowskim.

Na przełomie XVI i XVII wieku położona była w ziemi sanockiej województwa ruskiego[5]. Wieś klucza brzozowskiego biskupów przemyskich[6]. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie krośnieńskim. Sąsiaduje z Bliznem na północy, na wschodzie z Przysietnicą, na południu z miastem Brzozów, na zachodzie z Orzechówką i Malinówką.

Spis treści

Części wsi | edytuj kod

Historia | edytuj kod

Początki miejscowości sięgają 1359, kiedy to król Kazimierz Wielki nadał akt lokacyjny dla osady leżącej nad rzeką Stobnica. Historiografowie wskazują pierwotną nazwę wsi jako Brzozów. W 1384 wieś ta oraz pobliski Domaradz przekazano jako ofiarę biskupom przemyskim. W tym samym czasie na południe od wsi założono miasto, które posiadało taką samą nazwę. Do lokalizacji miasta przyczyniły się częste wylewy rzeki, dlatego wybrano wzgórze posiadające również lepsze warunki obronne. Wkrótce miasto stało się siedzibą tzw. klucza biskupiego, a dla określania wsi zaczęto używać nazwy Stara Wieś. Pierwszy dokument potwierdzający zmianę nazwy jest datowany na 1460.

W 1896 poeta Mirandola Pik wraz z matką zakontraktował w okolicy teren pod eksploatacji ropy naftowej, ale do realizacji wydobycia nie doszło. Na położonym na wschód od wsi wzgórzu Parnas znajdują się zaczopowane odwierty, z dwóch wydobywa się gaz, który spala się od razu po ujściu z czopa. W północnej części Starej Wsi znajduje się dom generalny Zgromadzenia Sióstr Służebniczek Najświętszej Maryi Panny Niepokalanie Poczętej. W południowej części Starej Wsi znajduje się Kolegium Ojców Jezuitów i Nowicjat Towarzystwa Jezusowego Prowincji Polski Południowej. W 2016 nowicjat Towarzystwa Jezusowego został zawieszony. Znajduje się tu też zgromadzenie zakonne Sióstr Wielkiego Zawierzenia.

Zabytki | edytuj kod

Mogiła konfederatów barskich na granicy Starej Wsi i Brzozowa

Bazylika | edytuj kod

 Osobny artykuł: Bazylika Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Starej Wsi.

Późnobarokowa bazylika, konsekrowana w 1760 przez biskupa przemyskiego Wacława Hieronima Sierakowskiego, pw. Wniebowzięcia NMP. Budowniczymi bazyliki i przyległego do niej klasztoru byli ojcowie paulini. Obecnie opiekują się nią ojcowie jezuici, którzy mają w kolegium starowiejskim swój nowicjat (zawieszony od 2016).

Mogiła | edytuj kod

W Starej Wsi wznosi się mogiła konfederatów barskich – usypana w formie wysokiego ziemnego kurhanu, zwieńczonego klasycystyczną, kolumnową kapliczką.

Muzeum Towarzystwa Jezusowego Prowincji Polski Południowej | edytuj kod

 Osobny artykuł: Muzeum Towarzystwa Jezusowego Prowincji Polski Południowej.

Założone przez jezuitów muzeum głównie sztuki sakralnej z około 4000 eksponatów z różnych części świata.

Infrastruktura | edytuj kod

Połączenia z miastami | edytuj kod

Stara Wieś znajduje się przy drogi wojewódzkiej nr 886. We wsi znajduje się 5 przystanków autobusowych, z których największe znaczenie posiada położony obok bazyliki. Połączenia autobusowe PKS i przewoźników prywatnych łączą Starą Wieś z Brzozowem, Sanokiem, Mielcem, Jaśliskami oraz z Rzeszowem. We wsi znajduje się lądowisko Stara Wieś.

Oświata | edytuj kod

W Starej Wsi znajduje się Przedszkole Samorządowe oraz Zespół Szkół, w skład którego wchodzą szkoła podstawowa i gimnazjum.

Podział wsi | edytuj kod

Stara Wieś zwyczajowo dzieli się na dwie części "Małą stronę" (zachodnia część) oraz "Dużą stronę" (wschodnia część położona przy DW886 Rzeszów-Sanok).

Obiekty sportowe | edytuj kod

W Starej Wsi znajduje się kompleks boisk sportowo-rekreacyjnych, należący do Zespołu Szkół w Starej Wsi:

Związani ze Starą Wsią | edytuj kod

Urodzili się
Zmarli
Odbywali nowicjat
Przebywali
Święcenia kapłańskie otrzymał

Przypisy | edytuj kod

  1. Raport o stanie Gminy Brzozów za 2018 rok. [dostęp 2020-08-04]
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  3. a b Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  4. a b GUS. Wyszukiwarka TERYT
  5. Atlas historyczny Rzeczypospolitej Polskiej wydany z zasiłkiem Akademii Umiejętności w Krakowie , [T. 1] , Epoka przełomu z wieku XVI-ego na XVII-sty. Dział II-gi. "Ziemie Ruskie" Rzeczypospolitej , Dział opracowany przez Aleksandra Jabłonowskiego [...], k. 4.
  6. Maciej Dalecki: Akta dóbr biskupów przemyskich obrządku łacińskiego 1652–1883. Inwentarz archiwalny zespołu, w: Rocznik Historyczno-Archiwalny. T. XI, Przemyśl 1996, s. 102.

Bibliografia | edytuj kod

  • Chwalcie z nami Panią Świata, 1986 (historia Kościoła rzymskokatolickiego na ziemi brzozowskiej)
  • Stanisław Dydek, Stara Wieś. Z dziejów wsi i sanktuarium (1996)


Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Stara Wieś (województwo podkarpackie)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy