Stargard (gmina wiejska)


Na mapach: 53°20′N 15°02′E/53,337500 15,037778

Stargard (gmina wiejska) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Zamek w Pęzinie Kościół pw. Narodzenia NMP w Klępinie Kościół śś. Piotra i Pawła w Grzędzicach Kościół pw. św. Antoniego z Padwy w Świętem Kościół pw. św. Józefa i obelisk ku czci poległych mieszkańców w I wojnie światowej w Małkocinie

Stargardgmina wiejska w woj. zachodniopomorskim, położona jest w zachodniej części powiatu stargardzkiego.

Siedzibą gminy jest miasto Stargard, które nie wchodzi w skład gminy, jest osobną gminą miejską.

Gmina składa się z dwóch części, oddzielonych od siebie obszarem miasta Stargardu, gminy Kobylanka i gminy Warnice.

1 stycznia 2016 gmina zmieniła nazwę ze Stargard Szczeciński na Stargard z siedzibą w Stargardzie[2].

Miejsce w województwie (na 114 gmin):
powierzchnia: 20., ludność: 33.

Spis treści

Położenie | edytuj kod

Według danych z 1 stycznia 2010 r. powierzchnia gminy wynosiła 318,88 km²[3]. Gmina stanowi 21,0% powierzchni powiatu.

Sąsiednie gminy:

Do 31 XII 1998 r. wchodziła w skład województwa szczecińskiego.

Przyroda i turystyka | edytuj kod

Gmina leży na równinach: Pyrzyckiej i Nowogardzkiej. Po włączeniu wsi Burzykowo, Słotnica oraz lotniska w Kluczewie w granice Stargardu, obszar gminy został podzielony na dwie części. W zachodniej części znajduje się większość jeziora Miedwie. Przez wschodnią część przepływają rzeki Ina oraz jej dopływy: Krąpiel i Mała Ina. W okolicach Stargardu znajduje się rezerwat przyrody Ozy Kiczarowskie. Tereny leśne zajmują 12%, a użytki rolne 72%.

Historia | edytuj kod

Pierwsze ślady osadnictwa pochodzą z neolitu. Osady typu ziemiankowego odkryto w Skalinie i Klępinie. Rozległe cmentarzyska odnalezione w Pęzinie (ok. 200 grobów) wskazują na istnienie ciągłości skupiska. W najwcześniejszych fazach średniowiecza istniały liczne osady otwarte (osada w Strachocinie datowana na VI wiek). Do najstarszych osad należy także Żarowo. Za sprawą nadań ziemskich książąt pomorskich Klępino, Strachocin, Święte i Witkowo znalazły się we władaniu zakonu joannitów, a siedzibą ich Komandorii stało się Pęzino.[potrzebny przypis]

W lutym 2011 r. władze gminy wyraziły negatywną opinię ws. zmiany nazwy miasta Stargard Szczeciński na Stargard, a tym samym swojej siedziby[4].

Demografia | edytuj kod

Dane z 30 czerwca 2004[5]:

Gminę zamieszkuje 9,4% ludności powiatu.

  • Piramida wieku mieszkańców gminy Stargard w 2014 roku[1].


Transport | edytuj kod

Przez gminę prowadzą drogi krajowe nr 10 łącząca Stargard przez Kobylankę (12 km) ze Szczecinem (24 km do autostrady A6) i z Suchaniem (20 km, kier. Bydgoszcz) oraz nr 20 do Chociwla (26 km, kier. Gdynia). Przez gminę prowadzą także drogi wojewódzkie nr 144 przez Warnice (11 km) do Pyrzyc (28 km) i przez wieś Łęczycę (13 km) i Darż (18 km) do Maszewa (20 km), nr 142 łącząca wieś Sowno z Łęczycą (11 km) i Rzęśnicą (10 km) oraz nr 141 z Sowna do wsi Darż (13 km).

Siedziba gminy, Stargard uzyskał połączenie kolejowe w 1846 r., po wybudowaniu torów ze Szczecina, 2 lata później ukończona była już cała linia do Poznania. W 1859 r. powstał odcinek do Koszalina, 10 lat później przedłużony do Gdańska. W 1882 r. otwarto linię do Pyrzyc, a w 1895 odcinek do Kalisza Pomorskiego (ostatni na linii do Piły). Także w 1895 r. zbudowano linię Stargardzkiej Kolei Wąskotorowej (rozstaw szyn 1000 mm) do Dobrej Nowogardzkiej. Po ostatnim kwartale XX wieku dwie najważniejsze linie zostały zelektryfikowane: ze Szczecina do Poznania do 1978 r., a do Gdańska do 1989 r. Po 2000 r. niezelektryfikowane linie zostały zamknięte: w 2000 r. do Piły (później jeszcze kilkakrotnie ruch pasażerski na odcinku do Kalisza Pomorskiego był przywracany, obecnie reaktywowana), w 2001 r. linię wąskotorową do Dobrej, a w 2003 r. odcinek do Pyrzyc. Obecnie w gminie czynnych jest 5 stacji: Grzędzice Stargardzkie, Ulikowo, Witkowo Pyrzyckie, Pęzino i Barzkowice.

W gminie czynny jest 1 urząd pocztowy: Pęzino (nr 73-131). Gminę obsługują także urzędy pocztowe w Stargardzie.

Zabytki | edytuj kod

  • Kamienny kościół pw. św. Piotra i Pawła w Grzędzicach z piętnastowiecznymi polichromiami, unikalnymi i najstarszymi na Pomorzu Zachodnim. Przedstawiają one 33 postaci ze scen biblijnych, odkryte w 1912 r., odrestaurowane w 1954 r. Zabytkowe wyposażenie stanowią m.in.: neogotycki ołtarz z drewna lipowego z 1910 r., w nim krzyż w formie Drzewa Życia (na końcach ramion wyobrażenia postaci ewangelistów), gotycka figura Chrystusa pochodzi z około 1500 r., mosiężny sześcioramienny żyrandol i znajdująca się obok wejścia granitowa chrzcielnica z XIII wieku. Na wieży dwa dzwony – jeden z XVII wieku odlany w Szczecinie, drugi żeliwny ze Stargardu. Najbardziej cenne są polichromie z 1450-1470 r.
  • Zamek w Pęzinie wybudowany w XII wieku, był własnością pomorskiego rodu von Pansin. Od 1357 po wygaśnięciu rodu zamek przejęli Borkowie, a w 25 lat później dobra przeszły w ręce joannitów. Obiekt został przebudowany w 1853. Wieża na planie kwadratu, wyżej cylindryczna. Wokół zamku znajduje się park z XIX w.
  • piętnastowieczny salowy kościół pw. św. Józefa Oblubieńca w Małkocinie. Wieża kościelna wykonana z ciosów granitowych i cegieł na planie kwadraty, o zdobieniach wzorowanych na wieżach kościoła Mariackiego w Stargardzie. Na przykościelnym cmentarzu wznosi się obelisk wykonany z czarnego granitu poświęcony mieszkańcom Małkocina i Małkowin poległym podczas I wojny światowej.
  • Kościół św. Marii Magdaleny w Sownie neogotycki, z przełomu XIX i XX w. Wewnątrz ołtarz i ambona z dawnego zamku, rzeźbione według legendy przez księcia Barnima IX Pobożnego, w kruchcie kościoła unikalna w skali europejskiej płyta ku pamięci błazna książęcego wraz z jego portretem z XVI w.,
  • Kościół św. Michała Archanioła w Poczerninie, zbudowany w XV wieku z głazów narzutowych, z wieżą zakończoną drewnianym hełmem z 1850 roku. Wewnątrz świątyni znajduje się późnogotycki ołtarz z krucyfiksem z XVI wieku oraz balustrada chóru z 1600 roku.
  • XV-wieczny kamienno-ceglany kościół pw. Matki Boskiej Różańcowej w Skalinie. Jest to świątynia salowa, wzniesiona na planie prostokąta, jej ostatni gruntowny remont przeprowadził w 1909 roku architekt Heinrich Deneke, w czasie dokonywanych renowacji kościoła Mariackiego w Stargardzie. Na drewnianej wieżyczce z tego okresu umieszczony jest XV-wieczny dzwon, o średnicy 57 cm.
  • Neorenesansowy pałac w Koszewku wzniesiony w XIX wieku, przebudowany w 1922 roku. Był siedzibą junkierską wzniesioną w wianie przyszłemu feldmarszałkowi II Rzeszy Friedrichowi Paulusowi przez jego żonę Benitę.
  • Kościół pw. św. Antoniego z Padwy w Świętem, który został wzniesiony w XV przez joannitów. Z zabytków ruchowych w kościele znajdują się m.in. wapienna chrzcielnica z przełomu XIII i XIV oraz piętnastowieczny tryptyk.
  • Neoromański granitowy kościół z XIX w. z ceglaną wieżą. pod wezwaniem Najświętszego Serca Pana Jezusa w Żarowie
  • pałac, ob. dom kultury, ul. Portowa 3, pocz. XX, nr rej.: A-8 z 19.06.1999.

Oświata | edytuj kod

Na terenie gminy funkcjonuje 5 szkół podstawowych w: Grzędzicach, Małkocinie, Pęzinie, Strachocinie i Sownie.

Administracja | edytuj kod

W 2016 r. wykonane wydatki budżetu gminy wiejskiej Stargard wynosiły 40,8 mln zł, a dochody budżetu 44,7 mln zł. Zobowiązania samorządu (dług publiczny) według stanu na koniec 2016 r. wynosiły 11,9 mln zł, co stanowiło 26,6% poziomu dochodów[6].

Wójtem gminy jest Jerzy Makowski, jego zastępcą Dorota Mazur, a sekretarzem Jadwiga Michalska. W Radzie Gminy zasiada 15 radnych, przewodniczącym Rady jest Sebastian Janiak[7]. Na terenie gminy znajduje się 30 jednostek pomocniczych – sołectw.

Miejscowości | edytuj kod

Sołectwa gminy Stargard
Barzkowice, Golina, Grabowo, Grzędzice, Kiczarowo, Klępino, Koszewo, Krąpiel, Kurcewo, Lipnik, Lubowo, Małkocin, Pęzino, Poczernin, Rogowo, Skalin, Smogolice, Sowno, Strachocin, Strumiany, Strzyżno, Sułkowo, Święte, Trzebiatów, Tychowo, Ulikowo, Warchlino, Witkowo Pierwsze, Witkowo Drugie i Żarowo.
Miejscowości bez statusu sołectwa
Bębnikąt, Domanowo, Golczewo, Golinka, Grzędziczki, Kępinka, Kolonia Dolna-Grabowo, Kolonia Górna Grabowo, Koszewko, Luboń, Omięcin, Piaszcze, Piaśnik, Podlesie, Radziszewo, Siwkowo, Warchlinko, Wierzchląd.

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Gmina Stargard w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2016-03-18]  (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  2. Dz.U. z 2015 r. poz. 1083.
  3. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r., Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 26 lipca 2013, ISSN 1505-5507 .
  4. Uchwała Nr V/27/11 Rady Gminy Stargard Szczeciński z dnia 28 lutego 2011 r.
  5. Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  6. Działalność informacyjno-szkoleniowa » Analizy budżetów jednostek samorządu terytorialnego » Archiwum » 2016 r. » Analizy budżetów JST » Wykonanie budżetów jst IV kwartał 2016 r. /Tabele: 5, 6, 7. Regionalna Izba Obrachunkowa w Szczecinie. [dostęp 2017-08-19].
  7. BIP eBOI ePUAP e-URZĄD Skrzynka podawcza Gmina Stargard Szczeciński.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Stargard (gmina wiejska)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy