Stary Cmentarz w Łodzi


Na mapach: 51°46′38″N 19°26′06″E/51,777222 19,435000

Stary Cmentarz w Łodzi w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kaplica Karola Scheiblera
Ewangelicka kapliczka

Stary Cmentarz w Łodzi – jedna z najważniejszych nekropolii w Łodzi. Cmentarz jest trójwyznaniowy – podzielony stosownie do wyznań na części: katolicką (11 ha), ewangelicką (9 ha) i prawosławną (niespełna 1 ha).

Spis treści

Historia | edytuj kod

Cmentarz założony został w 1855, znajduje się przy zbiegu ulic Ogrodowej i Srebrzyńskiej.

Od 1995, cyklicznie 1 listopada, prowadzona jest kwesta na rzecz ratowania zabytków Cmentarza. Od tej pory uratowano i odnowiono już kilkadziesiąt obiektów cmentarza. Inicjatorem tej akcji był Wojciech Słodkowski (dziennikarz łódzkiej telewizji), który prowadził ją co roku do 2012[2]. Zbiórkę teraz organizuje, po swoim powstaniu w 1999 Towarzystwo Opieki nad Starym Cmentarzem któremu od początku przewodniczył nieżyjący już Stanisław Łukawski (nestor łódzkich przewodników).

W roku 2009 powstał film dokumentalny Nekropolis. Łódzkie trójprzymierze cieni w reżyserii Andrzeja B. Czuldy o Cmentarzu Starym, historii Łodzi i najwybitniejszych postaciach tworzących to miasto w okresie fabrykanckim, a pochowane na tej trójwyznaniowej nekropolii.

W 2015 Stary Cmentarz został uznany pomnikiem historii[3].

Grobowce | edytuj kod

Znajdują się tu mauzolea łódzkich rodów fabrykanckich – Grohmanów, Geyerów, Kunitzerów, Kindermannów. Najokazalszym z nich w części ewangelickiej jest neogotyckie mauzoleum wystawione w latach 1885–1888 według projektu Edwarda Lillpopa i Józefa Piusa Dziekońskiego zwane Kaplicą Scheiblerów, w której pochowany jest Karol Scheibler. Nad częścią katolicką dominuje neorenesansowe mauzoleum rodziny Heinzlów, wzniesione w latach 1899–1904 według projektu berlińskiego architekta Franciszka Schwechtena, w której jako pierwszy spoczął Juliusz Heinzel[4]. W prawosławnej części nekropolii pochowani są przede wszystkim rosyjscy urzędnicy carscy i żołnierze. Znajduje się tam mauzoleum Gojżewskich. W sumie ponad 200 grobowców Starego Cmentarza w Łodzi wpisanych jest do rejestru zabytków.

Niektóre groby na Starym Cmentarzu | edytuj kod

 Z tym tematem związana jest kategoria: Pomniki nagrobne na Starym Cmentarzu w Łodzi.

Niektóre znane osoby pochowane na Starym Cmentarzu | edytuj kod

 Z tym tematem związana jest kategoria: Pochowani na Starym Cmentarzu w Łodzi.

Część ewangelicka | edytuj kod

Pomnik Sophie Biedermann

Część katolicka | edytuj kod

Grób rodziny Heiman-Jareckich w części katolickiej cmentarza

Część prawosławna | edytuj kod

Mauzoleum Gojżewskich
  • Ija Lazari-Pawłowska (1921–1994), profesor , twórczyni Katedry Etyki
  • Geza Rozmus (1898–1980), malarz, pedagog
  • Włodzimierz Krzyżanowski (1875–1931), malarz, nauczyciel
  • Konstantij Aleksandrowicz Gojżewski (zm. 1905), komisarz policji
  • Wiktor Michajłowicz Kaniszczew (1864–1895), porucznik 37. Jekaterynburskiego Pułku Piechoty
  • Anatolij Kostecki (zm. 1908), policjant
  • Wasilij Wasiliewicz Kowaliew (1900–1922), marynarz Polskiej Marynarki Wojennej, jedna z ofiar katastrofy lotniczej w Pucku
  • Władimir Leontowski, inżynier
  • Jerzy Samujłło-Sulima (1931–1981), architekt, doktor habilitowany, założyciel Instytutu Architektury i Urbanistyki
  • Noemi Wajnkrans-Szac (1919–1945), więźniarka nr 23225P nieznanego obozu koncentracyjnego, pochodzenia żydowskiego
  • Karol Wyrwicz-Wichrowski (1897–1943), aktor i reżyser

Przypisy | edytuj kod

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo łódzkie. 2020-09-30. s. 37. [dostęp 2012-07-21].
  2. Zmarł dziennikarz Wojciech Słodkowski, Onet 3 listopada 2012
  3. Aleksandra Hac: Prezydent Komorowski: Łódzkie zabytki pomnikami historii. lodz.gazeta.pl, 2015-02-17. [dostęp 2018-02-22].
  4. Niemieckimi śladami po "Ziemi Obiecanej", praca zbiorowa pod red. Krystyny Radziszewskiej, wyd. I, Łódź: Wydawnictwo Literatura, 1997, s- 154, ISBN 83-87080-43-8.
  5. Gronczewska Anna, Tragiczne, harcerskie wakacje. [w:] „Kocham Łódź” (dod. do „Polska. Dziennik Łódzki”). 2 VII 2012, nr 84, s. 6.

Bibliografia | edytuj kod

  • Jan Dominikowski: Nekropolia Łodzi wielkoprzemysłowej. Cmentarz Stary przy ulicy Ogrodowej. Dzieje i sztuka 1854–1945. Łódź 2004 ​ISBN 83-904224-5-X(podstawowa pozycja do dziejów zespołu cmentarzy przy ul. Ogrodowej-Srebrzyńskiej oraz jego architektury funeralnej)
  • Ryszard Bonisławski, Joanna Podolska: Spacerownik, Cmentarz Stary przy ulicy Ogrodowej. gazeta.pl, 2007-10-27. [dostęp 2012-07-21].
  • Zbigniew Piąstka: W cieniu alei cmentarnych. Łódź: Towarzystwo Przyjaciół Łodzi, 1990.
  • Krzysztof Stefański: Stary cmentarz Ewangelicko-Augsburski w Łodzi, Łódź 1992.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Stary Cmentarz w Łodzi" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy