Stary Cmentarz w Zagórzu


Na mapach: 49°30′01,51″N 22°15′51,01″E/49,500419 22,264169

Stary Cmentarz w Zagórzu w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Stary cmentarz w Zagórzu Kaplice grobowe Gubrynowiczów i Truskolaskich

Stary Cmentarz w Zagórzu - cmentarz na terenie miasta Zagórza.

Początki obecnej lokalizacji cmentarza sięgają Dekretu Nadwornego cesarza Józefa II Habsburga z 23 sierpnia 1784 roku, w którym nakazywano grzebanie zmarłych w specialnie do tego wyznaczonych miejscach, położonych w oddali od siedzib ludzkich, a nie - jak dotychczas - wokół budynkach sakralnych[1]. Znajduje się na szczycie wzgórza Terepków przy głównej szosie na Wielopole. Szczyt wzgórza stanowi punkt widokowy. Wschodnią granicę cmentarza wyznacza sztuczny, głęboki wąwóz którym biegnie linia kolejowa dawnej Pierwszej Węgiersko-Galicyjskiej Kolei Żelaznej.

W lipcu 1987 na cmentarzu miały miejsce włamania do najstarszych krypt grobowych i trumien oraz ich plądrowanie połączone z kradzieżą[2].

Znajdują się tu m.in.:

  • Kaplica grobowa rodziny Truskolaskich z 1840, odnowiona przez Gubrynowiczów w 1933, wpisana do rejestru zabytków[3]
  • Kaplica grobowa rodziny Gubrynowiczów, jest w niej pochowany Bronisław Gubrynowicz (1870-1933)
  • Kaplica hrabiny Sobańskiej
  • Mogiła ojców karmelitów bosych z klasztoru zagórskiego[4]
  • Pamiątkowy Krzyż Powstańczy, ustanowiony w 1904 z inicjatywy zagórskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” na skraju cmentarza przy gościńcu radoszyckim[5]. Upamiętnia powstania polskie i inne wydarzenia historii Polski, m.in. wojny; miejsce corocznych manifestacji religijnych i patriotycznych[6]. W 1970 jeden z parafian potajemnie zamontował na krzyżu metalową tablicę z napisem 1920 upamiętniającym datę „Cudu nad Wisłą” w wojnie polsko-bolszewickiej. Od tego czasu, aż do upadku komunizmu w 1989, każdego roku w przeddzień 15 sierpnia potajemnie nocą, składano pod krzyżem wieniec z szarfą ze stosowną dedykacją. Sprawą nie zainteresowały się organy ścigania PRL, a odzew wśród miejscowych był znikomy.
  • Nagrobek rodziny Galantów: Józef Galant (1862-1905) i jego żona Maria (1878-1929).
  • Nagrobek rodziny Łobaczewskich, krewnych Erazma Łobaczewskiego.
  • Grób Franciszka Jaskólskiego (zm. 1892).
  • Powstańcy styczniowi z 1863: Bolesław Zachariasiewicz (1847-1899), Bolesław Polityński (zm. 1888)[7].
  • Grobowiec dziedziców Łepkowskich: Maksymilian (1817-1893), Karol (1866-1928).
  • Grób ks. Józefa Winnickiego (1925-1995), proboszcza parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Zagórzu w latach 1965-1995.

Murowana kaplica grobowa z XIX wieku na Starym Cmentarzu w Zagórzu (nieokreślona) w 1972 została włączona do uaktualnionego wówczas spisu rejestru zabytków Sanoka w jego nowych granicach administracyjnych (istniejących do 1977)[8].

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Po zagórskim cmentarzu błądząc. parafia-zagorz.pl. [dostęp 29 grudnia 2013].
  2. Bogumiła Koszela. Cmentarne hieny w Zagórzu i w Sanoku. „Gazeta Sanocka – Autosan”, s. 6, Nr 25 (424) z 1-10 września 1987. Sanocka Fabryka Autobusów
  3. Lokalne zabytki. zagorz.pl. [dostęp 2019-03-14].
  4. Pamiętamy o zmarłych, www.zagorz.pl [dostęp 2020-01-29] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-13]  (pol.).
  5. Kronika. „Gazeta Sanocka”. Nr 59, s. 3, 12 lutego 1905. 
  6. Obchody 93. rocznicy odzyskania niepodległości, www.zagorz.pl [dostęp 2020-01-29] [zarchiwizowane z adresu 2016-04-19]  (pol.).
  7. Jerzy Tarnawski. Mieszkańcy parafii zagórskiej w powstaniu styczniowym. „Verbum”, s. 12, Nr 1 (49) / 2008 z 27 stycznia 2008. Parafia Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Zagórzu
  8. Artur Bata. Działalność Powiatowego Konserwatora Zabytków w Sanoku w 1972 r.. „Materiały Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku”. 17-18, s. 92, 1973. Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku

Bibliografia | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Stary Cmentarz w Zagórzu" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy