Stefan Lewicki (nauczyciel)


Stefan Lewicki (nauczyciel) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Stefan Franciszek (de Rogala) Lewicki (ur. 8 stycznia 1891 w Radymnie, zm. 16 listopada 1979 w Sanoku) – polski nauczyciel.

Życiorys | edytuj kod

Stefan Franciszek Lewicki urodził się 8 stycznia 1891 w Radymnie[1][2][3][4]. Jego przodkami byli Ignacy Adam Lewicki (kasztelan inflancki w latach 1769–1778, zm. 1788) i Marcjanna z rodu Tarnawieckich (zm. 1754), przybyli do Sanoka z Inflant (ich epitafium ufundowano w kościele Franciszkanów w Sanoku)[5][6]. Pochodził z rodziny wyznania greckokatolickiego[7][2], był synem Bronisława de Rogala Lewickiego (w latach 90. adiunkt C. K. Sądu Powiatowego w Radymnie[8], do około 1901 radca i prezes C. K. Sądu Powiatowego w Wiśniowczyku[9][10], około 1901 radca w C. K. Sądzie Obwodowym w Sanoku[11], c.k. radca sądowy, prezes sądu, tajny radca dworu, zm. 13 grudnia 1901[12][2]) i Olimpii Zachariasiewicz herbu Abgar (pochodzenia ormiańskiego[13][14], zm. 1936[15]). Jego rodzeństwem byli: Edward, Eugeniusz Ignacy (ur. 1892[16][17] lub 1893[2]), Maria (ur. 1894, żona Bolesława Drewińskiego, kancelistka[18]), Halina (wzgl. Helena, żona Franciszka Löwy, zm. 1979)[6]. Rodzina Lewickich zamieszkiwała w Wiśniowczyku, gdzie ojciec rodziny był sędzią, a następnie przeniosła się do Sanoka, gdzie Stefan Lewicki rozpoczął naukę szkolną od czwartej klasy[13]. Na początku XX wieku zamieszkiwał z matką przy ulicy Adama Mickiewicza 364[7] lub 40[2].

Uczył się w C. K. Gimnazjum w Sanoku, gdzie w 1911 zdał egzamin dojrzałości (w jego klasie byli m.in. brat Eugeniusz, Stanisław Biega, Jan Polański, Józef Premik, Kazimierz Swoszowski, Paweł Wiktor, Edward Zegarski)[19][20]. W trakcie nauki, po śmierci ojca, pozostawał pod opieką profesora gimnazjum akademickiego we Lwowie, Izydora Gromnickiego[7]. Ukończył studia filologiczne na Uniwersytecie Lwowskim[13]. Podczas I wojny światowej został zmobilizowany do wojska[21]. Jako absolwent studiów filozoficznych uchwałą Rady Miejskiej w Sanoku z 1919 został uznany przynależnym do gminy Sanok[22].

16 marca 1920 jako kandydat nauczycielski został mianowany zastępcą nauczyciela w Państwowym Gimnazjum w Sanoku[23], gdzie uczył języka polskiego, języka łacińskiego, języka greckiego, historii, gimnastyki[24][25][26][27][28][29][30][31][32][33][34]. Wśród sanockich gimnazjalistów zyskał przydomek „Fusio”[34] (wzgl. „Fusiu”[35]). Rozporządzeniem Kuratorium Okręgu Szkolnego Lwowskiego z 5 lipca 1931 otrzymał na rok szkolny 1931/1932 bezpłatny urlop celem pełnienia obowiązków kierownika Prywatnego Gimnazjum Żeńskiego im. Emilii Plater w Sanoku[36], następnie na rok szkolny 1932/1933[37], na rok szkolny 1933/1934[38], na rok szkolny 1934/1935[39], zaś dyrektorem tej szkoły był od 1 września 1931 do 31 sierpnia 1936[40][41]. W szkole uczył języka łacińskiego[42].

Nagrobek rodziny Lewickich w Sanoku

W 1929 był jednym z założycieli sanockiego koła Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego[43]. Był członkiem wspierającym Katolicki Związek Młodzieży Rękodzielniczej i Przemysłowej w Sanoku[44]. W okresie II RP założył w Sanoku Księgarnię Nauczycielską, działającą w kamienicy przy ul. Tadeusza Kościuszki[45], której był właścicielem w latach 30. po wykupieniu udziałów pozostałych wspólników (pracowali w niej także inni sanoccy nauczyciele: Władysław Kreowski i Antoni Rejnin)[46] oraz po wybuchu II wojny światowej 1939 podczas okupacji niemieckiej[47], zaś w jej pomieszczeniach podjęto działalność tajnego nauczania[6].

Tuż po zakończeniu wojny przebywał jeszcze w Sanoku. Był jednym z założycieli stowarzyszenia "Towarzystwo Domu Żołnierza Polskiego w Sanoku”, zarejestrowanego 12 marca 1946[48]. W tym czasie z uwagi na zagrożenie dalszym prześladowaniem swojego syna Adama przez UB, wyjechał z Sanoka i zamieszkał w Krynicy-Zdroju[49]. Tam został nauczycielem Liceum im. majora Henryka Sucharskiego[50][49], w którym uczył języka łacińskiego w latach 1946-1951, 1959-1964, 1971-1976 do 1979[34], oraz pełnił stanowisko dyrektora od 1949 do 1950[51][49]. Poza tym uczył także języka greckiego i niemieckiego[6]. W Krynicy zamieszkiwał przy ulicy Lipowej, później przemianowana na ul. B. Bieruta, obecna ulica Józefa Piłsudskiego, pod numerem 21[52][49].

Jego żoną w 1916 została Maria z domu Drewińska (ur. 1892[53], córka lekarza dr. Maurycego Drewińskiego i siostrzenica Teodozji Drewińskiej, której brat Bolesław Drewiński został mężem siostry Stefana Lewickiego, Marii[54][21]), z którą miał dzieci: Zofię (zm. w 1916 mając 1 rok[55]), Mariana (zm. w 1921 mając 1,5 roku[56]), Ewę Barbarę (1921-1991, po mężu Szuber, matka poety Janusza Szubera[57][58][59]), Krystynę Jadwigę (ur. 1924[60]), Adama (ur. 1925)[61].

Zmarł 16 listopada 1979 w Sanoku[62][6]. Został pochowany w grobowcu rodzinnym na cmentarzu przy ul. Rymanowskiej w Sanoku[63][64].

Janusz Szuber zawarł odniesienia do osoby swojego dziadka Stefana Lewickiego w poezji swojego autorstwa: w wierszu pt. Nero, opublikowanym w tomiku poezji pt. Wpis do ksiąg wieczystych z 2009[21], w wierszu "Nikifor", opublikowanym w tomiku poezji pt. Powiedzieć. Cokolwiek z 2011[49], w wierszu pt. Frajter pućka, opublikowanym w tomiku poezji pt. Tym razem wyraźnie z 2014[65].

Przypisy | edytuj kod

  1. Tu podano miejsce urodzenia „Skołoszów”. CK Gimnazjum Państwowe Wyższe w Sanoku. Katalog główny, rok szkolny 1902/1903 (zespół 7, sygn. 32). AP Rzeszów – O/Sanok.
  2. a b c d e CK Gimnazjum Państwowe Wyższe w Sanoku. Katalog główny, rok szkolny 1906/1907 (zespół 7, sygn. 42). AP Rzeszów – O/Sanok, s. 493, 494.
  3. Księga wtóropisów aktów małżeńskich za lata 1936-1945. T. „K”. Cz. II. Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. 555.
  4. Zygmunt Zagórowski: Spis nauczycieli szkół wyższych, średnich, zawodowych, seminarjów nauczycielskich oraz wykaz zakładów naukowych i władz szkolnych. R. 2. Warszawa / Lwów: 1926, s. 156.
  5. Franciszek Oberc: Pomniki i tablice pamiątkowe Sanoka. Sanok: 1998, s. 42. ISBN 83-909787-1-7.
  6. a b c d e Moi najbliżsi 2003 ↓, s. 77.
  7. a b c CK Gimnazjum Państwowe Wyższe w Sanoku. Katalog główny, rok szkolny 1902/1903 (zespół 7, sygn. 32). AP Rzeszów – O/Sanok.
  8. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1894. Lwów: 1894, s. 66.
  9. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1901. Lwów: 1901, s. 87.
  10. Hof- und Staatshandbuch der Österreichisch-Ungarischen Monarchie für das Jahr 1901. Wiedeń: 1901, s. 782.
  11. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1902. Lwów: 1902, s. 107.
  12. Księga zmarłych i pochowanych w Sanoku na cmentarzu przy ul. Rymanowskiej i Matejki od 1895 do 1952 r.. Sanok. s. poz. 454.
  13. a b c Moi najbliżsi 2003 ↓, s. 76.
  14. Wiersz Janusza Szubera pt. Drzazga, zob. Janusz Szuber: Pan Dymiącego Zwierciadła. Sanok: 1996, s. 8. ISBN 83-905046-1-8.
  15. Indeks do ksiąg zmarłych od roku 1914. Sanok: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. 1936, (Tom K, str. 30).
  16. CK Gimnazjum Państwowe Wyższe w Sanoku. Katalog główny, rok szkolny 1908/1909 (zespół 7, sygn. 48). AP Rzeszów – O/Sanok, s. 630.
  17. Księga przynależnych do gminy Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka. s. 285 (poz. 125).
  18. Księga przynależnych do gminy Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka. s. 94 (poz. 340), 280 (poz. 112).
  19. XXX. Sprawozdanie Dyrektora c.k. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1910/11. Sanok: Fundusz Naukowy, 1911, s. 40.
  20. Absolwenci. 1losanok.pl. [dostęp 2016-03-23].
  21. a b c Wiersz Janusza Szubera pt. Nero, zob. Janusz Szuber: Wpis do ksiąg wieczystych. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2009, s. 54-55. ISBN 978-83-08-04294-6.
  22. Księga przynależnych do gminy Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka. s. 280 (poz. 116).
  23. XXXV. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum w Sanoku za rok szkolny 1920/1921 wraz z dodatkiem za lata 1917, 1918, 1919 i 1920. Sanok: Fundusz Naukowy, 1921, s. 38, 47.
  24. XXXV. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum w Sanoku za rok szkolny 1920/1921 wraz z dodatkiem za lata 1917, 1918, 1919 i 1920. Sanok: Fundusz Naukowy, 1921, s. 36.
  25. XXXVI. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Królowej Zofji w Sanoku za rok szkolny 1921/1922. Sanok: 1922, s. 2.
  26. XXXVI. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Królowej Zofji w Sanoku za rok szkolny 1922/1923. Sanok: 1923, s. 2.
  27. XXXVII. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Królowej Zofji w Sanoku za rok szkolny 1923/1924. Sanok: 1924, s. 18.
  28. XXXVIII. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Królowej Zofji w Sanoku za rok szkolny 1924/1925. Sanok: 1925, s. 2.
  29. XXXIX. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Królowej Zofji w Sanoku za rok szkolny 1925/1926. Sanok: 1926, s. 2.
  30. XXXX. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Królowej Zofii w Sanoku za rok szkolny 1926/1927. Sanok: 1927, s. 2.
  31. XLI. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Królowej Zofji w Sanoku za rok szkolny 1927/1928. Sanok: 1928, s. 12.
  32. XLIII. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Królowej Zofii w Sanoku za rok szkolny 1929/30. Sanok: 1930, s. 10.
  33. XLIV. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Królowej Zofii w Sanoku za rok szkolny 1930/31. Sanok: 1931, s. 2.
  34. a b c Andrzej Tarnawski. „Belfrowie” – Nostri Magistri. „Rocznik Sanocki”. Tom VII, s. 175, 1995. 
  35. W gimnazjalnym mundurku. W: Bolesław Baraniecki: Opowieści leskie. Z pamięci i z fotografii. Olszanica: BOSZ, 2008, s. 204. ISBN 978-83-7576-007-1.
  36. XLV. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Królowej Zofii w Sanoku za rok szkolny 1931/32. Sanok: 1932, s. 3.
  37. XLVI. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Królowej Zofii w Sanoku za rok szkolny 1932/33. Sanok: 1933, s. 2, 4.
  38. XLVII. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Królowej Zofii w Sanoku za rok szkolny 1933/34. Sanok: 1934, s. 2, 6.
  39. XLVIII. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Królowej Zofji w Sanoku za rok szkolny 1934/1935. Sanok: 1935, s. 2, 5.
  40. Edward Zając: Oświata i szkolnictwo. Życie kulturalne – Prywatne Gimnazjum Żeńskie im. Emilii Plater w Sanoku. W: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka. Kraków: Secesja, 1995, s. 579, 594. ISBN 83-86077-57-3.
  41. Tomasz Przystasz: Szkoła w spódnicy. Prywatne Gimnazjum Żeńskie im. Emilii Plater. W: Księga pamiątkowa 1928-2008 II Liceum Ogólnokształcącego im. Marii Skłodowskiej-Curie w Sanoku wydana z okazji jubileuszu 80-lecia szkoły. Sanok: 2008, s. 17, 26.
  42. Tomasz Przystasz: Szkoła w spódnicy. W: Księga pamiątkowa 1928-2008 II Liceum Ogólnokształcącego im. Marii Skłodowskiej-Curie w Sanoku wydana z okazji jubileuszu 80-lecia szkoły. Sanok: 2008, s. 29.
  43. Jerzy Kapłon: Zarys historii Oddziału Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego w Sanoku. cotg.pttk.pl. [dostęp 2005-07-02].
  44. Katolicki Związek Młodzieży Rękodzielniczej i Przemysłowej w Sanoku 1923-1934. Jednodniówka. Sanok: Katolicki Związek Młodzieży Rękodzielniczej i Przemysłowej w Sanoku, 1934, s. 34.
  45. Wykaz firm handlowych, przemysłowych, rzemieślniczych i wolnych zawodów miasta Sanoka, Zagórza, Rymanowa, Mrzygłoda, Bukowska 1937/8: Informator Chrześcijański. Sanok: Krakowska Kongregacja Kupiecka. Oddział Sanok, 1938, s. 22.
  46. Stefan Stefański: Kartki z przeszłości Sanoka. Sanok: Oficyna Wydawnicza Miejskiej Biblioteki Publicznej w Sanoku, 2005, s. 45. ISBN 83-919470-9-2.
  47. Janusz Szuber: Mojość. Sanok: Oficyna Wydawnicza Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Grzegorza z Sanoka w Sanoku, 2005, s. 28. ISBN 83-919470-8-4.
  48. Ogłoszenia władz administracyjnych. Rejestr stowarzyszeń. Urząd Wojewódzki Rzeszowski. „Monitor Polski”. Nr 74, s. 19, 22 maja 1947. 
  49. a b c d e Utwór Janusza Szubera pt. Nikifor, zob. Janusz Szuber: Powiedzieć. Cokolwiek. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2011, s. 59. ISBN 978-83-08-04582-4.
  50. Józef Stachowicz: Nasi profesorowie na zjeździe. W: Dwa dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze zjazdu koleżeńskiego wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej matury w roku 1958. Warszawa: 1960, s. 86.
  51. Z archiwum. krynica.szkola.pl. [dostęp 2016-03-24].
  52. Zofia Bandurka: Wykaz imienny zaproszonych i obecnych na Zjeździe – przygotowała mgr Zofia Bandurkówna. W: Dwa dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze zjazdu koleżeńskiego wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej matury w roku 1958. Warszawa: 1960, s. 133.
  53. Księga przynależnych do gminy Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka. s. 292 (poz. 199).
  54. Moi najbliżsi 2003 ↓, s. 72, 76.
  55. Księga Zmarłych 1904–1934 Sanok. T. J. Sanok: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. 197 (poz. 104).
  56. Księga Zmarłych 1904–1934 Sanok. T. J. Sanok: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. 263 (poz. 119).
  57. Janusz Szuber. ppibl.ibl.waw.pl. [dostęp 2016-03-24].
  58. Antoni Adamski: Moja domowa Galicja. nowiny24.pl, 2005-02-27. [dostęp 2016-03-24].
  59. Druhna Maria Czerepaniak nie żyje. sokolsanok.pl, 2014-11-22. [dostęp 2016-03-24].
  60. Księga przynależnych do gminy Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka. s. 304 (poz. 316, 323).
  61. Moi najbliżsi 2003 ↓, s. 71, 72, 76.
  62. Indeks do ksiąg zmarłych od roku 1914. Sanok: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. L 1979, poz. 110..
  63. Stefan Stefański: Cmentarze sanockie. Sanok: Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze. Oddział w Sanoku, 1991, s. 28.
  64. Stefan Stefański: Kartki z przeszłości Sanoka. Sanok: Oficyna Wydawnicza Miejskiej Biblioteki Publicznej w Sanoku, 2005, s. 27. ISBN 83-919470-9-2.
  65. Janusz Szuber: Tym razem wyraźnie. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2014, s. 42-43. ISBN 978-83-08-05356-0.

Bibliografia | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Stefan Lewicki (nauczyciel)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy