Stefan Urosz III Deczański


Stefan Urosz III Deczański w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Stefan Urosz III Deczański (serb. Стефан Урош III Дечански lub Stefan Uroš III Dečanski; ur. około 1285, zm. 11 listopada 1331) – władca Serbii w latach 1321-1331 (stracił władzę trzy miesiące przed śmiercią). Zwany Deczańskim od miejsca położenia swej zadužbiny, monasteru Visoki Dečani, w którym został pochowany. Syn Stefana II Milutina.

Spis treści

Wczesne lata | edytuj kod

Stefan Urosz III urodził się jako nieślubny syn Stefana Urosza II Milutina w 1276 roku. W 1293 roku został oddany jako zakładnik lojalności króla serbskiego na dwór Nogaja ze Złotej Ordy, gdzie pozostawał do śmierci Nogaja w 1299 roku. Po powrocie ojciec powierzył mu władzę nad księstwem Zety (dziś Czarnogóra). W 1314 roku Stefan Urosz III zbuntował się przeciw ojcu. Został jednak pokonany, schwytany i być może oślepiony. Wygnany z Serbii schronił się wraz z rodziną w Konstantynopolu. Po powrocie w 1320 roku otrzymał od ojca w zarząd Budimlje[1].

Rodzina | edytuj kod

Stefan Urosz III żenił się dwukrotnie:

  • Pierwszy raz z Teodorą, córką cara Bułgarii Smilca. Małżeństwo to zostało zawarte, gdy Stefan Deczański przebywał w niewoli tatarskiej. Stefan Deczański miał z Teodorą dwoje dzieci:
    • Stefana, króla, a potem cara Serbii
    • i Duszicę
  • Po raz drugi ożenił się z córką zarządcy Tesaloniki Jana Komnena Paleologa, Marią Paleologiną na przełomie 1325/1326 roku. Z małżeństwa tego urodziło się troje dzieci:

Panowanie | edytuj kod

Stefan Urosz II Milutin zmarł nagle w październiku 1321 roku nie rozporządziwszy kto obejmie po nim władzę w państwie. Do sukcesji oprócz Stefana Deczańskiego zgłosili się władający w Zecie, oficjalny następca tronu, „młody król” Konstantyn oraz syn Stefana Dragutina, Stefan Władysław, który po śmierci Milutina zbiegł z niewoli i przy pomocy Węgrów opanował północną część kraju. Stefana Urosza III poparli możnowładcy Raszki zainteresowani kontynuacją ekspansji na południe. Ostatecznie w 1323 roku zaatakował on Zetę i pokonał Konstantyna, który znalazł śmierć w bitwie. W tym samym roku zajął też ziemie Władysława, który prawdopodobnie zbiegł na Węgry[1][2].

Po objęciu władzy wmieszał się w wojnę ojca swej macochy Sigismondy, Andronika II, a jego wnukiem Andronikiem III, który po zakończeniu wojny zawarł sojusz z carem bułgarskim Michałem III Szyszmanem, mający na celu powstrzymanie dalszej ekspansji serbskiej w Macedonii. Car Michał wygnał swą pierwszą żonę Annę Nedę, siostrę Stefana Urosza III i poślubił siostrę Andronika III. W decydującej rozgrywce Bizancjum nie wzięło jednak udziału. Losy Macedonii rozstrzygnęła krwawa bitwa pod Webużdem w północno-wschodniej Macedonii rozegrana 28 lipca 1330 roku. W połowie drogi z Sofii do Skopje armia serbska złożona głównie z ciężkozbrojnej konnicy, głównie najemnych rycerzy zachodnioeuropejskich napadła niespodziewanie na założony pod Welbużdem obóz zdążających w stronę Skopje Bułgarów. Serbowie rozbili 12-tysięczną armię bułgarską wspomaganą przez liczące 3000 zbrojnych posiłki wołoskie, tatarskie i osetyńskie. Car zginął, uciekając z pola bitwy[2].

Monety bite przez Stefana Urosza III

Zwycięski Stefan Deczański osadził na tronie swą siostrę Annę Nedę i jej małoletniego syna Iwana Stefana, nie wysuwając roszczeń terytorialnych w stosunku do Bułgarii. Zrezygnował też z kontynuowania wojny z Andronikiem III. Niezadowoleni możnowładcy wynieśli wówczas na tron władającego Zetą syna Stefana Duszana. Zdetronizowanego starego króla uwięziono 8 września 1331 na zamku Zveczan, gdzie następnie został uduszony. Pochowano go w jego zadužbinie w Deczanach (Visoki Dečani) w Metohii, gdzie przez wiele wieków czczono jego zwłoki, nieulegające rozkładowi relikwie „świętego króla”[2].

Serbska cerkiew prawosławna czci Stefana Deczańskiego jako świętego. Jego święto przypada 24 listopada.

Około 1400 roku Żywot Stefana Deczańskiego napisał Grzegorz Camblak.

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c Ch. Cawley: Medieval Lands.
  2. a b c T. Wasilewski: Historia Jugosławii. s. 115-117.

Bibliografia | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Stefan Urosz III Deczański" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy