Stefan Węgrzyn


Stefan Węgrzyn w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Stefan Węgrzyn (ur. 20 maja 1925 w Krakowie, zm. 28 lipca 2011 w Gliwicach) – fizyk, inżynier, automatyk, informatyk, specjalista teorii regulacji, profesor, wieloletni wykładowca Politechniki Śląskiej, członek rzeczywisty Polskiej Akademii Nauk, członek czynny Polskiej Akademii Umiejętności, przewodniczący Komitetu Informatyki Polskiej Akademii Nauk.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Urodził się w 1925 w Krakowie. W 1930 r. przeprowadził się z rodzicami do Borysławia, w 1943 w ramach kursów tajnego nauczania zdał maturę[1]. W 1944 wyjechał do Lwowa i rozpoczął tam studia na Wydziale Elektrycznym Instytutu Politechnicznego. Po roku przeniósł się do Krakowa, a stamtąd do Gliwic. Studia dokończył na Politechnice Śląskiej uzyskując w 1949 dyplom magistra[2]. Już dwa lata po ukończeniu studiów, w 1951 obronił z wyróżnieniem doktorat z nauk technicznych na podstawie pracy zrealizowanej pod kierunkiem profesora Stanisława Fryzego[1][2]. W 1960 podczas pobytu we Francji obronił w Tuluzie również z wyróżnieniem doktorat z nauk fizycznych[3][1], ponieważ nie chciano tam uznać jego polskiego dyplomu[4]. Po powrocie do Gliwic w 1961 zatrudniony został na stanowisku profesora nadzwyczajnego, a od 1968 profesora zwyczajnego.

Od 1949 pracował w Politechnice Śląskiej w Gliwicach, kolejno jako asystent, docent i profesor. Początkowo na Wydziale Elektrycznym, a w 1964 przeniósł się na współtworzony przez niego Wydział Automatyki (obecnie: Wydział Automatyki, Elektroniki i Informatyki). Kierował Katedrą Kompleksowych Systemów Sterowania oraz Instytutem Informatyki[3][5]. W latach 1953–1969 był zastępcą dyrektora ds. naukowych Instytutu Automatyki PAN w Warszawie[3]. W 1968 współtworzył Zakład Systemów Automatyki Kompleksowej PAN w Gliwicach, przekształcony w 1989 w Instytut Informatyki Teoretycznej i Stosowanej PAN[1]. Prof. Węgrzyn był jego dyrektorem do roku 2002, a w latach 2003–2006 dyrektorem do spraw naukowych[3][6].

W latach 1958–1976 był inwigilowany i namawiany do współpracy przez SB. Jego postawa uniemożliwiła pozyskanie go do współpracy, a jednocześnie nie dawała podstaw do zabraniania mu działalności akademickiej[7].

Członkostwo w organizacjach naukowych | edytuj kod

W 1964 mając 39 lat został członkiem korespondentem Polskiej Akademii Nauk. Był wtedy jej najmłodszym członkiem. W 1973 powołany na członka rzeczywistego PAN[3]. Przez wiele lat był członkiem Prezydium PAN oraz przewodniczącym Komitetu Informatyki PAN[1]. Od 1995 był również członkiem krajowym czynnym Polskiej Akademii Umiejętności[8][9]. Od roku 1999 był członkiem Prezydium Oddziału PAN w Katowicach[3]. Był jednym z założycieli Polskiego Towarzystwa Elektrotechniki Teoretycznej i Stosowanej, jego pierwszym wiceprzewodniczącym, a następnie przewodniczącym w latach 1965–1967. W 2005 w uznaniu jego zasług otrzymał godność członka honorowego PTETiS nr 73[2]. W latach 1986–1989 był członkiem Rady Konsultacyjnej przy Przewodniczącym Rady Państwa[5].

Dorobek naukowy | edytuj kod

Autor prac z dziedziny dynamiki układów elektrycznych, teorii układów automatycznego sterowania, automatyki kompleksowej i teorii stabilności, w tym książek i skryptów. Najbardziej znaną była wydana w 1963 r. przez PWN książka pt. ,,Podstawy Automatyki’’. Doczekała się ona jeszcze pięciu kolejnych wydań (ostatnie w 1990 r.) oraz tłumaczenia na język francuski (Paryż 1965). Wykładał we Francji, Kanadzie i Związku Radzieckim[2]. Był redaktorem naczelnym kwartalnika Theoretical and Applied Informatics, który po raz pierwszy ukazał się w 1971 pod nazwą Podstawy Sterowania, zmienioną później na Archiwum Informatyki Teoretycznej i Stosowanej[9]. Był promotorem 60 doktoratów[3].

Nagrody i wyróżnienia | edytuj kod

Dwukrotnie otrzymał nagrodę państwową, w 1966 indywidualną II stopnia, a w 1976 zespołową I stopnia[10][3]. Był doktorem honoris causa pięciu uczelni: Uniwersytetu Lille (Francja, 1973), Uniwersytetu Sherbrooke (Kanada, 1977), Politechniki Śląskiej (1988), Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie (1989) i Politechniki Rzeszowskiej (2004)[11][3][1]. Odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (1993), Krzyżem Oficerskim OOP (1972), Krzyżem Kawalerskim (1964), Orderem Oficera Palm Akademickich (1978), Orderem Kawalera Palm Akademickich oraz Medalem im. Mikołaja Kopernika PAN[3].

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e f Sylwetki Założycieli. Stefan Węgrzyn. Wydział Automatyki, Elektroniki i Informatyki Politechniki Śląskiej. [dostęp 2013-01-29].
  2. a b c d Stefan Węgrzyn (1925-2011). Strona konferencji APW04. [dostęp 2013-01-29].
  3. a b c d e f g h i j Węgrzyn, Stefan. Polska Akademia Nauk. [dostęp 2013-01-29].
  4. Ryszard Tadeusiewicz: Niezwykły prof. Węgrzyn. Gazeta Krakowska, 2012-07-25. [dostęp 2013-01-29].
  5. a b Zmarł prof. Stefan Węgrzyn. Polskie Towarzystwo Informatyczne. [dostęp 2013-01-29].
  6. Stefan Węgrzyn w bazie „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI).
  7. Mirosław Sikora: Kuszenie „pięknego umysłu”. Gazeta Nowe Państwo. [dostęp 2013-01-29].
  8. Odeszli od nas. Polska Akademia Umiejętności. [dostęp 2013-01-29].
  9. a b In memoriam. Stefan Węgrzyn. Sieci Komputerowe'2012. [dostęp 2013-01-29].
  10. Nowiny Rzeszowskie, nr 170 (5306), 20 lipca 1966, s. 2.
  11. Doktoraty honoris causa (pol.). Politechnika Rzeszowska, 2011-04-06. [dostęp 2012-03-08].
Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Stefan Węgrzyn" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy