Stjepan Mesić


Stjepan Mesić w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Stjepan (Stipe) Mesić (ur. 24 grudnia 1934 w Orahovicy[1]) – chorwacki polityk i prawnik, działacz komunistyczny w Socjalistycznej Federacyjnej Republice Jugosławii, w 1990 premier Chorwacji, w 1991 przewodniczący Prezydium Jugosławii, w latach 1992–1994 przewodniczący Zgromadzenia Chorwackiego, prezydent Chorwacji od 18 lutego 2000 do 18 lutego 2010.

Życiorys | edytuj kod

W 1961 ukończył studia prawnicze na Uniwersytecie w Zagrzebiu[2]. W tym samym roku zawarł związek małżeński z Milką Mesić, z którą ma dwie córki[3]. Pracował jako menedżer w państwowym przedsiębiorstwie[1].

Działacz Związku Komunistów Chorwacji (SKH), wchodzącego w skład Związku Komunistów Jugosławii (SKJ). W 1966 został posłem do parlamentu Socjalistycznej Republiki Chorwacji, a dwa lata później stanął na czele władz miejskich Orahovicy. Aktywny uczestnik Chorwackiej Wiosny, ruchu dążącego do wzmacniania autonomii Chorwacji w ramach Jugosławii. Po jego upadku w połowie lat 70. oskarżony o udział w organizacji kontrrewolucyjnej i skazany na karę 2 lat i 2 miesięcy pozbawienia wolności, obniżoną na skutek apelacji w 1975 do kary 1 roku pozbawienia wolności, którą odbył w więzieniu w miejscowości Stara Gradiška[1].

Po zwolnieniu nie angażował się w działalność polityczną. Od końca lat 70. pracował w przedsiębiorstwie architektonicznym, później został jego głównym menedżerem. Do aktywności publicznej powrócił na początku 1990 w okresie przemian demokratycznych[1]. Wstąpił wówczas do Chorwackiej Wspólnoty Demokratycznej Franja Tuđmana, został sekretarzem partii, a później przewodniczącym jej komitetu wykonawczego[2]. HDZ zwyciężyła w tym samym roku w pierwszych wielopartyjnych wyborach do trzyizbowego parlamentu[1]. 30 maja 1990 Stjepan Mesić objął urząd premiera, sprawując go do 24 sierpnia 1990[4]. Ustąpił w związku z powołaniem w skład Prezydium Jugosławii, kolegialnej głowy federacji[1]. Od 30 czerwca 1991 do 3 października 1991 pełnił funkcję przewodniczącego tej instytucji[5] (był równocześnie sekretarzem generalnym Ruchu Państw Niezaangażowanych[1]). Został usunięty z Prezydium Jugosławii po tym, jak Chorwacja wystąpiła z rządu federalnego[1].

We wrześniu 1992, po kolejnych wyborach, został przewodniczącym Zgromadzenia Chorwackiego. Funkcję tę pełnił do maja 1994. Odszedł z HDZ po konflikcie z władzami tej partii, dołączając do ugrupowania HND, które w wyborach w 1995 poniosło porażkę. W 1997 przeszedł do Chorwackiej Partii Ludowej (HNS), obejmując w jej strukturach stanowisko wiceprzewodniczącego[1].

W 2000 wystartował w wyborach prezydenckich rozpisanych po śmierci Franja Tuđmana. Poparły go poza HNS także m.in. Chorwacka Partia Chłopska i Istryjskie Zgromadzenie Demokratyczne[1]. W pierwszej turze otrzymał 41,1% głosów, a w drugiej 59,0% głosów, pokonując Dražena Budišę[6]. Urząd prezydenta objął 18 lutego 2000[4]. W 2005 z powodzeniem ubiegał się o reelekcję w kolejnych wyborach, mając wsparcie większości ugrupowań opozycyjnych wobec HDZ. W pierwszej turze otrzymał 48,9% głosów, a w drugiej z wynikiem 65,9% zwyciężył Jadrankę Kosor[6]. Drugą kadencję prezydencką zakończył 18 lutego 2010[4]. W 2016 był kandydatem centrolewicowej koalicji na posła (z rekomendacji Chorwackiej Partii Emerytów)[7], jednak nie uzyskał mandatu.

Odznaczenia i wyróżnienia | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e f g h i j Stjepan Mesić, cidob.org [dostęp 2016-09-27]  (hiszp.).
  2. a b Biography, stjepanmesic.hr [dostęp 2016-09-27]  (ang.).
  3. Milka Mesić, vecernji.hr [zarchiwizowane 2018-06-28]  (ang.).
  4. a b c Leaders of Croatia, zarate.eu [dostęp 2016-09-26]  (ang.).
  5. Leaders of the Socialist FederativeRepublic of Yugoslavia (1945–1992), zarate.eu [dostęp 2016-09-26]  (ang.).
  6. a b European Election Database, nsd.uib.no [dostęp 2016-09-25]  (ang.).
  7. Stipe Mesić bit će na listi Narodne koalicije u Zagrebu, vecernji.hr, 13 lipca 2016 [dostęp 2016-09-26]  (chorw.).
  8. Rad bieleho dvojkríža, I. trieda, prezident.sk [dostęp 2016-09-27]  (słow.).
  9. Ko su počasni građani Grada Sarajeva, haber.ba, 3 marca 2019 [dostęp 2020-06-04]  (bośn.).
Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Stjepan Mesić" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy