Stożki


Stożki w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Stożki (Conidae) – rodzina morskich ślimaków o bardzo okazałej muszli, osiągającej ponad 20 cm długości.

Spis treści

Charakterystyka muszli | edytuj kod

Muszle stożków mają kształt dwóch złożonych ze sobą stożków – górny to skrętka, a dolny to ostatni skręt. W zależności od gatunku skrętka może być wysoka (np. Conus gloriamaris) lub praktycznie zupełnie płaska (Conus litteratus). Stożki tworzą zróżnicowane i bogate wzory na muszlach, składające się zazwyczaj z zygzaków, linii prostych, kropek lub ich kombinacji, przez co są uważane (obok porcelanek) za muszle najbardziej poszukiwane przez kolekcjonerów. Spore różnice w ubarwieniu i układzie wzorów mogą występować również w obrębie jednego gatunku, co sprawia iż praktycznie niemożliwe jest znalezienie dwóch identycznych okazów.

Tryb życia | edytuj kod

Stożki zamieszkują liczne morza tropikalne zarówno na płytkim dnie w pobliżu brzegu, jak i głębiej – zazwyczaj pod skałami, w szczelinach raf koralowych, na łąkach morskich.

Wszystkie znane gatunki stożków (ok. 500 w roku 2008) są drapieżnikami unieruchamiającymi swoje ofiary za pomocą jadu. Polują na inne ślimaki, robaki i ryby[1]. Zaopatrzone są w strzałkę jadową, przez którą wstrzykują do ciała ofiary neurotoksynę zwaną konotoksyną[2] lub konopeptydem[1]. Każda strzałka jadowa może być użyta tylko raz, po czym jest wymieniana na nową ze specjalnego zasobnika. Paraliż niewielkich zwierząt następuje praktycznie natychmiast. Ofiara jest następnie pochłaniana za pomocą ssawki i trawiona w ciągu 1–2 h. Następnie niestrawione pozostałości, np. łuski, kości oraz zużyta strzałka jadowa, są wydalane[3].

Toksyny stożków | edytuj kod

Toksyny stożków są bardzo silne i mogą zabić człowieka w ciągu kilku-kilkudziesięciu minut. Poszkodowani nie odczuwają silnego bólu, gdyż jad zawiera substancję znieczulającą. Do roku 2004 zarejestrowano 30 wypadków śmiertelnych spowodowanych przez stożki[2].

Konopeptydy zbudowane są z 10–60 reszt aminokwasowych. Ze względu na swoje właściwości farmakologiczne są badane jako potencjalne leki przeciwbólowe w schorzeniach układu nerwowego, nowotworach i bólu chronicznym oraz jako leki przeciwpadaczkowe. W roku 2004 jeden z konopeptydów, zikonotyna (pochodząca ze stożka Conus magus), został zarejestrowany przez FDA, a w różnych etapach badań klinicznych było 6 konotoksyn z różnych gatunków stożków[2].

Konotoksyny pozyskiwane są jako substancje naturalne, jednak ich zbiór jest niebezpieczny, a hodowla stożków w niewoli jest trudna[2]. Konopeptydy produkowane są również metodami chemicznymi, z wykorzystaniem techniki syntezy oligopeptydów na podłożu stałym lub metodami biotechnologicznymi[1].

Przegląd gatunków | edytuj kod

Systematyka | edytuj kod

Wszystkie wyróżnione rodzaje stożków (J.K. Tucker & M.J. Tenorio, 2009 oraz Bouchet et al., 2011) rodzaje stożków są następujące[4][5]:

Galeria | edytuj kod

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c Becker, Stefan, Terlau, Heinrich. Toxins from cone snails: properties, applications and biotechnological production. „Appl Microbiol Biotechnol”. 79 (1), s. 1-9, 2008. DOI: 10.1007/s00253-008-1385-6
  2. a b c d Nelson, Laura. Venomous snails: One slip, and you're dead.... „Nature”. 429 (6994), s. 798-799, 2004. DOI: 10.1038/429798a
  3. Terlau, Heinrich, Shon, Ki-Joon, Grilley, Michelle, Stocker, Martin i inni. Strategy for rapid immobilization of prey by a fish-hunting marine snail. „Nature”. 381 (6578), s. 148-151, 1996. DOI: 10.1038/381148a0
  4. Tucker J.K. & Tenorio M.J.: Systematic classification of Recent and fossil conoidean gastropods. Conchbooks, 2009, s. 133.
  5. Bouchet P., Kantor Yu. I., Sysoev A. & Puillandre N.. A new operational classification of the Conoidea. „Journal of Molluscan Studies”. 77, s. 273-308, 2011. DOI: 10.1093/mollus/eyr017

Bibliografia | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Stożki" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy