Straż Graniczna (Polska)


Na mapach: 52°11′58,93″N 21°00′45,27″E/52,199703 21,012575

Straż Graniczna (Polska) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Flaga Straży Granicznej Strażnicy Graniczni w umundurowaniu galowym Patrol Straży Granicznej na polsko-rosyjskiej granicy w Piaskach na Mierzei Wiślanej w samochodzie Land Rover Defender Pojazd Patrolowy SG w Białymstoku Samochód patrolowy w nowym wzorze malowania Okręt Morskiego Oddziału Straży Granicznej „SG-111” typu Patrol 240 Baltic w Porcie Gdynia Okręt Morskiego Oddziału Straży Granicznej „Kaper-2” w Kołobrzegu Jednostka patrolowa „SG-213” typu IC16M III

Straż Graniczna (SG) – jednolita, umundurowana i uzbrojona formacja wykonująca zadania związane z ochroną granicy państwowej i kontrolą ruchu granicznego w Rzeczypospolitej Polskiej. Jest organem ścigania. Komendant Główny Straży Granicznej jest centralnym organem administracji rządowej w sprawach ochrony granicy państwowej. Nadzór nad formacją sprawuje minister właściwy ds. wewnętrznych.

Spis treści

Historia | edytuj kod

Została powołana do życia ustawą z dnia 12 października 1990[3], jej funkcjonowanie rozpoczęło się 16 maja 1991 wraz z rozformowaniem Wojsk Ochrony Pogranicza (WOP).

Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 lutego 2002 roku został ustalony znak graficzny Straży Granicznej[a].

Struktura Straży Granicznej | edytuj kod

W skład struktur oddziałów Straży Granicznej wchodzą placówki SG oraz dywizjony SG (te ostatnie występują jedynie w Morskim OSG).

Archiwum Straży Granicznej mieści się w Szczecinie.

Wyposażenie i infrastruktura | edytuj kod

  • pojazdy obserwacyjne przeznaczone do patrolowania terenu, wykrywania i rozpoznawania obiektów, rejestracji na taśmie wideo wyników prowadzonej obserwacji i określania współrzędnych położenia obiektu, wyposażone w termowizor i noktowizor
  • urządzenia do kontroli bagaży promieniami rentgena
  • samochody terenowe typu Land Rover Defender, Mercedes G, Mitsubishi Pajero[b] oraz Jeep Wrangler[6]
  • motocykle KTM LC 4E
  • wszędołazy Honda TRX 300 FWX
  • skutery śnieżne t. Scandic
  • rowery
  • pojazdy patrolowe typu Segway
  • cyfrowe centrale telefoniczne, centra radiowe i radiotelefony

Na terenach, które są trudno dostępne pojazdom mechanicznym, Straż Graniczna może pełnić także służbę na koniach.

W Morskim Oddziale SG (MOSG) od 2005 działa Zautomatyzowany System Radarowego Nadzoru (ZSRN) polskich obszarów morskich. Obejmuje on swoim zasięgiem wschodni odcinek morskiej granicy Rzeczypospolitej Polskiej z Federacją Rosyjską (Obwód kaliningradzki), jest on zintegrowany z istniejącymi systemami radarowymi oraz systemami automatycznej identyfikacji statków (AIS, SWIBŻ). System ten umożliwia objęcie stałym nadzorem radiolokacyjnym morza na wschodnim odcinku granicy Polski oraz morskich wód wewnętrznych w Zatoce Gdańskiej i na Zalewie Wiślanym.

Statki powietrzne | edytuj kod

Jednostki pływające | edytuj kod

W siłach Morskiego Oddziału Straży Granicznej znajdują się jednostki pływające takie jak m.in.:

  • Patrolowce projektu SKS-40:
  • Patrolowce typu Patrol 240 Baltic:
    • „Patrol 1” (SG-111)
    • „Patrol 2” (SG-112)
  • Łodzie interwencyjno-pościgowe typu SAR-1500:
    • „Strażnik-1” (SG-211)
    • „Strażnik-2” (SG-212)
  • Łodzie interwencyjno-pościgowe typu IC 16 M III:
    • „Strażnik-3” (SG-213)
    • „Strażnik-4” (SG-214)
    • „Strażnik-5” (SG-215)
    • „Strażnik-6” (SG-216)
  • Poduszkowce typu Griffon 2000TD:
    • „SG-411”
    • „SG-412”
  • jachty p. Conrad 45/46:
    • „Karawela II”
    • „Galeon”

Do wykonania zadań na polskich obszarach morskich m.in. dysponuje w sumie 56 jednostkami pływającymi różnych projektów[14].

Uzbrojenie | edytuj kod

Uzbrojenie Straży Granicznej określono w Rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 maja 2014. Zgodnie z nim na uzbrojenie SG składa się[15]:

  • broń palna: pistolety, rewolwery, broń gładkolufowa, pistolety maszynowe, karabinki, karabiny oraz karabiny maszynowe
  • środki przymusu bezpośredniego: kajdankikaftany bezpieczeństwa, pasy obezwładniające, siatki obezwładniające, kaski zabezpieczające, pałki służbowe, psy służbowe, pociski niepenetracyjne, chemiczne środki obezwładniające (w postaci: ręcznych miotaczy substancji obezwładniających, granatów łzawiących lub innych urządzeń przeznaczonych do miotania środków obezwładniających), przedmioty przeznaczone do obezwładniania osób za pomocą energii elektrycznej, kolczatki drogowe i inne środki służące do zatrzymywania oraz unieruchamiania pojazdów mechanicznych, pojazdy służbowe, środki przeznaczone do pokonywania zamknięć i innych przeszkód, w tym materiały wybuchowe, środki pirotechniczne o właściwościach ogłuszających lub olśniewających
  • wyrzutnie siatek obezwładniających
  • amunicja do broni palnej, kartridże do paralizatorów elektrycznych oraz naboje do wyrzutni siatek.

SG dysponuje bronią osobistą, np pistolet typu Walther P99, USP, Glock 17, jak i również pistolet maszynowy PM-98, czy też strzelba gładkolufowa Mossberg 500, karabin wyborowy SWD. Wycofuje się z użytku pistolety P-83, P-64. Od czasu wybuchu konfliktu na Ukrainie funkcjonariusze Straży Granicznej są sukcesywnie uzbrajani w wojskowe karabinki beryl i odbywają szkolenia z zakresu używania broni wojskowej.

Umundurowanie | edytuj kod

 Osobny artykuł: Umundurowanie funkcjonariuszy Straży Granicznej III RP.

Funkcjonariusze Straży Granicznej noszą umundurowanie typu wojskowego, według wzorów używanych w Siłach Zbrojnych RP. Zależnie od jednostki organizacyjnej funkcjonariusze noszą ubiory wz. Wojsk Lądowych, wz. Sił Powietrznych i wz. Marynarki Wojennej[16].

Umundurowanie funkcjonariuszy Straży Granicznej składa się z czterech typów ubiorów[16]:

  • służbowego – noszony podczas wykonywania obowiązków służbowych, chyba że występuje konieczność występowania w innym typie ubioru
  • wyjściowego – noszony podczas wykonywania obowiązków służbowych wymagających wystąpień w ubiorze wyjściowym, podczas oficjalnych spotkań i uroczystych wystąpień, jeżeli nie zachodzi konieczność występowania w ubiorze galowym oraz podczas meldowania się przełożonemu po przybyciu do nowej jednostki organizacyjnej Straży Granicznej lub przed odejściem na inne stanowisko służbowe.
  • galowego – noszony podczas uroczystości związanych z uczczeniem świąt państwowych oraz święta Straży Granicznej, podczas uroczystości wręczania sztandarów, orderów i odznaczeń, mianowania na stopień oraz promocji funkcjonariuszy, podczas innych ważnych uroczystości o charakterze służbowym oraz w czasie niektórych uroczystości o charakterze prywatnym.
  • polowego – noszony podczas wykonywania obowiązków służbowych wymagających wystąpień w ubiorze polowym oraz podczas szkoleń i ćwiczeń w ośrodkach szkolenia Straży Granicznej lub oddziałach Straży Granicznej, jeżeli charakter wykonywanych czynności nie wymaga noszenia innego rodzaju ubioru. Umundurowanie polowe wykonane jest z tkaniny we wzorze maskującym pantera.

Nakryciem głowy do ubiorów: służbowego, wyjściowego i galowego jest czapka garnizonowa w kolorze zielonym z jasnozielonym otokiem i lamówką (funkcjonariusze noszący ubiór wz. Wojsk Lądowych), w kolorze stalowym z czarnym otokiem (funkcjonariusze noszący ubiór wz. Sił Powietrznych) lub w kolorze białym z czarnym otokiem (funkcjonariusze noszący ubiór wz. Marynarki Wojennej)[16].

Do umundurowania polowego funkcjonariusze noszą czapki typu kepi w kamuflażu pantera (funkcjonariusze noszący ubiór wz. Wojsk Lądowych) lub berety (funkcjonariusze noszący ubiór wz. Sił Powietrznych i wz. Marynarki Wojennej)[16].

Straż Graniczna w liczbach | edytuj kod

Według danych przedstawionych przez Komendę Główną Straży Granicznej (16.05.2017) w formacji służy (pracuje) obecnie łącznie 14 800 funkcjonariuszy (w tym prawie ¼ stanowią kobiety) oraz prawie 3500 pracowników cywilnych.

Ponadto Straż Graniczna ma do dyspozycji: 549 motocykli, 205 quadów, 38 Schengenbusów, 58 skuterów śnieżnych, 260 psów służbowych różnych specjalności oraz 8 koni służbowych.

Powyższymi siłami i środkami Straż Graniczna ochrania 3511 km granicy (lądowej) oraz obsługuje 70 przejść granicznych, w tym 18 przejść lotniczych, 19 drogowych, 14 kolejowych, 1 rzeczne (z Białorusią) oraz 18 morskich przejść granicznych[17][18].

Ćwiczenia taktyczne w terenie | edytuj kod

Na przełomie maja i czerwca 2013 Straż Graniczna w ramach ćwiczenia granicznego "Obława: Straż Graniczna" wzięła udział w programie Discovery Channel "Dorwać komandosa"[19], w którym były komandos Navy SEAL, Joel Lambert, stanął przed zadaniem dotarcia do punktu docelowego swojej misji, nie dając się schwytać ścigającym go oddziałom[20].

Zgodnie z planem ćwiczenia, przyjęto hipotetyczną sytuację polegającą na dokonaniu przekroczenia granicy wbrew przepisom na kierunku do RP, na odcinku granicy państwowej ochranianej przez funkcjonariuszy SG w Stuposianach. Osobą, która rzekomo nielegalnie przekroczyła granicę RP, był właśnie Joel Lambert, bohater programu "Dorwać komandosa".

Odcinek zakończył się ujęciem komandosa, a tym samym sukcesem SG. W ćwiczeniu wzięli udział funkcjonariusze z placówek SG w Stuposianach, Ustrzykach Dolnych, Czarnej Górnej i Krościenku oraz Wydziału Zabezpieczenia Działań, Wydziału Koordynacji Działań i IV Wydziału Lotniczego ZG KGSG.

Korpusy i stopnie służbowe | edytuj kod

 Osobny artykuł: Stopnie służbowe w Straży Granicznej III RP.

SG, mimo że jest formacją typu policyjnego, nosi umundurowanie typu wojskowego oraz używa stopni służbowych określonych w ustawie.

Regulacje prawne | edytuj kod

Od kilku lat realizowany jest proces dostosowania systemu ochrony granicy do standardów wspólnotowych. Ramy prawne dla tego procesu, którego ostatecznym celem było uzyskanie przez Polskę członkostwa w grupie państw Schengen, określone zostały w aktach europejskich, takich jak Partnerstwo dla członkostwa i Stanowiska Negocjacyjne Komisji Europejskiej oraz akty krajowe – Narodowa Strategia Integracji, Narodowy Program Przygotowania do Członkostwa, Stanowiska Negocjacyjne Rządu RP oraz Polska, Strategia Zintegrowanego Zarządzania Granicą.

Podstawowym wymogiem członkostwa w Unii Europejskiej było przyjęcie przez Polskę dorobku prawnego UE wraz z dorobkiem Schengen. W celu wypełnienia tych warunków w Komendzie Głównej Straży Granicznej opracowano Program zagospodarowania granicy państwowej na lata 2003-2005, zgodny ze Strategią Zintegrowanego Zarządzania Granicą.

Efektem działań dostosowawczych jest m.in. nowelizacja Ustawy o Straży Granicznej z 2001 roku, zwiększająca uprawnienia i zasięg działania SG.

Komendanci Główni SG | edytuj kod

Zobacz też | edytuj kod

Uwagi | edytuj kod

  1. Dz.U. z 2002 r. nr 20, poz. 202
  2. SG zakupiła 74 pojazdy terenowe.

Przypisy | edytuj kod

  1. Sprawozdanie z wykonania budżetu państwa za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2016 r. (druk nr 1588). Tom I. sejm.gov.pl, 30 maja 2017. s. 2/62. [dostęp 2017-08-17].
  2. Informacja o wynikach kontroli wykonania budżetu państwa w 2016 r. w części 42 – Sprawy wewnętrzne oraz wykonania planów finansowych Funduszu Modernizacji Bezpieczeństwa Publicznego, Funduszu Wsparcia Policji, Funduszu Wsparcia Straży Granicznej oraz Funduszu Wsparcia Państwowej Straży Pożarnej. W: Najwyższa Izba Kontroli [on-line]. czerwiec 2017. s. 35. [dostęp 2017-08-17].
  3. Dz.U. z 2020 r. poz. 305
  4. Nowi Zastępcy Komendanta Głównego Straży Granicznej. 2018-03-14. [dostęp 2018-03-14].
  5. Nominacje w SG. 2020-05-15. [dostęp 2020-05-16].
  6. Jeep Wrangler wygrał wielki przetarg Straży Granicznej. Nowe terenówki dopilnują granic Polski, auto.dziennik.pl, 22 listopada 2020 [dostęp 2020-12-22]  (pol.).
  7. Nowy śmigłowiec nareszcie w rękach Straży Granicznej - InfoSecurity24, infosecurity24.pl [dostęp 2020-11-07] .
  8. a b c d e f g h i Komenda Główna StrażyK.G.S. Granicznej Komenda Główna StrażyK.G.S., Święto Lotnictwa Polskiego, Komenda Główna Straży Granicznej [dostęp 2020-11-07]  (pol.).
  9. Zmodernizowany W-3AM w SG, www.milmag.pl [dostęp 2020-11-07]  (pol.).
  10. H135 w Straży Granicznej, www.milmag.pl [dostęp 2020-11-07]  (pol.).
  11. SG odbiera R44, www.milmag.pl [dostęp 2020-11-07]  (pol.).
  12. a b c d Nowy śmigłowiec nareszcie w rękach Straży Granicznej – InfoSecurity24, infosecurity24.pl [dostęp 2020-01-05] .
  13. Straż Graniczna odbiera L 410 UVP E-20, www.milmag.pl [dostęp 2020-11-07]  (pol.).
  14. Goryński 2010 ↓, s. 53.
  15. Dz.U. z 2014 r. poz. 658
  16. a b c d Dz.U. z 2016 r. poz. 424
  17. Dane zostały opublikowane w dniu 16 maja 2017 r. na stronie Komendy Głównej Straży Graniczne i w artykule "Straż Graniczna w liczbach" z okazji 27. rocznicy powołania formacji.
  18. Kancelaria SejmuK.S. RP Kancelaria SejmuK.S., Internetowy System Aktów Prawnych, isap.sejm.gov.pl [dostęp 2016-05-17] .
  19. „Dorwać komandosa” z udziałem Straży Granicznej
  20. Dorwać komandosa

Bibliografia | edytuj kod

  • Zbigniew B. Kumoś: Granice Rzeczpospolitej Polskiej: (na przestrzeni dziejów). Warszawa: Wydawnictwo Comandor, 2005. ISBN 83-7473-002-1.
  • Halina Łach: System ochrony polskiej granicy państwowej. Olsztyn: Instytut Historii i Stosunków Międzynarodowych. Wydział Humanistyczny UWM, 2013. ISBN 978-83-935593-8-1.
  • Grzegorz Goryński: Nowe patrole Straży Granicznej. W: Biuletyn 3/2010. T. Co na granicy. Koszalin: Centralny Ośrodek Szkolenia Straży Granicznej im. Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego, 2010, s. 47-66. ISSN 1492–2505. (pol.)

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Straż Graniczna (Polska)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy