Strumieńczyk czarnogłowy


Strumieńczyk czarnogłowy w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Strumieńczyk czarnogłowy (Bathmocercus cerviniventris) – gatunek ptaka z rodziny chwastówkowatych. Występuje w Afryce w regionie Górnej Gwinei. Od 2018 ma status niedostateczne dane (DD, Data Deficient), wcześniej uznawany za gatunek bliski zagrożenia.

Spis treści

Taksonomia | edytuj kod

Po raz pierwszy gatunek opisał Richard Bowdler Sharpe w 1877. Holotyp pochodził z Ghany (wówczas jeszcze znanej jako Złote Wybrzeże, kolonia brytyjska). Autor nadał nowemu gatunkowi nazwę Apalis cerviniventris[3]. Obecnie (2019) Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny umieszcza strumieńczyka czarnogłowego w rodzaju Bathmocercus. Nie wyróżnia podgatunków[4], podobnie jak autorzy HBW. Niektórzy autorzy uznawali strumieńczyki czarnogłowe i czarnolice (B. rufus) za jeden gatunek[5]. Holotypem była samica, Sharpe pozyskał jeszcze jeden okaz, który uznał za samca[3]. Przechowywany jest w zbiorach Muzeum Historii Naturalnej w Londynie[6].

Morfologia | edytuj kod

Długość ciała wynosi około 13 cm, masa ciała 14–18 g[5]. Głowa i pierś czarne. Brzuch i boki kasztanowe. Wierzch ciała brązowy z ciemniejszymi skrzydłami i ogonem. Samica ma upierzenie w większości płowobrązowe z nieco jaśniejszym gardłem[7]. Dziób czarny[8][9]. Tęczówka kasztanowa. Nogi niebieskoszare[9]. W literaturze istnieją nieścisłości dotyczące upierzenia strumieńczyków czarnogłowych. Wygląd osobnika odłowionego w 2004 w lesie Pic De Fon (Gwinea) wyglądem odpowiadał schematowi upierzenia w szacie młodocianej Borrowa i Demey’a (2001), jednak zdaniem autorów zachowanie ptaków o podobnym upierzeniu w otoczeniu wskazywało, że takową szatę nosiły dorosłe samice. Były to wnioski sprzeczne z twierdzeniem Borrowa i Demey’a, jakoby samiec i samica były nieodróżnialne na podstawie upierzenia[10].

Zasięg występowania | edytuj kod

Zasięg występowania strumieńczyka czarnogłowego nieregularnie rozciąga się w lasach Górnej Gwinei: od Sierra Leone i południowo-wschodniej Gwinei na wschód po centralne Wybrzeże Kości Słoniowej i południową Ghanę[5]. W większej części zasięgu występuje wyłącznie lokalnie. W Ghanie być może wymarły[7].

Ekologia i zachowanie | edytuj kod

Środowiskiem życia strumieńczyków czarnogłowych jest gęsty podszyt w pierwotnych i wtórnych lasach, zarówno na nizinach, jak i na terenach podgórskich[5]. Zamieszkują różnorodne lasy, również te na mokradłach i lasy galeriowe. Wybierana przez nie roślinność porasta brzegi niewielkich rzek i strumieni. Ze względu na niepewność i małą liczbę obserwacji możliwe, że strumieńczyki czarnogłowe mają specjalne wymagania środowiskowe, których mogą nie spełniać obszary przekształcane przez człowieka. Żerują blisko podłoża, zawsze obserwowane były w parach[7]. Pożywieniem tych ptaków są głównie niewielkie owady i inne bezkręgowce, w tym chrząszcze (Coleoptera), prostoskrzydłe (Orthoptera), nimfy modliszek (Mantodea)[5], ślimaki (Gastropoda)[9].

Lęgi | edytuj kod

W 2006[7] wiadomo było o niedawnej obserwacji opierzonego już pisklęcia pod koniec czerwca w Sierra Leone, co wskazuje na prawdopodobne zniesienie w maju. Poza tym brak informacji[5].

Status i zagrożenia | edytuj kod

IUCN od 2018 klasyfikuje strumieńczyka czarnogłowego w kategorii niedostateczne dane (DD, Data Deficient; stan w 2019). Wcześniej w latach 1988 i 2000–2016 nadawano mu status gatunku bliskiego zagrożenia (NT, Near Threatened), w 1994 i 1996 – gatunku narażonego na wyginięcie. BirdLife International uznaje trend liczebności populacji za prawdopodobnie spadkowy. Zagrożeniem dla strumieńczyków czarnogłowych jest niepokojenie wskutek wycinki prowadzonej na nizinach; ze względu na specyficzne wymagania środowiskowe prawdopodobnie sama wycinka nie stanowi zagrożenia. Znaczne szkody poczynić może wydobycie żelaza i innych surowców w Gwinei i Liberii[7].

Przypisy | edytuj kod

  1. Bathmocercus cerviniventris, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Bathmocercus cerviniventris. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. a b Richard Bowdler Sharpe. On New Species of Warblers in the Collection of the British Museum. „Proceedings of the Zoological Society of London”, s. 22–24, 1877. 
  4. Frank Gill & David Donsker: Grassbirds, Donacobius, Malagasy warblers, cisticolas, allies. IOC World Bird List (v9.2), 22 czerwca 2019. [dostęp 18 sierpnia 2019].
  5. a b c d e f Pearson, D.: Black-headed Rufous-warbler (Bathmocercus cerviniventris). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona [on-line]. 2020. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-05-10)].
  6. Rachel L.M. Warren & C.J.O. Harrison: Type-specimens of birds in the British Museum (Natural History). T. 2. Londyn: 1971, s. 101.
  7. a b c d e Black-headed Rufous-warbler Bathmocercus cerviniventris. BirdLife International. [dostęp 18 sierpnia 2019].
  8. Richard Bowdler Sharpe: Catalogue of the Birds in the British Museum. T. 7. 1883, s. 139.
  9. a b c Peter R. Colston, Kai Curry-Lindahl, Malcolm James Coe: The Birds of Mount Nimba, Liberia. British Museum (Natural History), 1986.
  10. Ron Demey & Hugo J. Rainey. The birds of Pic de Fon. „Bulletin of the African Bird Club”. 11 (2), s. 130, 2004. 

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Strumieńczyk czarnogłowy" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy