Strzępniczek pasożytniczy


Strzępniczek pasożytniczy w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Objawy rizoktoniozy na ogórku

Strzępniczek pasożytniczy (Thanatephorus cucumeris (A.B. Frank) Donk) – gatunek grzybów z rodziny podstawkorożkowatych (Ceratobasidiaceae)[1]. Pasożyt ponad 300 gatunków roślin. U roślin uprawnych wywołuje m.in.: zgorzel siewek, ostrą plamistość oczkową[2] i rizoktoniozę ziemniaka[3]. Przypisuje mu się także udział w powstawaniu fuzaryjnej zgorzeli bobu[4].

Systematyka i nazewnictwo | edytuj kod

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Thanatephorus, Ceratobasidiaceae, Cantharellales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1883 r. Marinus Anton Donk nadając mu nazwę Hypochnus cucumeris. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu Albert Bernhard Frank w 1956 r.[1]

Gatunek ten znany jest głównie w postaci anamorfy jako Rhizoctonia solani J.G. Kühn[2]. Ma około 60 synonimów nazwy naukowej[5].

Polską nazwę zaproponował Władysław Wojewoda w 2003 r.[6]

Morfologia | edytuj kod

Strzępki grzybni mają szerokość 5–11 μm i wielojądrowe komórki ze ścianami poprzecznymi[3]. Młode rosną szybko i nie posiadają przy przegrodach przewężeń, starsze komórki stają się beczułkowate, z przewężeniami przy przegrodach. W przegrodach występują pory z obydwu stron osłonięte kapturkiem zwanym parentosomem. Sklerocja o barwie od brunatnej do czarnej, przeważnie o nieregularnym kształcie, zbudowane z silnie splecionych strzępek o krótkich, napęczniałych komórkach[2].

Podstawki beczułkowate o rozmiarach 9–25 × 5–6 μm. Bezbarwne bazydiospory elipsoidalne, o rozmiarach 5–14,5 × 4,8 μm[4].

Cykl rozwojowy | edytuj kod

Gatunek ten przebywa w glebie w postaci wegetatywnych strzępek lub przetrwalników zwanych sklerocjami. Grube ściany komórkowe przetrwalników pozwalają im przetrwać w glebie przez wiele lat. Zaczyna się rozwijać pod wpływem substancji chemicznych wydzielanych przez rosnącą roślinę lub powstających przy rozkładzie organicznych resztek roślinnych. Może wniknąć do rośliny zarówno przez naturalne otwory, jak i przez naskórek. Stykające się z rośliną strzępki patogena wywarzają appressoria i strzępki infekcyjne wnikające do ciała rośliny. W rozpuszczeniu kutykuli biorą udział wytwarzane przez patogena enzymy[7].

Anamorfa nie wytwarza żadnych zarodników. Teleomorfa nie tworzy owocników, a jedynie zarodniki płciowe bazydiospory powstające na sterygmach na jednokomórkowych podstawkach bezpośrednio na strzępkach. Wyrastające z bazydiospor haploidalne komórki łączą się z sobą, w wyniku czego powstaje diploidalna grzybnia zawierająca od 3 do 20 jąder[3].

W obrębie gatunku występują tzw. grupy anastomozowe. Osobniki należące do tej samej grupy mają zdolność porażania określonych tylko gatunków roślin i wykazują zgodność wegetatywną. Między strzępkami osobników należących do tej samej grupy dochodzi do wzajemnej fuzji[3].

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2017-05-05].
  2. a b c Joanna Marcinkowska: Oznaczanie rodzajów grzybów sensu lato ważnych w fitopatologii. Warszawa: PWRiL, 2012. ISBN 978-83-09-01048-7.
  3. a b c d SelimS. Kryczyński SelimS., ZbigniewZ. Weber ZbigniewZ. (red.), Fitopatologia, t. 2. Choroby roślin uprawnych, Poznań: Powszechne Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 2011, s. 400, 402, ISBN 978-83-09-01077-7 .
  4. a b Zofia Fiedorow, Barbara Gołębniak, Zbigniew Weber: Choroby roślin rolniczych. Poznań: Wyd. AR Augusta Cieszkowskiego w Poznaniu, 2008. ISBN 978-83-7160-468-3.
  5. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2014-02-15].
  6. Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  7. Rhizoctonia solani [dostęp 2017-05-05] .
Na podstawie artykułu: "Strzępniczek pasożytniczy" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy