Superintendent generalny Kościoła Ewangelicko-Reformowanego w RP


Superintendent generalny Kościoła Ewangelicko-Reformowanego w RP w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania bp Marek Izdebski – aktualny superintendent generalny

Superintendent generalny – funkcja jednego z duchownych Kościoła Ewangelicko-Reformowanego w RP. powołanego przede wszystkim do troski o jedność wiary i życia wszystkich parafii oraz o ducha braterstwa i wzajemnej pomocy wśród współwyznawców[1]. Superintendentowi od lat 70. XX wieku przysługuje tytuł Biskupa. Pozycja superintendenta–biskupa, nie jest odrębnym urzędem, ale jedynie funkcją, na którą pastor – zarówno mężczyzna jak i kobieta – może zostać wybrana na okres 10 lat. Superintendent nie jest też zwierzchnikiem (osobą kierującą) Kościołem, które to zadanie pełni Prezes Konsystorza[2]. Obecnym superintendentem w Kościele Ewangelicko-Reformowanym w RP jest ks. Marek Izdebski.

Spis treści

Historia | edytuj kod

Kościół Ewangelicko-Reformowany w dawnej Rzeczypospolitej jako jedyny, oprócz Kościoła ewangelicko-reformowanego na Węgrzech, zachował instytucję biskupów, co ciekawe, za aprobatą samego Jana Kalwina.

Początkowo, nosili oni tytuły seniorów (Jednota Braci Czeskich w Wielkopolsce) albo superintendentów (Małopolska i Litwa) i zwykle bywali oni wybierani spośród starszych duchownych. Jednota Braci Czeskich (Wielkopolska) przywiązywała dużą wagę do tego, by było zawsze dwóch seniorów, tak by móc zachować sukcesję biskupią przy ordynacji następcy i funkcję tę sprawowali dożywotnie. W Jednocie małopolskiej od XVII wieku superintendenci generalni byli wybierani na trzyletnią kadencję, choć zazwyczaj sprawowali tę funkcję dożywotnio. Jednota Małopolska miała oprócz superintendenta generalnego także seniorów i dwóch konseniorów dystryktowych (diecezjalnych). Jednota litewska miała jednego superintendenta generalnego w l. 1634-c.1660 gdy funkcja ta poszła w zapomnienie oraz jednego seniora i konseniora duchownego dla każdego dystryktu kościelnego.

W XVIII wieku wraz z kurczeniem się polskiego kalwinizmu, seniorzy generalni poczęli odgrywać coraz większą rolę, szczególnie od 1702, gdy Jednoty małopolska zrezygnowała z superintendentów prowincjonalnych i seniorów dystryktowych, zastępując ich dwoma seniorami duchownymi.

Na początku XIX wieku pod wpływem z zachodniej Europy seniorów zaczęto znów nazywać superintendentami generalnymi - funkcję tę wskrzesiła w 1832 Jednota Litewska. Nazwa "superintendent generalny" wyparła „seniora” zupełnie w XIX wieku. Nazwę „senior” najdłużej utrzymała Jednota małopolska aż do rozwiązania w 1849 roku oraz dystrykt żmudzki Jednoty Litewskiej (do 1893). Ostatnim duchownym noszącym (honorowy) tytuł seniora był w l. 1922-1939 Kazimierz Szefer (1861-1939).

Po II wojnie światowej, znów pod wpływem teologii reformowanej z Zachodu, nazwę „superintendent” zamieniono na bardziej znajomą w Polsce – biskup – choć prawo wewnętrzne Kościoła Ewangelicko-Reformowanego w RP dalej używa obu nazw zamiennie.

Procedura wyboru | edytuj kod

Zgodnie z prawem wewnętrznym Kościoła, znowelizowanym podczas posiedzenia Synodu 22-24 czerwca 2012 r. w Zelowie, duchowny, który pracuje nieprzerwanie w Kościele od najmniej 15 lat od ordynacji i cieszy się w Kościele autorytetem duchowym i moralnym, może zostać wybrany superintendentem. Wyboru dokonuje Synod Kościoła spośród co najmniej dwóch kandydatów przedstawionych przez konferencję duchownych, Konsystorz, lub parafie[3]

Kompetencje | edytuj kod

Kompetencje superintendenta generalnego określa prawo wewnętrzne Kościoła Ewangelicko-Reformowanego w RP[4].

Biskup powinien pod każdym względem przyświecać wszystkim duchownym i świeckim członkom Kościoła dobrym przykładem i okazywać gorliwość w sprawach Kościoła. Do jego podstawowych obowiązków należy czuwanie, aby:

  • jedność Kościoła pod względem wiary i życia była zachowana we wszystkich parafiach,
  • wśród współwyznawców panował duch braterstwa i wzajemnej pomocy.

Do obowiązków biskupa należy również:

  • udział w pracach prezydium Synodu i konsystorza,
  • opieka nad kandydatami na duchownych,
  • ordynowanie duchownych, diakonów i wprowadzanie w urząd kaznodziejów świeckich,
  • wprowadzanie w urząd członków konsystorza,
  • coroczne wizytowanie parafii,
  • opiniowanie wydawnictw o treści religijnej,
  • przedstawianie Synodowi rocznych sprawozdań,
  • nadzór nad nauczaniem religii,
  • przedstawianie Synodowi i Konsystorzowi wniosków konferencji duchownych.

Superintendent z urzędu wchodzi w skład Konsystorza[5] oraz Prezydium Synodu[6] jako ich wiceprezes.

Wprowadzenia w funkcję superintendenta dokonują duchowni wyznaczeni przez Prezydium Synodu. Z chwilą zakończenia kadencji, duchowny wraca do rangi zwykłego duchownego.

Superintendenci generalni w od XIX wieku | edytuj kod

Lista superintendentów generalnych Synodu ewangelicko-reformowanego w Królestwie Polskim (do 1945) i Kościoła Ewangelicko-reformowanego w Rzeczpospolitej Polskiej[7].

Superintendenci generalni Jednoty litewskiej (wileńskiej) | edytuj kod

Lista superintendentów generalnych Jednoty litewskiej, zwanej od 1920 r. Jednotą wileńską[8].

Bibliografia | edytuj kod

  • Kazimierz Bem, Słownik Biograficzny duchownych ewangelicko-reformowanych. Pastorzy i diakonisy Jednoty Małopolskiej i Jednoty Warszawskiej 1815-1939, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Semper, 2015.
  • Ewa Cherner, Słownik biograficzny duchownych ewangelicko-reformowanych. Jednota litewska i wileńska 1815-1939, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Semper, 2017.

Przypisy | edytuj kod

  1. Prawo Wewnętrzne Kościoła Ewangelicko-Reformowanego, art 61.
  2. Wykaz kościołów i związków wyznaniowych działających na podstawie odrębnych ustaw, MSW RP [zarchiwizowane z adresu 2012-12-21] .
  3. Prawo Wewnętrzne Kościoła Ewangelicko-Reformowanego w RP, art. 60 pkt 1-2
  4. Prawo Wewnętrzne Kościoła Ewangelicko-Reformowanego art. 60-61.
  5. Prawo Wewnętrzne Kościoła Ewangelicko-Reformowanego w RP, art 44
  6. Prawo Wewnętrzne Kościoła Ewangelicko-Reformowanego w RP, art. 35
  7. K.K. Bem K.K., Słownik Biograficzny duchownych ewangelicko-reformowanych. Pastorzy i diakonisy Jednoty Małopolskiej i Jednoty Warszawskiej 1815-1939, 2015, s. 213 .
  8. E.E. Cherner E.E., Słownik biograficzny duchownych ewangelicko-reformowanych. Jednota litewska i wileńska 1815-1939, 2017, s. 398-401 .
Na podstawie artykułu: "Superintendent generalny Kościoła Ewangelicko-Reformowanego w RP" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy