Szczawik


Szczawik w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Szczawik (Oxalis L.) – rodzaj roślin z rodziny szczawikowatych (Oxalidaceae). Jest to rodzaj bardzo liczny w gatunki. Według niektórych ujęć taksonomicznych należy do niego około 500[4]–700[5] gatunków. Występują na całym świecie, najliczniej jednak w południowej części Afryki (129 gatunków) i Ameryce Południowej[4]. Spośród 20 gatunków spotykanych w Europie, rodzime dla tego kontynentu są dwa[5], w tym na obszarze Polski tylko jeden – szczawik zajęczy. Nazwa rodzaju pochodzi od kwaśnego smaku liści zawierających znaczne ilości kwasu szczawiowego[6]. Rośliny te rosną w lasach oraz na otwartych terenach skalistych i piaszczystych, wiele gatunków to chwasty. Oxalis disticha z Afryki południowej jest gatunkiem wodnym. Kilka gatunków uprawianych jest jako rośliny ozdobne. Szczawik bulwiasty ma jadalne bulwy i jest uprawiany w Andach[5].

Spis treści

Morfologia | edytuj kod

Pokrój
Bulwiaste, kępowe lub płożące się byliny (geofity)[4], rzadziej rośliny jednoroczne i gruboszowate, niskie krzewy. Rośliny nie przekraczają 1 m wysokości[5].
Liście
Skrętoległe i ogonkowe, o blaszce podzielonej na trzy, odwrotnie sercowate listków, czasem mocniej podzielone na 10 do 20 części[5].
Kwiaty
Pojedyncze lub zebrane w baldach, czasem zredukowane – klejstogamiczne, w których dochodzi do samozapylenia. Działek kielicha jest 5, są one wolne i równej długości. Płatków korony także jest 5, zwykle są wolne, rzadko zrosłe u nasady, w pąku są zwinięte. Zazwyczaj są białe, żółte, czerwone lub różowe. Pręcików jest 10, wyrastają w dwóch okółkach po 5, na krótkich i nierównych nitkach. Zalążnia jest górna, powstaje z 5 owocolistków i ma 5 szyjek słupka[5].
Owoce
Wielonasienne torebki[5]. Morfologia kwiatu i owocu Oxalis rubra Oxalis perdicaria Oxalis oregana Oxalis versicolor Oxalis corymbosa Oxalis gigantea Oxalis depressa Oxalis triangularis Oxalis enneaphylla Oxalis purpurea

Systematyka | edytuj kod

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system system APG III z 2009)

Należy do rodziny szczawikowatych (Oxalidaceae), która wraz z siostrzaną bobniowatych (Connaraceae) należą do rzędu szczawikowców Oxalidales, do kladu różowych w obrębie okrytonasiennych[1].

Pozycja systematyczna według systemu Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa różowe (Rosidae Takht.), nadrząd Geranianae Thorne ex Reveal, rząd bodziszkowce (Geraniales Dumort.), podrząd Geraniineae Bessey in C.K. Adams, rodzina szczawikowate (Oxalidaceae R. Br. in Tuckey), podrodzina Oxaloideae Arn., plemię Oxalideae Rchb., rodzaj szczawik (Oxalis L.)[7].

Gatunki flory Polski[8]
Wyróżnione gatunki według The Plant List[9]

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-12-19].
  2. Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-20].
  3. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-07-20].
  4. a b c GeoffreyG. Burnie GeoffreyG. i inni, Botanica : ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, Niemcy: Könemann, Tandem Verlag GmbH, 2005, ISBN 3-8331-1916-0, OCLC 271991134 .
  5. a b c d e f g Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2011, s. 122. ISBN 0-333-74890-5.
  6. Oxalis triangularis, Wydział Nauk Biologicznych Uniwersytetu Wrocławskiego [dostęp 2012-02-29]  (ang.).
  7. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Oxalis (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-02-20].
  8. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  9. The Plant List (ang.). [dostęp 2012-02-29].
Identyfikatory zewnętrzne (takson):
Na podstawie artykułu: "Szczawik" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy