Szpital Kliniczny im. dr. Józefa Babińskiego


Na mapach: 50°00′13,51″N 19°53′00,57″E/50,003753 19,883492

Szpital Kliniczny im. dr. Józefa Babińskiego w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Szpital Kliniczny im. Józefa Babińskiego Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Krakowie[1] – szpital w Krakowie (na osiedlu Kobierzyn), zajmujący się leczeniem i rehabilitacją chorych w zakresie psychiatrycznym, odwykowym i neurologicznym.

W 1999 zespół szpitalno-parkowy został wpisany na listę zabytków[2].

Spis treści

Historia | edytuj kod

Wniosek o budowę drugiego szpitala psychiatrycznego w Galicji, który odciąży przepełniony Zakład dla Chorych Umysłowych na Kulparkowie pod Lwowem Wydział Krajowy złożył do sejmu pod koniec 1903 roku. Prace przygotowawcze trwały 4 lat prowadzone przez ówczesne sławy psychiatrii polskiej, m.in.: prof. Jana Mazurkiewicza czy prof. Henryka Halbana. Pod koniec 1907 roku Sejm krajowy uchwalił projekt budowy szpitala i zgodził się na zakup działki o powierzchni 104 morgów w Kobierzynie. Teren znajdował się na wysokości 256 m n.p.m, ale był podmokły, dlatego było konieczne jego osuszenie. Przy okazji przeprowadzono drenowanie Kobierzyna i pobliskich Skotnik i Sidziny. Z miastem podpisano umowę na podłączenie szpitala do miejskich wodociągów. Początkowe plany, że szpital będzie mógł leczyć 500 pacjentów powiększono do 550 , ale infrastruktura umożliwiała jego rozbudowę do 800 pacjentów. Zakładano, że cały personel poczynając od dyrektora, poprzez lekarzy, pielęgniarki na administracji i rządcy kończąc, będzie mieszkać na terenie zakładu[3]. Prawie gotowy szpital czekał przez wojnę na otwarcie, które nastąpiło dopiero w 1917 r. Koncepcja działania i projekt szpitala została oparta na założeniach miast-ogrodów. W ogromnym parku postawiono 15 pawilonów i budynki administracyjno-mieszkalne. Szpital posiadał piekarnię, pralnię, palarnię, warsztaty terapii, gospodarstwo rolne i ogrodnicze, budynek teatralny, boisko, kaplicę i cmentarz. W okresie międzywojennym wybudowano także pawilon dla chorych pracujących. Pawilony warsztatowe pełniły rolę miejsc terapii chorych, pozwalając im poprzez pracę wrócić do aktywnego życia.

W okresie II wojny światowej szpital uległ kompletnej zagładzie. W latach 1940–1942 hitlerowcy planowo przeprowadzali głodzenie i wyniszczanie pacjentów. 23 czerwca 1942 r. ponad 500 chorych wywieziono do obozu KL Auschwitz. Ciężko chorych, nie nadających się do transportu, stracono na miejscu.

 Osobny artykuł: Zbrodnie na pacjentach w Państwowym Zakładzie dla Umysłowo i Nerwowo Chorych w Kobierzynie.

Po II wojnie szpital zaczął od razu działać. W 1947 r. powstał oddział odwykowy. W 1950 r. otwarto pierwszą w warunkach szpitalnych pracownię psychologiczną, a w 1953 r. oddział dziecięcy dla dzieci w wieku 3–10 lat z zajęciami kinezyterapii, socjoterapii szkolnej, reedukacji, terapią zajęciową i behawioralną. Warsztaty terapii obejmowały terapię plastyczną, rzeźbę, tkactwo, stolarstwo, muzykoterapię. W latach 70. pacjenci wykonywali konfekcję kosmetyki kolorowej dla Fabryki Kosmetyków Pollena – Miraculum.

Działał Klub Twórców Sztuki Nieprofesjonalnej Hestia. Pacjenci wystawili namalowane przez siebie obrazy w galeriach Krakowa i w Pomaz na Węgrzech, gdzie działał podobny Klub Terapii. Organizowano wspólne plenery malarskie i wystawy poplenerowe w Budapeszcie i Szentendre. Pacjentom piszącym wiersze szpital wydał 3 zbiory wierszy w tomikach pt. Pisane w mroku. W latach 70. powstał Klub Rodzina, którego członkowie – byli pacjenci, spotykali się w krakowskich kawiarniach, organizowali wyjścia do kina i na koncerty.

W latach 90. zaczęto zmniejszać ilość pacjentów, a rozwijać opiekę i wizyty środowiskowe w domach chorych. Rozpoczęto także remontowanie szpitala i modernizację techniczną. Pod kontrolą konserwatora zabytków odnowiono kaplicę i budynek teatru. Odnowiono także Willę Dyrektorów, w której mieści się obecnie galeria prac pacjentów, pracownia komputerowa.

W 1947–1952 kapelanem zakładu był ks. Piotr Niezgoda, dziekan generalny Wojska Polskiego.

Lokalizacja | edytuj kod

Działka zapewniała ładny widok na Kraków, Bielany i kopiec Kościuszki z jednej strony, a na Beskidy z drugiej. Była przedzielona na dwie części przez drogę z Krakowa do Skawiny. Na większej 86 morgowej zbudowano budynki mieszkalne i gospodarcze, założono 7 morgowy park, a przy drodze umieszczono folwark. Mniejsza 18 morgowa leżąca po drugiej stronie drogi została przeznaczona na uprawę, a na jej końcu postanowiono zorganizować cmentarz[3].

Dyrektorzy szpitala | edytuj kod

lata przedwojenne
lata powojenne

Przypisy | edytuj kod

  1. Uchwała nr XLIX/763/18 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 28 maja 2018 r. 
  2. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 2021-09-30. s. 88–89. [dostęp 2012-11-14].
  3. a b J.J. Mazurkiewicz J.J., O opiece nad umysłowo chorymi w Galicyi i o nowym Zakładzie krajowym w Kobierzynie, „Przegląd Lekarski” (51), 1912, s. 728-735 .c?

Bibliografia | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Szpital Kliniczny im. dr. Józefa Babińskiego" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy