Tadeusz Gocłowski


Tadeusz Gocłowski w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Tadeusz Gocłowski (ur. 16 września 1931 w Piskach, zm. 3 maja 2016 w Gdańsku) – polski duchowny rzymskokatolicki, członek Zgromadzenia Księży Misjonarzy, doktor prawa kanonicznego, rektor Gdańskiego Seminarium Duchownego w latach 1971–1973 i 1982–1983, biskup pomocniczy gdański w latach 1983–1984, biskup diecezjalny gdański w latach 1984–2008 (od 1992 arcybiskup metropolita gdański), od 2008 arcybiskup senior archidiecezji gdańskiej. Kawaler Orderu Orła Białego.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Urodził się 16 września 1931 w Piskach. W latach 1946–1951 uczył się w Niższym Seminarium Duchownym Księży Misjonarzy św. Wincentego à Paulo w Krakowie. Egzamin dojrzałości złożył eksternistycznie w III Gimnazjum im. Króla Jana Sobieskiego w Krakowie. W październiku 1949 został przyjęty do Zgromadzenia Księży Misjonarzy. Śluby wieczyste złożył 15 grudnia 1951. W latach 1951–1956 odbył studia filozoficzno-teologiczne w Instytucie Teologicznym Księży Misjonarzy w Krakowie. Święceń prezbiteratu udzielił mu 24 czerwca 1956 w kościele Nawrócenia św. Pawła Apostoła w Krakowie biskup pomocniczy krakowski Stanisław Rospond. Studia kontynuował w latach 1956–1959 na Wydziale Prawa Kanonicznego Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, które ukończył ze stopniem licencjata[1]. W latach 1969–1970 studiował na Wydziale Prawa Kanonicznego Papieskiego Uniwersytetu Świętego Tomasza z Akwinu w Rzymie[2], gdzie w 1970 na podstawie dysertacji Potrydenckie seminaria diecezjalne powierzone kierownictwu Zgromadzenia Misji – w szczególności w Polsce uzyskał doktorat[1].

W latach 1959–1960 prowadził wykłady w Instytucie Teologicznym Księży Misjonarzy w Krakowie, a w latach 1960–1968 w Biskupim Seminarium Duchownym w Gdańsku. W latach 1971–1973 i 1982–1983 sprawował urząd rektora gdańskiego seminarium[2]. W latach 1973–1982 był wizytatorem (przełożonym) polskiej prowincji Zgromadzenia Księży Misjonarzy w Krakowie[1][2].

Należał do komisji liturgicznej i komisji przygotowawczej II synodu diecezji gdańskiej, który odbył się w 1972. W latach 1982–1983 zajmował stanowisko obrońcy węzła małżeńskiego w gdańskim sądzie biskupim. W 1970 został konsultorem Trybunału Prymasowskiego w Warszawie, a w 1976 członkiem Komisji Episkopatu Polski ds. Duszpasterstwa Polonii Zagranicznej. Od 1981 do 1983 był redaktorem półrocznika kościelno-historycznego „Nasza Przeszłość[1].

22 marca 1983 został mianowany biskupem pomocniczym diecezji gdańskiej ze stolicą tytularną Beneventum[1][2]. Święcenia biskupie otrzymał 17 kwietnia 1983 w bazylice Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Gdańsku. Udzielił mu ich kardynał Józef Glemp, prymas Polski, któremu towarzyszyli Lech Kaczmarek, biskup diecezjalny gdański, i Albin Małysiak, biskup pomocniczy krakowski[1]. Jako dewizę biskupią przyjął słowa „Credite Evangelio” (Zawierzcie Ewangelii)[2]. W latach 1983–1984 sprawował urząd wikariusza generalnego diecezji. W 1983 został ustanowiony prepozytem gdańskiej kapituły katedralnej. W 1984 administrował diecezją po śmierci biskupa Lecha Kaczmarka[1].

31 grudnia 1984 został mianowany biskupem diecezjalnym diecezji gdańskiej. Ingres do katedry Trójcy Przenajświętszej w Gdańsku-Oliwie odbył 2 lutego 1985. 25 marca 1992 w związku z utworzeniem metropolii gdańskiej został wyniesiony do godności arcybiskupa metropolity. Paliusz metropolitalny otrzymał w Bazylice św. Piotra w Rzymie 29 czerwca 1992[1]. W latach 80. należał do katolickich hierarchów najaktywniej wspierających ruch „Solidarności”. Uczestniczył w organizowanych w mieszkaniu księdza Stanisława Bogdanowicza spotkaniach z Lechem Wałęsą oraz jego współpracownikami i doradcami[3]. Między 1988 a 1989 brał udział w rozmowach w Magdalence[4][5], w wyniku których przygotowano obrady Okrągłego Stołu[6]. Również w okresie III RP angażował się w działalność polityczną. Przed wyborami parlamentarnymi w 1993 zorganizował spotkanie liderów kilku ugrupowań prawicowych, na którym powołano Katolicki Komitet Wyborczy „Ojczyzna”[7]. Po wyborach w 1997 zaprosił do swojej siedziby parlamentarzystów AWS, których przekonywał do zawarcia koalicji z Unią Wolności[8]. W tym samym roku zawiesił w pełnieniu obowiązków proboszcza prałata Henryka Jankowskiego, gdy ten wygłosił kazanie, w którym protestował przeciw „nadmiernemu udziałowi Żydów we władzach”[9]. 30 października 2005 zorganizował ostatnie powyborcze negocjacje koalicyjne między liderami Platformy Obywatelskiej a Prawa i Sprawiedliwości, które jednak zakończyły się niepowodzeniem[10]. Był inicjatorem cyklu debat Gdański Areopag. Dwukrotnie, w 1987 i 1999, gościł w diecezji papieża Jana Pawła II podczas jego podróży apostolskich do Polski[11]. 17 kwietnia 2008 papież Benedykt XVI przyjął jego rezygnację z urzędu arcybiskupa metropolity gdańskiego[12][13].

W ramach prac Konferencji Episkopatu Polski wszedł w skład Rady Głównej (od 1996 Rady Stałej), pełnił funkcje przewodniczącego Komisji ds. Duszpasterstwa Ludzi Pracy i Komisji ds. Duszpasterstwa Ludzi Morza, zasiadał w Komisji ds. Seminariów Duchownych, Komisji ds. Zakonnych, Komisji Prawnej i Komisji Iustitia et Pax[1], a także był referentem ds. Biskupów Emerytów[14]. W latach 1996–2004 współprzewodniczył Komisji Wspólnej Rządu RP i Konferencji Episkopatu Polski[15]. Pełnił również funkcję przewodniczącego Komitetu ds. Wizyty Apostolskiej Ojca Świętego Jana Pawła II w Polsce w 1999[2]. Należał do Papieskiej Rady ds. Duszpasterstwa Migrantów i Podróżnych oraz Kongregacji ds. Biskupów[1].

Był współkonsekratorem podczas sakry biskupów pomocniczych gdańskich: Zygmunta Pawłowicza (1985), Ryszarda Kasyny (2005) i Zbigniewa Zielińskiego (2015), a także biskupa pomocniczego warmińskiego Jacka Jezierskiego (1994) i biskupa pomocniczego toruńskiego Józefa Szamockiego (2000)[16].

Zmarł 3 maja 2016 w Uniwersyteckim Centrum Klinicznym w Gdańsku[17][18], gdzie przebywał po przejściu rozległego udaru mózgu[18]. 6 maja 2016 został pochowany w krypcie biskupów gdańskich w archikatedrze oliwskiej[19].

Odznaczenia, tytuły, wyróżnienia, upamiętnienie | edytuj kod

Postanowieniem prezydenta RP Bronisława Komorowskiego z 9 listopada 2011 został odznaczony Orderem Orła Białego[20].

W 2006 otrzymał Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”, przyznany przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego[21].

Nadano mu tytuł honorowego obywatela Gdyni (2002)[22], Redy (2007)[23], Sopotu (2008)[24], Gdańska (2016)[25], a także Wejherowa[26]. W 2006 odmówił przyjęcia honorowego obywatelstwa Gdańska w obliczu podejrzeń o jego przyznanie w ramach zbliżającej się kampanii wyborczej do wyborów samorządowych[11]. W 2008 otrzymał Honorowe Wyróżnienie za Zasługi dla Województwa Pomorskiego[27].

W 2003 został laureatem Medalu Świętego Brata Alberta[28].

W 2016 jego imieniem nazwano tunel pod Martwą Wisłą w Gdańsku, pierwszy tunel drogowy w Polsce przebiegający pod wodą[29].

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e f g h i j K.R. Prokop: Biskupi Kościoła katolickiego w III Rzeczpospolitej. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, 1998, s. 45–46. ISBN 83-7052-900-3.
  2. a b c d e f G. Polak: Kto jest kim w Kościele. Warszawa: Katolicka Agencja Informacyjna, 1999, s. 101. ISBN 83-911554-0-4.
  3. A. Hall: Osobista historia III Rzeczypospolitej. Warszawa: Wydawnictwo Rosner i Wspólnicy, 2011, s. 15, 22. ISBN 978-83-60336-42-7.
  4. A. Hall: Osobista historia III Rzeczypospolitej. Warszawa: Wydawnictwo Rosner i Wspólnicy, 2011, s. 36, 39. ISBN 978-83-60336-42-7.
  5. P. Codogni: Wybory czerwcowe 1989 roku. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej, 2012, s. 40. ISBN 978-83-7629-342-4.
  6. Abp Tadeusz Gocłowski nie żyje. Miał 84 lata. wyborcza.pl (arch.), 2016-05-03. [dostęp 2019-01-08].
  7. A. Hall: Osobista historia III Rzeczypospolitej. Warszawa: Wydawnictwo Rosner i Wspólnicy, 2011, s. 266–267. ISBN 978-83-60336-42-7.
  8. A. Hall: Osobista historia III Rzeczypospolitej. Warszawa: Wydawnictwo Rosner i Wspólnicy, 2011, s. 311. ISBN 978-83-60336-42-7.
  9. W. Roszkowski: Najnowsza historia Polski 1980–2002. Warszawa: Świat Książki, 2003, s. 202. ISBN 83-7391-086-7.
  10. A. Hall: Osobista historia III Rzeczypospolitej. Warszawa: Wydawnictwo Rosner i Wspólnicy, 2011, s. 382. ISBN 978-83-60336-42-7.
  11. a b Abp Tadeusz Gocłowski (sylwetka). ekai.pl (arch.), 2008-04-19. [dostęp 2019-01-08].
  12. Rinuncia dell′Arcivescovo Metropolita di Gdańsk (Polonia) e nomina del successore (wł.). press.vatican.va, 2008-04-17. [dostęp 2013-12-15].
  13. Abp Sławoj Leszek Głódź metropolitą gdańskim. ekai.pl (arch.), 2008-04-17. [dostęp 2019-01-08].
  14. Tadeusz Gocłowski na stronie Konferencji Episkopatu Polski. episkopat.pl (arch.). [dostęp 2016-06-30].
  15. Komisja Wspólna Rządu i Episkopatu. ekai.pl (arch.), 2009-06-24. [dostęp 2019-01-08].
  16. Tadeusz Gocłowski (ang.). catholic-hierarchy.org. [dostęp 2015-10-25].
  17. Zmarł abp Tadeusz Gocłowski. niedziela.pl, 2016-05-03. [dostęp 2016-05-03].
  18. a b M. Bakowska: Arcybiskup Tadeusz Gocłowski nie żyje. Zmarł w szpitalu po ciężkiej chorobie. radiogdansk.pl, 2016-05-03. [dostęp 2016-05-03].
  19. Msza pogrzebowa abp. Tadeusza Gocłowskiego. ekai.pl (arch.), 2016-05-06. [dostęp 2019-01-08].
  20. M.P. z 2012 r. poz. 329. [dostęp 2019-01-08].
  21. Gdańsk: Metropolita Gocłowski nagrodzony za troskę o dziedzictwo narodowe. ekai.pl (arch.), 2006-09-10. [dostęp 2019-01-08].
  22. Uchwała nr XXXVII/1187/2002 Rady Miasta Gdyni. gdynia.pl, 2002-01-23. [dostęp 2016-02-14].
  23. „Zasłużony dla Miasta Redy” – lista osób nagrodzonych medalem. miasto.reda.pl. [dostęp 2016-04-22].
  24. Uchwała nr XIV/180/2008 Rady Miasta Sopotu. bip.sopot.pl, 2008-03-28. [dostęp 2016-02-14].
  25. Abp Tadeusz Gocłowski zjednoczył gdańskich radnych!. gdansk.pl. [dostęp 2016-04-28].
  26. Abp Gocłowski zostanie honorowym sopocianinem. trojmiasto.pl, 2008-03-28. [dostęp 2016-04-22].
  27. Uchwała nr 303/XIX/08 Sejmiku Województwa Pomorskiego z dnia 25 lutego 2008 roku. pomorskie.eu (arch.). [dostęp 2015-03-21].
  28. Medal Św. Brata Alberta. albert.krakow.pl. [dostęp 2019-01-08].
  29. D. Wołodźko: Tunel podwodny imienia arcybiskupa Tadeusza Gocłowskiego. gdansk.pl, 2016-06-30. [dostęp 2017-01-09].

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Tadeusz Gocłowski" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy