Tarcie (pojęcie fizyczne)


Tarcie (fizyka) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii (Przekierowano z Tarcie (pojęcie fizyczne)) Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Rozkład sił z uwzględnieniem siły tarcia

Tarcie (pojęcie fizyczne, jeden z oporów ruchu) – całość zjawisk fizycznych towarzyszących przemieszczaniu się względem siebie dwóch ciał fizycznych, stykających się ze sobą (tarcie zewnętrzne) lub elementów tego samego ciała (tarcie wewnętrzne) i powodujących rozpraszanie energii podczas ruchu. Tarcie zewnętrzne występuje na granicy dwóch ciał stałych. Tarcie wewnętrzne występuje przy przepływie płynów, jak i deformacji ciał stałych.

Siła występująca w zjawiskach tarcia nazywana jest siłą tarcia.

Spis treści

Podział | edytuj kod

Podstawowy podział tarcia[1]:

Podział stosowany w technice uwzględniający występowanie środków smarnych:

Siła tarcia w różnych przypadkach | edytuj kod

W tarciu zewnętrznym suchym zazwyczaj siła tarcia spoczynkowego jest większa lub równa sile tarcia ruchowego:

T s T k . {\displaystyle T_{s}\geqslant T_{k}.}

Choć zjawiska wywołujące tarcie mają skomplikowana naturę – od czysto mechanicznej po molekularną, matematyczny opis zjawiska jest bardzo prosty.

Jeżeli ciało nie porusza się, to siła tarcia statycznego równoważy siłę wypadkową pozostałych sił działających na ciało, ma jej kierunek, a zwrot przeciwny. Maksymalną wartość siły tarcia statycznego określa wzór:

T s = μ N . {\displaystyle T_{s}=\mu N.}

Jeżeli ciało porusza się, to siła tarcia dynamicznego ma kierunek ruchu ciała, zwrot przeciwny do zwrotu wektora prędkości lub wektora przemieszczenia. Wartość tej siły jest równa:

T d = μ N , {\displaystyle T_{d}=\mu N,}

gdzie:

μ {\displaystyle \mu } współczynnik tarcia zależny od rodzaju powierzchni stykających się ciał, N {\displaystyle N} – siła nacisku prostopadła do powierzchni styku ciał.

Gdy ciało porusza się, tak że jego fragmenty mają różne kierunki ruchu względem podłoża (np. złożenie ruchu postępowego i obrotowego), to siły tarcia działające na różne fragmenty ciała też mogą mieć różne kierunki.

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Encyklopedia fizyki, PWN 1974.
Kontrola autorytatywna (surface force):
Na podstawie artykułu: "Tarcie (pojęcie fizyczne)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy