Terytorium stowarzyszone


Terytorium stowarzyszone w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Terytorium stowarzyszone[1][2][3][4], autonomiczne terytorium stowarzyszone[2][5], państwo stowarzyszone[1][6] – terytorium zależne o znacznej lub pełnej autonomii pozostające w stosunku podległości z państwem niepodległym. Według M. Sobczyńskiego można w takim przypadku używać określenia „państwo stowarzyszone”, gdyż można mówić o „państwie zależnym”, przy czym zaznacza, że według wielu badaczy pojęcie „państwo” zarezerwowane jest wyłącznie dla jednostek w pełni suwerennych, a zatem stosując termin „państwo stowarzyszone” należy rozróżnić dwa rodzaje jednostek politycznych – stowarzyszenie państw w pełni suwerennych i stowarzyszenie z państwem suwerennym państw (terytoriów) niesuwerennych[1]. W odróżnieniu od państw pozostających w wolnym stowarzyszeniu terytoria czy „państwa” stowarzyszone nie mają międzynarodowo uznanej niepodległości de facto jednak posiadają pełną autonomię wewnętrzną i odrębność co odróżnia je od terytoriów zależnych.

Terytoria stowarzyszone | edytuj kod

Konstytucyjne powiązanie władz może dotyczyć także obywatelstwa, a kraj stowarzyszony ma prawo prowadzić własną politykę imigracyjną, wewnętrzną. W większości przypadków terytoria stowarzyszone nie mają większych powiązań politycznych: posiadają odrębne prawodawstwa, rządy i sądownictwo. Sprawami międzynarodowymi kieruje państwo nadrzędne, ale terytoria stowarzyszone mogą czasami prowadzić swoje niezależne misje dyplomatyczne (tak jest na przykład w przypadku Wysp Cooka, które aktywnie działają w kilku krajach sąsiedzkich, a także w samej Nowej Zelandii).

W roku 1998 Nowa Kaledonia, przyjmując status terytorium zamorskiego (fr. territoire d’outre mer), weszła w podobny związek z Francją. W 2018 roku odbyło się referendum, w którym mieszkańcy opowiedzieli się za pozostaniu w związku z Francją[10].

Na podobnych zasadach opierał się związek Wielkiej Brytanii z kilkoma jej koloniami na Karaibach. Od 1967 roku Brytyjczycy nadawali im autonomię tworząc wolne państwa stowarzyszone (Free Associated State), były to: Antigua i Barbuda, Dominika, Grenada, Saint Lucia, Saint Christopher-Nevis-Anguilla oraz Saint Vincent. Państwa te były związane z byłą kolonialną metropolią przez Associated Statehood Act. Obecnie każde z nich jest w pełni suwerenne[1].

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d Marek Sobczyński, Państwa i terytoria zależne. Ujęcie geograficzno-polityczne, Wyd. Adam Marszałek, Toruń 2006, s. 253-395.
  2. a b Nazwy państw świata, ich stolic i mieszkańców (wyd. 3, 2007) Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych.
  3. Encyklopedia PWN, hasło Niue.
  4. Lech Antonowicz, Pojęcie państwa w prawie międzynarodowym, PWN, Warszawa 1974.
  5. Encyklopedia PWN, hasło Wyspy Cooka.
  6. Encyklopedia PWN, hasło Portoryko.
  7. CIA Site Redirect – Central Intelligence Agency.
  8. CIA – The World Factbook.
  9. CIA – The World Factbook.
  10. Nowa Kaledonia zdecydowała. Wyniki referendum niepodległościowego zaważą o losie regionu, wiadomosci.dziennik.pl [dostęp 2019-02-15] .
Na podstawie artykułu: "Terytorium stowarzyszone" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy