Towarzystwo Miłośników Polanicy


Towarzystwo Miłośników Polanicy w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Towarzystwo Miłośników Polanicy – towarzystwo regionalne w Polanicy-Zdroju, założone w 1973.

Spis treści

Historia | edytuj kod

W 1973 w Polanicy zebrała się grupa ok. 20 osób chętnych do ożywienia życia kulturalnego w mieście. Byli to m.in. naczelni lekarze uzdrowiska Józef Matuszewski i Wiesław Malka, nauczyciele: Leszek Majewski, przewodnik turystyczny i autor przewodników sudeckich, Jan Pisarczyk; działacze i przewodnicy PTTK: Włodzimierz Młotkowski (twórca i przewodniczący Komisji Zdrojowej), Jan Kleniewski, działacze społeczni: Zygmunt Bratkowski, Kazimierz Klimkiewicz, przedstawiciele kadry zarządzającej życia gospodarczego i administracji: Antoni Piekarski, dyrektor Zespołu Uzdrowisk Kłodzkich, Karol Klich, dyrektor oddziału FWP, Marian Kilianek, dyrektor Huty Szkła, pracownicy uzdrowiska, działacze kulturalni[2]. Większość z nich przybyła do Polanicy tuż po zajęciu miasta przez Armię Czerwoną w 1945 roku[3][4].
Pierwsze Walne Zebranie odbyło się 23 października 1973 – ten dzień jest uznawany za początek działalności Towarzystwa, wówczas nazywanego Towarzystwem Miłośników Uzdrowiska w Polanicy Zdroju.
Pierwszy zarząd składał się z członków założycieli: prezes – dr Józef Matuszewski, długoletni naczelny lekarz uzdrowiska, lekarz humanista oraz wiceprezes – Włodzimierz Młotkowski[2]. W latach 1977–1981 prezesem TMP był Zygmunt Bratkowski. Od 2003 jest nim Edward Wojciechowski[5].

Od niemal 50 lat TMP działa w środowisku lokalnym koncentrując się na zachowaniu dziedzictwa narodowego i kulturowego oraz promocji miasta poprzez badanie i przybliżanie jego historii, wydawnictwo książek i okolicznościowych publikacji, wydawanie pisma „Nieregularnik Polanicki”, współpracę z regionalistami z DTSK we Wrocławiu i profesorami uczelni wrocławskich i wałbrzyskich oraz nauczycielami i młodzieżą polanickich szkół. TMP przywiązuje dużą wagę do utrzymania więzi i integracji z towarzystwami o podobnym charakterze działalności statutowej, w tym zwłaszcza z Towarzystwem Miłośników Ziemi Kłodzkiej i towarzystwami z Dusznik-Zdroju, Szalejowa Dolnego czy Krosnowic. Autorem logo TMP był w 1978 artysta plastyk Edmund Mańczak[2].

W latach ubiegłych TMP współorganizowało m.in. ogólnopolski Międzynarodowy Festiwal Filmów Amatorskich POL-8 (wrzesień) i Memoriał Akiby Rubinsteina (sierpień). Obecnie animatorem tych imprez jest Teatr Zdrojowy – Miejskie Centrum Kultury.

Od 11 stycznia 2014 siedzibą TMP jest zabytkowy obiekt w centrum uzdrowiska[5]. Przy Towarzystwie Miłośników Polanicy 5 sierpnia 2016 powstał Klub Literacki „Helikon”[6][7].

Działalność i osiągnięcia | edytuj kod

Osiągnięcia i działalność towarzystwa[8]:

Działalność wydawnicza | edytuj kod

TMP wydało szereg publikacji jak:

  • książka Zakochani w Polanicy. Wspomnienia pionierów i o pionierach[9] (1997)
  • folder o historycznych obiektach Polanicy-Zdroju; 2003
  • książka o historii miasta Polanica Zdrój wczoraj i dziś w dwóch tomach (dwa wyd.); 2006:
    • Tom 1. 1347–1946 (red. Henryk Grzybowski, Georg Wenzel)[10],
    • Tom 2. 1945–2005 (red. Krystyna Jazienicka-Wytyczak)[11]
  • album Polanica Zdrój – Czas, przestrzeń, architektura[12]; 2008
  • kalendaria wydarzeń 1347–1946, w 2006 oraz 1945–2007; 2007 (autorstwa Henryka Grzybowskiego)
  • folder-przewodnik po zabytkach miasta Polanica-Zdrój – zabytki i legendy (autor Bolesław Jaśkiewicz) w 2010
  • plan Polanicy Spacerkiem przez historię (koncepcja Edward Wojciechowski, projekt graf. Jan Stypuła), 2016, ​ISBN 978-83-937010-2-5​.
  • kalendarium Z biegiem dni… Z biegiem lat… (red. E. Wojciechowski, proj. graf. J. Stypuła)[13]
  • pismo „Nieregularnik Polanicki” (wydawane od 2001, twórca i redaktor naczelny do 2006 Konstanty Goleń, następnie Grażyna Redmerska), poświęcone historii i teraźniejszości miasta i sąsiednich miejscowości ziemi kłodzkiej; niekiedy publikacje drukowane są zarówno w „Nieregularniku” po polsku i w „Altheider Weihnachtsbrief” (piśmie dawnych niemieckich mieszkańców) po niemiecku
  • Kalendarze Polanickie (wydawane od 2007) przedstawiały kolejno:
    • Kalendarz Polanicki 2008: dawna i współczesna Polanica, z uwzględnieniem w kalendarium ważnych dat z historii miasta (pomysł i autorstwo Henryk Grzybowski),
    • Kalendarz Polanicki 2009: nietypowe zdjęcia miasta oraz ujęcia z odbywających się w nim imprez (koncepcja H. Grzybowski, współautorzy Robert Serafin i E. Wojciechowski),
    • Kalendarz Polanicki 2010: (szkło artystyczne Zbigniewa Horbowego),
    • Kalendarz Polanicki 2011: (ikony Jerzego Zenki)
    • Kalendarz Polanicki 2012: architektura i wystrój kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w związku ze stuleciem jego powstania (koncepcja E. Wojciechowski i R. Serafin, opracowanie Łukasz Czaniecki i Antoni Kopacz)
    • Kalendarz Polanicki 2013: Park Zdrojowy. Cztery pory roku (opracowanie E. Wojciechowski, R. Serafin, Ł. Czaniecki i A. Kopacz, projekt graficzny Ł. Czaniecki)
    • Kalendarz Polanicki 2014: Polanica-Zdrój w grafice Andrzeja Rozina (koncepcja E. Wojciechowski, J. Bachry i A. Kopacz, projekt graficzny Wojciech Sadko)
    • Kalendarz Polanicki 2015: Polanica-Zdrój w akwarelach Henryka Szypuły (projekt graf. Jan Stypuła)
    • Kalendarz Polanicki 2016: Polanickie hotele i sanatoria (proj. graf. J. Stypuła)
    • Kalendarz Polanicki 2017: Polanica-Zdrój z lotu ptaka (proj. graf. J. Stypuła)
    • Kalendarz Polanicki 2018: Polanica-Zdrój. Cztery pory roku (proj. graf. J. Stypuła)
    • Kalendarz Polanicki 2019: Piękno wokół nas (koncepcja E. Wojciechowski, proj. graf. J. Stypuła).

Tablice pamiątkowe | edytuj kod

Odsłonięto tablice pamiątkowe poświęcone zasłużonym mieszkańcom Polanicy oraz jubileuszom:

  • prof. Henrykowi Schlechtowi, wybitnemu kardiologowi, długoletniemu naczelnemu lekarzowi uzdrowiska, nauczycielowi polanickich lekarzy; 2004
  • dr. Józefowi Matuszewskiemu, pierwszemu naczelnemu lekarzowi uzdrowiska, prezesowi i założycielowi TMP; 2002
  • Stanisławowi Kozickiemu, orędownikowi interesów Polski w zakresie ustalenia granic odrodzonej Polski, uczestnikowi konferencji paryskiej; 2001
  • Kazimierzowi Dąbrowskiemu, pierwszemu burmistrzowi w 1945; 2005
  • odsłonięcie tablicy pamiątkowej poświęconej 100-leciu polanickich źródeł (2004); kamienia pamiątkowego kościoła ewangelickiego (2005); obelisku upamiętniającego postać papieża Jana Pawła II (2006); rekonstrukcja i restauracja krzyża wotywnego przy ul. Dąbrowskiego (2009)
  • renowacja nagrobka mjr dypl. Józefa Szerwińskiego, szefa sztabu Lądowej Obrony Wybrzeża w okresie 10–19 września 1939
  • odsłonięcie „Polanickiego przewodnika historycznego”, „kamieni milowych” – tablic z datami z historii miasta w parku Szachowym; 2015[14]
  • wmurowanie „Kapsuły Czasu”, „zdjęcia teraźniejszości” współczesnych polaniczan z aktualnymi dokumentami i fotografiami mającymi być świadectwem chwili w życiu miasta (we współpracy z Polanicką Izbą Gospodarczą), 2015[15]

Wystawy i wydarzenia | edytuj kod

Zorganizowano m.in. wystawy:

  • poświęconą miastu i jego mieszkańcom w latach 1945–1950, nazwanej „Oni tu byli pierwsi”, 2000;
  • poświęconą sylwetce prof. Henryka Schlechta, 2004
  • wystawę pokazującą stare i nowe oblicza miasta „Polanica Zdrój wczoraj i dziś”, 2006,
  • wystawę grafik artysty i fotografika Jarosława Jakowczuka
  • wystawę z okazji 40-lecia Towarzystwa[5]
  • wystawę „Z biegiem dni… Z biegiem lat…” z okazji 70-lecia praw miejskich, 2015[16]

Praca programowa i organizacja wydarzeń | edytuj kod

  • organizowanie corocznych konkursów dla młodzieży szkolnej z wiedzy o Polanicy i miastach partnerskich,
  • zorganizowanie rekonstrukcji historycznej „Osadnicy w Puszczykowie” z okazji 70-lecia nadania praw miejskich, 2015[17]
  • udział jako współorganizator Festiwalu Poezji „Poeci bez granic”, Festiwalu Muzyki Organowej i Kameralnej, Festiwalu Filmowego Pol-8, Turniejów Szachowych pamięci Akiby Rubinsteina (w różnych latach)
  • tworzenie archiwum obejmującego dokumentację fotograficzną i opisową Polanicy
  • zorganizowanie udziału młodzieży polanickiej w Olimpiadzie Przyjaźni w Telgte, będącej miejscem sportowego współzawodnictwa młodzieży polskiej, niemieckiej i rosyjskiej, w 2004
  • współpraca z sympatykami Polanicy w Telgte i Lingen (Ems) w Niemczech

Cele statutowe TMP | edytuj kod

  1. Tworzenie i kształtowanie przestrzeni historyczno-kulturowej miasta w oparciu o działania poprzednich pokoleń i współczesnych mieszkańców.
  2. Współudział w kształtowaniu infrastruktury środowiskowej miasta jako uzdrowiska, wczasowiska oraz ośrodka turystyki.
  3. Otaczanie opieką i podejmowanie działań o charakterze zachowawczym materialnych świadectw lokalnej historii, w tym pomników, figur wotywnych, symbolicznych miejsc, zadrzewień śródpolnych, parków, budowli i innych elementów przestrzennych.
Stowarzyszenie realizuje swoje cele poprzez[18]
  • Zrzeszanie osób zainteresowanych kultywowaniem walorów służących utrwalaniu tożsamości lokalnej.
  • Inicjowanie lub uczestniczenie w procesie kształtowania elementów integrujących społeczność miasta.
  • Współpracę ze środowiskiem naukowym w zakresie tworzenia archiwalnych zbiorów o przeszłości Polanicy.
  • Kolportaż publikacji i informatorów o regionie i mieście.
  • Wykorzystywanie funkcji kulturotwórczych szkół i instytucji kulturalno-oświatowych.
  • Popieranie, organizowanie we własnym zakresie i przy współpracy z innymi wszelkiego rodzaju imprez kulturalno-oświatowych w tym konkursów, pokazów, odczytów, seminariów, warsztatów tematycznych oraz wystaw.
  • Publikowanie własnych i pozyskanych w drodze darowizn opracowań popularyzujących wiedzę o Polanicy.
  • Współdziałanie z władzami miasta w sprawach istotnych dla Polanicy-Zdroju.
  • Wyrażanie opinii i występowanie w roli rzecznika społecznego w sprawach istotnych dla społeczności miasta.
  • Utrzymywanie i nawiązywanie kontaktów ze stowarzyszeniami działającymi w innych miastach oraz z instytucjami naukowymi.
Zakres prowadzonej działalności statutowej
  • wydawanie książek poświęconych historii i architekturze miasta
  • organizacja lub współorganizacja (w różnych latach) imprez: Międzynarodowy Turniej Szachowy pamięci Akiby Rubinsteina, Festiwal Filmów Amatorskich POL 8, Międzynarodowy Festiwal Muzyki Kameralnej i Organowej, Festiwal Poezji Poeci bez granic, spotkania polanickich twórców,
  • współpraca ze środowiskiem naukowym w zakresie tworzenia archiwalnych zbiorów o przeszłości Polanicy,
  • wydawnictwo niskonakładowego pisma „Nieregularnik Polanicki” 1–2 razy w roku, zbiór i katalogowanie materiałów dotyczących historii i dnia codziennego Polanicy-Zdroju,
  • coroczne edycje konkursu dla młodzieży szkolnej „Wszystko o Polanicy”, udział młodzieży polanickich szkół w „Olimpiadzie młodzieży” w zaprzyjaźnionym z Polanicą niemieckim Telgte.

Przypisy | edytuj kod

  1. Towarzystwo Miłośników Polanicy w ngo.pl, bazy.ngo.pl, [data aktualizacji bazy: 2012-08-20].
  2. a b c Anna Krakał, Rola Towarzystwa Miłośników Polanicy Zdroju w rozwoju kulturalnym miasta (praca licencjacka), s. 20, Wydział Nauk Historycznych i Pedagogicznych Uniw. Wrocławskiego, 2003.
  3. Kalendarz TMP 2008.
  4. Słownik geografii turystycznej Sudetów, pod red. M. Staffy, t. 15, Wrocław 1994, s. 353.
  5. a b c Henryk Grzybowski. Miłośnicy na swoim. Otwarcie nowej siedziby Towarzystwa Miłośników Polanicy. „Gazeta Kłodzka”. 2014 (nr 226), 24 stycznia 2014. klodzko24.eu. 
  6. Walentyna Anna Kubik. Literacka Polanica – Helikon. „Gazeta Prowincjonalna Ziemi Kłodzkiej”. 2018 (nr 1(1106)), 5 stycznia 2018. [dostęp 2018-06-21]. 
  7. Klub Literacki Helikon z Polanicy Zdroju zaprasza. Wieczór z poezją i muzyką etniczną. TZ-CKiP. [dostęp 2018-06-21].
  8. Kalendarz Polanicki 2012.
  9. BolesławB. Jaśkiewicz BolesławB. (red.), Zakochani w Polanicy. Wspomnienia pionierów i o pionierach, Duszniki-Zdrój: Wyd. Gazeta Gmin, nakł. Towarzystwa Miłośników Polanicy, 1997, ISBN 978-83-87411-00-8, OCLC 751298917 .
  10. HenrykH. Grzybowski HenrykH., GeorgG. Wenzel GeorgG. (red.), Polanica Zdrój wczoraj i dziś. Tom I (1347–1946), Nowa Ruda-Polanica Zdrój 2006, ISBN 978-83-88842-95-5, OCLC 836320119 .
  11. KrystynaK. Jazienicka-Wytyczak KrystynaK. (red.), Polanica Zdrój wczoraj i dziś. Tom II (1946–2005), Nowa Ruda-Polanica Zdrój 2006, ISBN 978-83-88842-98-6, OCLC 836320125 .
  12. AnnaA. Śliwak-Fortas AnnaA., HenrykH. Grzybowski HenrykH., Polanica Zdrój – Czas, przestrzeń, architektura, 2008, ISBN 978-83-60478-49-3, OCLC 751128871 . Recenzja Janusza Puszczewicza.
  13. Edward Wojciechowski, Henryk Grzybowski: Z biegiem dni... z biegiem lat... Z kart historii Polanicy-Zdroju. Ludzie i wydarzenia. 1347–2016. Polanica-Zdrój: Towarzystwo Miłośników Polanicy, 2017. ISBN 978839220720. OCLC 1036700098.
  14. Polanickie Retrospekcje: otwarcie ścieżki „Polanicki przewodnik historyczny”. TZ-CKiP. [dostęp 2018-11-18].
  15. Polanickie Retrospekcje: Wmurowanie Kapsuły Czasu. TZ-CKiP. [dostęp 2018-11-18].
  16. Polanickie Retrospekcje: wystawa „Z biegiem dni… Z biegiem lat…”. TZ-CKiP. [dostęp 2015-06-14].
  17. Polanickie Retrospekcje: Osadnicy w Puszczykowie – rekonstrukcja historyczna. TZ-CKiP. [dostęp 2015-06-14].
  18. Statut Towarzystwa Miłośników Polanicy, § 7.

Bibliografia | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Towarzystwo Miłośników Polanicy" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy