Trakt św. Wojciecha


Na mapach: 54°18′35,1″N 18°37′48,1″E/54,309760 18,630028

Trakt św. Wojciecha w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Trakt św. Wojciecha – ulica Gdańska należąca do ciągu drogi krajowej nr 91, rozpoczynająca się w Śródmieściu, biegnąca przez dzielnicę Orunia-Św. Wojciech-Lipce, aż do granicy z Pruszczem Gdańskim

Stanowi część głównej arterii komunikacyjnej Trójmiasta, a konkretniej wlot do Gdańska od południa. Piąta pod względem długości (7352 m) ulica Gdańska zarządzana przez ZDiZ[1]. Łączy również Śródmieście z Obwodnicą Południową Gdańska.

Spis treści

Przebieg | edytuj kod

Trakt Świętego Wojciecha jest przedłużeniem ulicy Okopowej wychodzącej z Węzła Unii Europejskiej w dzielnicy Śródmieście. Rozpoczyna się na Zaroślaku na Wiadukcie Biskupia Górka. Następnie biegnie przez całą dzielnicę Orunia-Św. Wojciech-Lipce, aż do granicy z Pruszczem Gdańskim.

Trakt przebiega kolejno przez Stare Szkoty, Orunię, gdzie łączy się z drogami wojewódzkimi: nr 221 Gdańsk – Kościerzyna w ciągu ulicy Podmiejskiej oraz nr 222 Gdańsk-Skórcz w ciągu ul. Starogardzkiej. Następnie Trakt Świętego Wojciecha biegnie przez przedmieście Lipce, w którym ulica łączy się z południową obwodnicą Gdańska (węzeł Lipce) będącą częścią drogi ekspresowej S7. Dalej Trakt biegnie przez Święty Wojciech, gdzie dzieli się na dwie części: historyczną, przechodzącą przez teren osiedla oraz szosę omijającą zabudowania, pełniącą funkcję małej obwodnicy. Ulica kończy się na granicy z Pruszczem Gdańskim w najdalej na południe wysuniętym rejonie miasta. Na całej długości Traktu, po jego zachodniej stronie płynie Kanał Raduni.

Historia | edytuj kod

Ulica ta powstała prawdopodobnie w czasie budowy Kanału Raduni jako droga techniczna. Funkcję głównego wjazdu do Gdańska od południa, znajdującego się w ciągu dawnej drogi kupieckiej Via Mercatorum, pełniła wcześniej biegnąca brzegiem morskim (sięgającym do X w. tego rejonu miasta) ul. Żuławska, o czym świadczą liczne odkrycia archeologiczne (łodzie).

W przeszłości Trakt św. Wojciecha dzielił się na kilka odcinków o różnych nazwach. Pierwszy odcinek, przebiegający przez Zaroślak nosił od 1922 nazwę: Südpromenade (niem. Południowa Promenada) i powstał z połączenia ulic Am Mennonitenkirchhof (do 1915 pod nazwą Am Petershagener Tor) oraz Zweite (II.) Petershagen do 1922 roku. W 1933 całą ulicę nazwano Günter – Schaffer – Wall. Drugi odcinek przebiegający przez Stare Szkoty nosił nazwę Altschottland (niem. Stare Szkoty). Trzeci odcinek biegnący przez teren dawnych Chmielników (niem. Hopfenbruch) nosił nazwę Stadtgebiet (niem. Teren Miasta)[2]. Odcinki biegnące przez teren Oruni nazywały się Hauptstraße (niem. Główna) i Südstraße (niem. Południowa)[2]. Po 1933 obydwie uzyskały nazwę Horst - Wessel - Straße. W latach 1945–1949 ulica składała się z trzech odcinków o nazwach Oruńska 1, Oruńska 2 i Oruńska 3. W latach 1949–1997 nosiła nazwę Jedności Robotniczej[2].

W 2012 roku wyremontowano odcinek ulicy między Południową Obwodnicą Gdańska a granicą miasta (bez remontu drogi lokalnej przez centrum Św. Wojciecha), w 2013 odcinek między ul. Gościnną oraz Starogardzką, w 2014 fragment między ul. Starogardzką a Niegowską, w 2015 odcinek Gościnna – Sandomierska[3], w 2016 odcinek na północ od ul. Sandomierskiej (do Zrembu), a w lipcu 2017 przystąpiono do remontu odcinka od Zrembu do ul. Zaroślak[4], który zakończył się 29 września 2017 i pochłonął 2,7 mln zł[5]. W grudniu 2012 roku otwarto węzeł Lipce, łączący Trakt z Południową Obwodnicą Gdańska. Jednocześnie, w latach 2012–2013, przebudowie uległ biegnący wzdłuż ulicy wał Kanału Raduni.

W I połowie sierpnia 2019 na fragmencie ulicy w południowej części miasta wytyczony został buspas w kierunku centrum Gdańska[6].

Zabudowa | edytuj kod

Kościół św. Wojciecha Drukarnia Oruńska Dwór Ferberów Lwi Dwór Zabytkowy Kanał Raduni Zabudowa pierzejowa na Oruni Skrzyżowanie z ulicami: Sandomierską i Podmiejską Trakt św. Wojciecha na Oruni

Wzdłuż ulicy znajdują się trzy zabytkowe zespoły. Pierwszym z nich jest układ urbanistyczny Oruni i Starych Szkotów z mieszaną zabudową mieszkalno-usługową, kształtowany był od XV do XX wieku. Drugim chronionym zespołem jest układ ruralistyczny Lipiec – dawna wieś ulicówka położona wzdłuż Traktu i Kanału Raduni. Zachowała się tu zabudowa z XIX wieku. Trzecim chronionym obszarem jest układ ruralistyczny Świętego Wojciecha z zabudową siedliskową z początku XX wieku[7].

Zabytki | edytuj kod

  • Drukarnia Gdańska – historyzujący budynek z 1920 r. na Oruni (nr 57), związany z Polonią w Wolnym Mieście Gdańsku [8].
  • Dwór Ferberów – zespół dworsko-ogrodowy z pierwszej połowy XVIII wieku położony w Lipcach (nr 293), wpisany do rejestru zabytków pod nr 901 dn. 4 lutego 1984 (obecnie pod nr 1050)[8].
  • Lwi Dwór – dom podcieniowy z XVII wieku w Lipcach (nr 297)[8].
  • Zajazd „Pod Świńskimi Głowami” – dom mieszkalny na fundamentach dawnej karczmy z 1600 r., położony w Lipcach (nr 320)[8].
  • Dom mieszkalny w Świętym Wojciechu (nr 437)[8].
  • Kościół św. Wojciecha – kościół parafialny z XIV wieku, położony w Świętym Wojciechu (nr 440)[8].
  • Sanktuarium Świętego Wojciecha – miejsce pierwszego pochówku Świętego Wojciecha. Zabytkowa kaplica na wzgórzu objętym ochroną ekspozycji[8].
  • Kanał Raduni – przekop rzeki Raduni płynący od Pruszcza Gdańskiego do Starego Miasta w Gdańsku, wzdłuż całej długości ulicy. Zabytek średniowiecznej inżynierii, wykopany w połowie XIV wieku przez Krzyżaków. Pomiędzy Kanałem a Traktem Świętego Wojciecha znajduje się szeroki wał z aleją kasztanowców[8].

Komunikacja miejska | edytuj kod

Na Trakcie Św. Wojciecha kursują autobusy ZTM Gdańsk, PKS Gdańsk, PKS Starogard Gdański oraz innych przewoźników jadące w kierunku Kaszub i Kociewia. W latach 1896-1972 na odcinku od centrum do ul. Gościnnej po ulicy kursował tramwaj elektryczny. Była to linia jednotorowa[9].

Instytucje | edytuj kod

  • Sala Królestwa Świadków Jehowy[10] (nr 71)
  • KRUS – oddział Gdańsk (nr 137)[11]
  • Przedszkole nr 3 (nr 143)
  • Urząd Dozoru Technicznego – oddział Gdańsk (nr 215b)
  • Jednostka Ratowniczo – Gaśnicza Nr 3 (nr 253)[12]
  • Wojskowa Komenda Uzupełnień Gdańsk (nr 253)[13]
  • Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska – oddział Gdańsk[14] (nr 293c)
  • Urząd pocztowy nr 19 (nr 434)

Przypisy | edytuj kod

  1. Najdłuższe ulice w Trójmieście. Rekordzistka ma 11,6 km. 2018-12-25. [dostęp 2018-12-26].
  2. a b c Akademia Rzygaczy – wydział ulicologii. [dostęp 2010-07-28].
  3. Maciej Naskręt: Będzie remont ostatniego fragmentu Traktu św. Wojciecha. Trojmiasto.pl, 2016-02-25.
  4. jw: Od środy remont na Trakcie św. Wojciecha. Trójmiasto.Wyborcza.pl, 2017-07-04.
  5. jakwej: Koniec remontu Traktu św. Wojciecha. Trójmiasto.Wyborcza.pl, 2017-09-28.
  6. jw: Dwa nowe buspasy w Gdańsku. Autobusy pojadą szybciej. Trójmiasto.Wyborcza.pl, 2019-08-20.
  7. Studium uwarunkowań przestrzennych miasta Gdańska s. 180–181. Gdańsk - oficjalny portal miasta. [zarchiwizowane z tego adresu.
  8. a b c d e f g h Studium uwarunkowań przestrzennych miasta Gdańska s. 159–178. Gdańsk - oficjalny portal miasta. [zarchiwizowane z tego adresu.
  9. Oruńskie tramwaje. Gdańska Strefa Prestiżu. [zarchiwizowane z tego adresu.
  10. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2017-01-19] .
  11. OR w Gdańsku. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.
  12. Jednostka Ratowniczo - Gaśnicza nr 3 Gdańsk - Orunia. Trójmiasto.pl.
  13. Dojazd. Wojskowa Komenda Uzupełnień w Gdańsku.
  14. Strona główna - Strona Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Gdańsku, www.gdansk.wios.gov.pl [dostęp 2019-02-17]  (pol.).

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Trakt św. Wojciecha" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy