Traktat o konwencjonalnych siłach zbrojnych w Europie


Traktat o konwencjonalnych siłach zbrojnych w Europie w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Traktat o konwencjonalnych siłach zbrojnych w Europie (ang. Treaty on Conventional Armed Forces in Europe, CFE) – porozumienie ramowe zawarte w Paryżu 19 listopada 1990, pomiędzy państwami NATO i Układu Warszawskiego, kończące formalnie drugą rundę wiedeńskich negocjacji rozbrojeniowych KBWE.

Wszedł w życie 9 listopada 1992[1]. Depozytariuszem jest Holandia. Tekst autentyczny: angielski, francuski, hiszpański, niemiecki, rosyjski i włoski.

Polska powiadomiła Holandię o przystąpieniu 26 listopada 1991[2].

Spis treści

Strony traktatu i jego postanowienia | edytuj kod

Było to wzajemne zobowiązanie do proporcjonalnej redukcji sił konwencjonalnych w Europie. Traktat został podpisany pomiędzy dwiema "grupami państw stron" tj. państwami NATO i państwami byłego Układu Warszawskiego.

Stronami traktatu były:

Traktat wprowadzał pojęcie strefy stosowania, w granicach której obowiązywały limity rozmieszczania broni konwencjonalnej. Obejmowała ona lądowe terytoria państw-stron położone pomiędzy Oceanem Atlantyckim a Uralem, a także wyspy: Ziemię Franciszka Józefa, Nową Ziemię, Svalbard, Wyspę Niedźwiedzią, Maderę, Azory, Wyspy Kanaryjskie. Strefa stosowania objęła także prawie całe terytorium Turcji.

Ograniczono liczbę poszczególnych rodzajów uzbrojenia dla każdej z "grup państw stron" w strefie stosowania do:

Państwa, które przekroczyły stan uzbrojenia dozwolony traktatem zmuszone zostały do jego zniszczenia pod międzynarodowym nadzorem.

CFE-1A | edytuj kod

Uzupełnieniem traktatu CFE jest podpisany 10 lipca 1992 w Helsinkach Akt Zamykający ws. stanów osobowych sił konwencjonalnych w Europie (ang. Final Act on Personnel Strength of Conventional Armed Forces in Europe (CFE-1A)), na podobnej zasadzie określający limity stanu osobowego poszczególnych sił zbrojnych.

Umowa o dostosowaniu Traktatu o konwencjonalnych siłach zbrojnych w Europie | edytuj kod

W związku z rozpadem ZSRR i rozwiązaniem Układu Warszawskiego w 1991, 19 listopada 1999 w czasie konferencji OBWE w Stambule podpisano Umowę o dostosowaniu Traktatu o konwencjonalnych siłach zbrojnych w Europie[3].

Depozytariusz i teksty autentyczne jak poprzednim traktacie.

Sygnatariuszami są:

Traktat przestał tym samym nosić znamiona porozumienia międzyblokowego, przeistaczając się w zobowiązanie poszczególnych państw. Zrobiono wyjątek dla Rosji, która wynegocjowała nieobowiązywania postanowień traktatu w pskowskim okręgu wojskowym i w obwodzie kaliningradzkim. Do traktatu nie przystąpiły republiki bałtyckie – Litwa, Łotwa i Estonia, które poczuły się zagrożone uprzywilejowaną pozycją Rosji.

Rosja już wkrótce złamała postanowienia traktatu, naruszając reżim flankowy przez wprowadzenie dodatkowych wojsk na północny Kaukaz, do Naddniestrza i w strefie konfliktu w Gruzji.

Zmodyfikowany traktat wejdzie w życie dopiero po ratyfikowaniu go przez sygnatariuszy, co dotychczas zrobiła jedynie Rosja, Ukraina, Kazachstan i Białoruś[4].

Zawieszenie członkostwa Rosji | edytuj kod

Przed 33. Szczytem grupy G8 w Heiligendamm ówczesny prezydent Rosji, Władimir Putin, zaproponował prezydentowi Stanów Zjednoczonych G. Bushowi alternatywną (w stosunku do Polski i Czech) lokalizację elementów amerykańskiej tarczy antyrakietowej na terenie poradzieckiej bazy wojskowej w Azerbejdżanie. W razie odrzucenia tej oferty Siergiej Iwanow zagroził rozmieszczeniem przez Rosję pocisków rakietowych na terenie obwodu kaliningradzkiego[5], co stanowiło by złamanie postanowień traktatu CFE.

14 lipca 2007 roku prezydent Władimir Putin podpisał dekret zawieszający uczestnictwo Rosji w CFE[6]. Przyczyną takiego działania – według władz Rosji – było "zaistnienie wyjątkowych okoliczności naruszających bezpieczeństwo Federacji Rosyjskiej i wymagającymi podjęcia nie cierpiących zwłoki kroków" (dotyczyło to amerykańskich planów rozmieszczenia elementów tarczy antyrakietowej w Polsce i Czechach oraz żądań Rosji w sprawie przystąpienia do układu Litwy, Łotwy oraz Estonii)[6][7].

24 listopada 2011 roku rząd brytyjski ogłosił zaprzestanie wymiany informacji wojskowych z Rosją na podstawie traktatu o konwencjonalnych siłach zbrojnych w Europie (CFE), ponieważ Moskwa odmawia jego wykonywania. Brytyjski wiceminister ds. europejskich David Lidington oświadczył: "Nie sposób utrzymywać w nieskończoność sytuacji, w której jedna strona wywiązuje się ze swych zobowiązań międzynarodowych, druga zaś nie. Tak więc Zjednoczone Królestwo postanowiło nie współpracować dalej z Rosją w ramach traktatu CFE." Zapowiedział równocześnie, że w tym roku Wielka Brytania nie dostarczy już Rosji danych wojskowych, których wymiana miała nastąpić 15 grudnia[8].

Federacja Rosyjska podjęła decyzję o wstrzymaniu swego udziału w spotkaniach grupy doradczej z dniem 11 marca 2015[9].

Przypisy | edytuj kod

  1. Status of the Treaty on Conventional Armed Forces in Europe
  2. Oświadczenie Rządowe z 6 listopada 1994 r. w sprawie przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej do Traktatu o konwencjonalnych siłach zbrojnych w Europie, podpisanego w Paryżu 19 listopada 1990 r. (Dz.U. 1995 nr 15 poz. 74)
  3. Agreement on Adaptation of the Treaty on Conventional Armed Forces in Europe
  4. Lista ratyfikacji Umowy o dostosowaniu (ang.)
  5. Iwanow grozi USA w razie odrzucenia oferty Putina (pol.). Gazeta.pl, 04.07.2007. [dostęp 8 czerwca 2009].
  6. a b Rosja zawiesza wykonywanie Traktatu o Ograniczeniu Sił Konwencjonalnych w Europie (pol.). Gazeta.pl, 14.07.2007. [dostęp 8 czerwca 2009].
  7. Powrót do czasów zimnej wojny – opinie o decyzji Putina (pol.). Gazeta.pl, 14.07.2007. [dostęp 8 czerwca 2009].
  8. Londyn zaprzestaje współpracy z Moskwą (pol.). Niezależna.pl, 25 listopada 2011. [dostęp 30 listopada 2011].
  9. Russia 'completely ending' activities under Conventional Armed Forces in Europe treaty.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Traktat o konwencjonalnych siłach zbrojnych w Europie" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy