Traktat w Tartu (sowiecko-estoński)


Traktat w Tartu (sowiecko-estoński) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Adolf Joffe podpisujacy traktat Delegacja Estonii przy zawarciu traktatu- od lewej Jaan Poska, Jaan Soots i płk Victor Mutt Granica między Rosją Sowiecką a Estonią ustalona w traktacie

Traktat w Tartutraktat pokojowy zawarty 2 lutego 1920 w Tartu między Estonią a Rosyjską Federacyjną Socjalistyczną Republiką Radziecką, który zakończył wojnę estońsko-bolszewicką[1]. Na mocy traktatu Rosja Sowiecka potwierdziła uznanie niepodległości Estonii, będącej do 1917 częścią Imperium Rosyjskiego i uznała swojego sąsiada po wieczne czasy.

W wyniku podpisania traktatu Rosja straciła na rzecz Estonii 41 tysięcy km2 terytorium[2]. Traktat określał granicę sowiecko-estońską[3], stanowił również o zwrocie Estonii dzieł sztuki zrabowanych i wywiezionych do Rosji. W traktacie przewidziano możliwość powrotu do kraju Estończyków, którzy znaleźli się w Rosji Sowieckiej oraz zapłacie Estonii 15 milionów złotych rubli z tytułu udziału w życiu gospodarczym Rosji przedrewolucyjnej.

Głównymi sygnatariuszami traktatu byli Jaan Poska, reprezentujący Estonię, oraz Adolf Joffe jako przedstawiciel Rosji Radzieckiej.

Traktat zarejestrowano w Sekretariacie Ligi Narodów 12 lipca 1922 r. pod nr. 289[4].

Traktat został potwierdzony przez pakt o nieagresji zawarty 4 maja 1932[5], precyzujący postanowienia protokołu Litwinowa z 1929. Pakt z 1932 r. przedłużono w 1934 r.[6]. Suwerenność Estonii gwarantował też "układ o wzajemnej pomocy" z 28 września 1939[7] W 1940 układy te zostały złamane przez okupację Estonii.

Do traktatu nawiązuje preambuła współczesnej konstytucji Estonii[3][8], a współczesne władze estońskie uznają go za nadal obowiązujący[9]. Włączenie wzmianki o nim do treści artykułów wstępnych estońskiej ustawy zasadniczej wywołało protesty polityków rosyjskich, bowiem dla Estończyków stanowi potwierdzenie tezy o nielegalności okupacji Estonii w latach 1940–1990, podczas gdy dla wielu Rosjan włączenie Estonii w obręb ZSRR odbyło się na drodze legalnej[8].

Spór o obowiązywanie bądź nie traktatu pokojowego z 1920 roku ma jednak wymiar nie tylko symboliczny, ale i praktyczny, bowiem granica estońsko-rosyjska ustalona po powtórnym zajęciu Estonii przez Armię Czerwoną w 1944[1], a potwierdzona w traktatach sankcjonujących rozpad ZSRR w 1991 odbiega od linii ustalonej w 1920[10][1]. W szczególności zostawia po stronie rosyjskiej wschodni brzeg Narwy i okręg Pieczory[11]. W konsekwencji władze estońskie uznają obecną linię graniczną za „linię administracyjną” i „granicę tymczasową”, a nie za usankcjonowaną przez obie strony granicę państwową[11][1]. Jednocześnie władze współczesnej Rosji uznają problem wspólnej granicy za już ustalony i nie zgadzają się na jakiekolwiek pertraktacje w tej sprawie[1].

14 października 1920 w tym samym mieście podpisano również traktat regulujący stosunki między Rosją Sowiecką a Finlandią, dokument ten również znany jest pod nazwą traktatu z Tartu[2].

Spis treści

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e Eberhardt 1997 ↓, s. 7.
  2. a b Wiśniewski 2013 ↓, s. 375.
  3. a b Berg i Boman 2006 ↓, s. 91.
  4. League of Nations, Treaty Series, Vol. XI, 1922, pp. 30 – 71.
  5. League of Nations, Treaty Series, Vol. CXXXI, 1932, pp. 297-307.
  6. League of Nations, Treaty Series, Vol. CL, 1934, pp. 87 – 93
  7. League of Nations, Treaty Series, Vol. 198, 1939, pp. 223 – 229
  8. a b Anioł 1996a ↓, s. 43–44.
  9. Anioł 1996a ↓, s. 44.
  10. Anioł 1996b ↓, s. 50–53.
  11. a b Anioł 1996b ↓, s. 50.

Bibliografia | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Traktat w Tartu (sowiecko-estoński)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy