Tramwaje konne w Wołominie


Tramwaje konne w Wołominie w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Tramwaje konne w Wołominie – nieistniejąca sieć tramwaju konnego w Wołominie koło Warszawy.

Spis treści

Tło powstania | edytuj kod

Na przełomie XIX i XX w. obszar dzisiejszego Wołomina był popularnym wśród mieszkańców Warszawy letniskiem. O atrakcyjności Wołomina decydowały uwarunkowania przyrodnicze, m.in. porośnięte lasem sosnowym wydmy, a także bardzo dobra dostępność ze Stolicy dzięki stacji kolejowej Wołomin zlokalizowanej na linii kolejowej z Warszawy do Petersburga. Wartości rekreacyjne Wołomina wśród mieszczaństwa warszawskiego były propagowane m.in. przez Ferdynanda Hoesicka - redaktora naczelnego „Kurjera Warszawskiego” oraz Gustawa Granzowa. Parcelacja gruntów przeprowadzana przez nowych, prywatnych właścicieli dóbr wołomińskich przyczyniła się do powstania kolonii letniskowych, a w końcu i samego miasta zaprojektowanego przez Henryka Konstantego Wojciechowskiego[1]. Jeden z ok. 150 domów (willi) letniskowych, zwany „Domem nad Łąkami”, należał do Wacława Nałkowskiego i jego córki Zofii Nałkowskiej.

Wzrastające zapotrzebowanie na przewozy letników pomiędzy stacją kolejową a osiedlami były bezpośrednim powodem powołania do życia 3 linii tramwajów konnych. Ok. 1908, tj. po likwidacji tramwajów konnych w Warszawie i budowie sieci tramwajów elektrycznych (co wymagało wymiany szyn na typ cięższy)[2], część wymienianych szyn została wykupiona przez prywatnych przedsiębiorców i przewieziona do Wołomina[3]. Tramwaje stanowiły własność prywatną tych dworów, które posiadały domki letniskowe[4]. Linie funkcjonowały ok. 30 lat głównie w okresie od maja do końca września[5].

Trasy linii (numery linii mają charakter porządkowy) | edytuj kod

Linia nr 1 | edytuj kod

Okolice dzisiejszego Urzędu Miasta – ul. Ogrodowa – ul.Legionów do ul. Gryczanej

Linia widoczna jest na niemieckiej mapie z 1939 r.[6]

Linia nr 2 | edytuj kod

Okolice stacji kolejowej – ul. Piłsudskiego – ul. Radzymińska – Czarna: ul.Witosa – Helenów: ul. Boryny – ul. 100-lecia – Zagościniec: ul. 100-lecia do ul. Tramwajowej.

Była to najdłuższa z linii, której istnienie zostało upamiętnione nazwą ul. Tramwajowej w Zenonowie – dzisiejszym Zagościncu. Prawdopodobnie linia ta była także wykorzystywana do przewozu towarów, dlatego też była traktowana jako linia kolejowa. Linia pojawia się już w Atlasie geograficznym ilustrowanym Królestwa Polskiego, wydanym w 1907 r., oraz na mapach okolic Warszawy z lat I wojny światowej np.: na niemieckiej mapie Karte des Westlichen Russlands w skali 1:100 000 w arkuszu Warschau-Nord wydanym w 1915 r.[7], w 1918[8] i w 1919[9] oraz w jej późniejszym polskim przedruku z 1921[10] i 1930[11] jako „kolej przemysłowa lub tramwaj”. Prawdopodobnie prześwit toru wynosił 800 mm[12]. Jeszcze we wrześniu 1936 linia była nazywana tramwajem a początkowy fragment dzisiejszej ul. Piłsudskiego nosił nazwę ul. Tramwajowa.

Według Bogdana Pokropińskiego[13] kolej konna Wołomin – Zenonów była jednym z trzech projektów kolei wąskotorowej zainicjowanym w 1900 r. przez właścicieli dóbr w ówczesnym powiecie radzymińskim (w tym Gustawa Granzowa) w celu ożywienia życia gospodarczego. Projekt ten miał być zatwierdzony przez władzę gubernialną w 1903 r. Została utworzona spółka udziałowa kolejki z kapitałem zakładowym wynoszącym 20 000 rubli. Samą linię kolejową zbudowano i uruchomiono już w 1904 r. Według Pokropińskiego linia kolejowa nie odegrała znaczącej roli, ale pełniła rolę tramwaju konnego dla okolicznych mieszkańców.

Na łamach "Kurjera Codziennego"[14] w 1899 r. ukazała się informacja o tym, że grupa warszawskich przedsiębiorców rozpoczęła projekt budowy "kolejki" łączącej stację kolejową w Wołominie z Radzyminem (przez Czarną i Zagościniec). W Rościszewie (teren dzisiejszych Marek) linia ta miała łączyć się z Marecką Koleją Dojazdową.

Zgodnie z inną informacją prasową zamieszczoną w "Kurjerze Codziennym"[15] budowa "kolei konnej" na tej trasie miała zakończyć się w sierpniu bądź wrześniu 1896 r. Na potrzeby budowy linii kolejowej wytyczono pas o szerokości 10 łokci.

Linia nr 3 | edytuj kod

Okolice stacji kolejowej – ul. Laskowa – ul. Głowackiego – ul. Łukasiewicza do Dworu Korolkiewiczów w Nowej Wsi[5]

Przypisy | edytuj kod

  1. Wołomin na tle innych nowych miast podstolecznych w latach 1896-1919.
  2. Warszawskie tramwaje elektryczne. Tom 1. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1998, s. 107. ISBN 83-907574-00.
  3. Ryszard Musiałowicz "105 lat huty szkła w Wołominie", Dawny Wołomin, historia miasta w dokumentach i wspomnieniach
  4. Leszek Podhorodecki "Dzieje Wołomina i okolic" Wyd. PWN, Warszawa 1984
  5. a b Tramwajem na Wypoczynek, My Wołomin-Nasze miasto 24 października 2002
  6. http://www.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_GvM/GvM@200K@39_52@Warschau@MGI,BAfEuVW.@(1939)@univparis8id26717.jpg
  7. "Karte des Westlichen Russlands" arkusz "Warschau-Nord" 1915
  8. "Karte des Westlichen Russlands" arkusz "Warschau-Nord" 1918
  9. "Karte des Westlichen Russlands" arkusz "Warschau-Nord" 1919
  10. "Karte des Westlichen Russlands" arkusz "Warschau-Nord" polski przedruk z 1921
  11. "Karte des Westlichen Russlands" arkusz "Warschau-Nord" polski przedruk z 1930
  12. Baza kolejowa.pl
  13. Bogdan Pokropiński, „Nasze Koleje. Kolejka Marecka, WKŁ, Warszawa 1985.
  14. Nowa kolej podmiejska, dawny Wołomin, 9 maja 2016 [dostęp 2016-08-11]  (pol.).
  15. Parcelacja rozpoczęta, dawny Wołomin, 28 lipca 2016 [dostęp 2016-08-11]  (pol.).
Na podstawie artykułu: "Tramwaje konne w Wołominie" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy