Turyferariusz


Ministrant w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii (Przekierowano z Turyferariusz) Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Ministranci ubrani w komże i pelerynki w kolorze liturgicznym

Ministrant (łac. ministrare – służyć, posługiwać, pomagać) – w katolicyzmie: osoba posługująca w liturgii, najczęściej w czasie sprawowania Eucharystii, a także nabożeństw poza Mszą świętą. Nazwa obejmuje zarówno konkretną funkcję wykonywaną podczas liturgii (np. ministrant ołtarza, ministrant księgi, ministrant światła), jak i stałą posługę wykonywaną najczęściej przez chłopców lub młodzież męską. Agenda liturgiczna przewiduje obrzęd błogosławieństwa i przyjęcia kandydata do służby liturgicznej ołtarza.

Spis treści

Strój liturgiczny | edytuj kod

Lektorzy w albach przepasanych cingulum Ministranci ubrani w sutanele

Ogólne wprowadzenie do Mszału Rzymskiego w punkcie 336, mówi: „Szatą liturgiczną wspólną dla wszystkich szafarzy wyświęconych i ustanowionych jakiegokolwiek stopnia jest alba przepasana na biodrach paskiem (cingulum), chyba że jest uszyta w taki sposób, że przylega do ciała bez paska. Jeżeli alba nie osłania dokładnie zwykłego stroju koło szyi, przed przywdzianiem alby należy nałożyć humerał”.

Tradycyjnym strojem, który ma najdłuższą historię jest:

  • sutanela – suknia, zakładana w pasie lub sutanna w odpowiednim kolorze liturgicznym
  • komża
  • pelerynka – zakładana wokół szyi i na ramiona na komżę. Kolor pelerynki również odpowiada okresowi liturgicznemu.

Zdarza się, że w stroju pomija się sutanelę lub pelerynkę (albo i oba te elementy – wtedy ministranci służą w samych komżach). Występują też sytuacje, gdzie kołnierz i rewerenda tworzą sutanelę, czyli szatę na wzór kapłańskiej sutanny. Strój ministranta może różnić się w zależności od jego stopnia zaawansowania w służbie – zależnie od zwyczajów w danej parafii ministranci rozpoczynający służbę zwyczajowo najpierw służą w ubraniu cywilnym, po czym otrzymują z rąk księdza-opiekuna komżę, a potem pelerynkę (lub obie równocześnie)[1].

Stopnie formacji ministranckiej | edytuj kod

Tak jak każda diecezja dopuszcza różne stroje ministrantów, tak również wyróżnia się różne stopnie posługi ministranckiej. Podstawowymi funkcjami, ustanowionymi przez Dyrektorium Krajowego Duszpasterstwa Służby Liturgicznej są:

  • Kandydat – przyjęto, że kandydaci nie mają stroju liturgicznego, są jednak od tego wyjątki. Okres kandydatury określa proboszcz lub opiekun parafialny LSO. Powinien on być na tyle długi, aby kandydat poznał wszystkie elementy służby przy ołtarzu[2][3]. Niektóre parafie okres kandydatury dzielą na stopnie aspiranta i kandydata. W takim wypadku aspirant nie nosi stroju liturgicznego w ogóle, kandydat zaś nosi komżę.
  • Ministrant – po okresie kandydatury zostaje uroczyście pobłogosławiony do pełnienia funkcji ministranta. Rodzaj posługi dostosowuje się do wieku i umiejętności ministranta. Posługa ministranta dzieli się na:
    • choralista – jego zadaniem jest dawanie sygnałów do zmiany postawy, a także bicie w gong[4]. Jego funkcją jest również odpowiadanie śpiewem w czasie Mszy św[5]. Podczas procesji wejścia idzie z przodu, przed ministrantem ołtarza[6]. Jest to jeden z pierwszych stopni formacji ministranckiej. Zadania choralisty[7]:
      • dzwonienie sygnaturką (bądź innym dzwonkiem) na rozpoczęcie procesji wejścia,
      • dzwonienie gongiem podczas ukazania Hostii oraz kielicha z Krwią Pańską,
      • dzwonienie dzwonkami w odpowiednich momentach w czasie liturgii (nie ma ściśle określonej zasady, kiedy należy używać dzwonków, każda diecezja i parafia ma swoje tradycje oraz zwyczaje),
      • odpowiadanie śpiewem kapłanowi w czasie liturgii. Kiedy choralistów jest więcej, jeden z nich powinien dzwonić dzwonkami, a inny gongiem[8].
    • ministrant ołtarza – jego zadaniem jest przygotowanie ołtarza i świętych naczyń. Zwykle podczas liturgii funkcję tę pełnią dwie osoby[9]. W procesji wejścia ministrant ołtarza idzie za choralistami[6]. Zadania ministranta ołtarza[10]:
      • przygotowanie ołtarza (zarówno przed liturgią jak i w trakcie - rozłożenie korporału,
      • przygotowanie naczyń liturgicznych i troska o nie,
      • posługa do chleba, wody i wina,
      • lavabo,
      • pomoc w odebraniu darów ofiarnych (jeśli występuje procesja), Do zadań ministranta ołtarza nie należą[9]:
      • przenoszenie puszek z cząstkami Świętych Postaci,
      • puryfikacja,
      • przenoszenie konsekrowanej hostii. Czynności ministranta ołtarza rozpoczynają się po modlitwie powszechnej, ponieważ wtedy zaczyna się liturgia eucharystyczna[11].
    • ministrant krzyża (krucyferariusz) – niesie krzyż w procesji. Idzie on za ministrantami kadzidła w towarzystwie ceroferariuszy[12]. W czasie Mszy św. swoją posługę pełni jedynie w procesji wejścia i wyjścia. Może także pełnić swoją funkcję w czasie obrzędów nadzwyczajnych i innych procesji. Rodzaje krzyży procesyjnych[13]:
      • Krzyż łaciński – używamy go wtedy, gdy liturgii Mszy świętej przewodniczy kapłan oraz biskup.
      • Krzyż arcybiskupi (patriarchalny) – winien być używany w czasie liturgii Mszy świętej pod przewodnictwem arcybiskupa, a zwłaszcza metropolity oraz kardynała. Ten rodzaj krzyża wyróżnia się występowaniem jednego długiego ramienia oraz ramienia krótszego.
      • Krzyż papieski – używa się go tylko wtedy, gdy liturgii Mszy świętej przewodniczy Ojciec Święty lub papież emerytowany. Ten rodzaj krzyża wyróżnia się piramidalnym układem trzech ramion.
    • ministrant światła – dawniej nazywani akolitami, podczas liturgii niosą świece. Udział ceroferariuszy w mszy św.[14]:
      • podczas procesji wejścia idą za turyferariuszem i nawikulariuszem, a po obu stronach krucyferariusza,
      • w procesji z Ewangeliarzem i podczas odczytywania Ewangelii (poza okresem wielkanocnym),
      • w procesji wyjścia prowadzą asystę razem z krucyferariuszem. Udział w liturgii poza mszą[15]:
      • w procesji teoforycznej: 2 ceroferariuszy na przodzie po obu stronach krzyża i 2 przed Najświętszym Sakramentem
    • ministranci kadzidła (nawikulariusz i turyferariusz) – odpowiadają za kadzidło podczas liturgii. Turyferariusz, idący po prawej stronie, niesie trybularz, inaczej kadzielnicę, a nawikulariusz, idący po lewej stronie, nawikułę, inaczej łódkę[16]. Kadzidło podaje się w następujących momentach[17]:
      • obrzędy wstępne (okadzenie ołtarza),
      • odczytanie Ewangelii (okadzenie ewangeliarza),
      • przygotowanie darów (okadzenie darów na ołtarzu, głównego celebransa, koncelebransów i ludu),
      • przeistoczenie (okadzenie Najświętszych Postaci),
      • podczas błogosławieństwa Najświętszym Sakramentem.
    • ministrant księgi – odpowiedzialny za wszystkie księgi, używane podczas mszy św. i nabożeństw[4]. Do jego zadań należą[18][19]:
      • przygotowanie tekstów modlitwy powszechnej,
      • przygotowanie czytań mszalnych w lekcjonarzu,
      • przygotowuje odpowiednie teksty w mszale,
      • zanosi mszał na ołtarz w czasie przygotowania darów i zdejmuje po komunii św.,
      • podaje teksty celebransowi, stojąc od jego zewnętrznej strony.
  • Lektor – ministrant Słowa Bożego – w Liturgicznej Służbie Ołtarza to ministrant, pełniący funkcję lektora i pobłogosławiony do jej pełnienia przez ks. dziekana. Do jego zadań należy odczytywanie Słowa Bożego, wezwań modlitwy powszechnej, komentarzy mszalnych, może także wykonywać psalmy responsoryjne. Jako starszy z grona ministrantów sprawuje nad nimi opiekę[3][3].
    • Psałterzysta – lektor, który podczas liturgii wykonuje psalm responsoryjny i aklamację przed Ewangelią.
  • Ceremoniarz – mistrz ceremonii – lektor w stopniu ceremoniarza, odpowiada za przygotowanie liturgii i jej poprawny przebieg. Odpowiada bezpośrednio po celebransie za poprawność liturgii. Musi posiadać dużą wiedzę dotyczącą przepisów liturgicznych. Często jako element ubioru nosi krzyż ceremoniarski, nakładany uroczyście przez biskupa. Może pełnić rolę opiekuna parafialnej służby liturgicznej[3][3].

W przypadku braku ministrantów o niższym stopniu, lektor bądź ceremoniarz przejmuje ich obowiązki. W przypadku braku ministrantów o wyższym stopniu, funkcje te często przejmowane są przez księdza.

Dziewczęta przy ołtarzu | edytuj kod

11 stycznia 2021 roku papież Franciszek zezwolił świeckim kobietom na służbę przy ołtarzu, w formie lektoratu i akolitatu, zmieniając zapis Kodeksu Prawa Kanonicznego i zaznaczył, że posługa ta jest udzielana przez akt liturgiczny[20]. Dotychczas, dziewczęta były dopuszczane do ołtarza jeżeli wyraził na to zgodę biskup ordynariusz, decyzją Kongregacji ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów z 1994 roku[21].

Patroni ministrantów | edytuj kod

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. ks. Jakub Dębiec. Strój ministranta. „KnC – Króluj nam Chryste”. s. 4. 
  2. Paweł Malak: ABC Ministranta. Poznań: Hlondianum, 2005. ISBN 83-60214-20-4.
  3. a b c d e Słownik liturgiczny Oltarz.pl.
  4. a b https://www.ministranci.pl/Niezbednik-ministranta/Stopnie-ministranckie
  5. FUNKCJE  MINISTRANTA, www.fara-jaslo.rzeszow.opoka.org.pl [dostęp 2020-12-16] .
  6. a b Vademecum Ministranta – Parafia Św. Jana Chrzciciela w Jeleniej Górze-Cieplicach, cieplice-pijarzy.pl [dostęp 2020-12-16] .
  7. LSO Bielawa - abc ministranta - stopnie liturgiczne, www.bielawa.archidiecezja.wroc.pl [dostęp 2020-12-16] .
  8. Służba Liturgiczna kościółGarnizonowy Wojksa Polskiego w Jeleniej Górze, www.kosciolgarnizonowy.pl [dostęp 2020-12-16] .
  9. a b Ministranci ołtarza, www.oaza.pl [dostęp 2020-12-16] .
  10. http://www.oaza.pl/cdl/ksl/kpl/ministranci_oltarza/prezentacja_funkcji_ministrantow_oltarza.pdf
  11. Instytut GośćI.G. Media Instytut GośćI.G., Posługa i formacja ministrantów ołtarza, liturgia.wiara.pl, 28 września 2007 [dostęp 2020-12-16] .
  12. Ministrant krzyża, lso.diecezja.elk.pl [dostęp 2020-12-16] .
  13. http://www.wysoka.olesno.pl/pliki/rodzaje_krzyza.pdf
  14. Funkcje i stopnie służby liturgicznej, ministranci-radzionkow [dostęp 2020-12-16]  (ang.).
  15. Służba podczas procesji, ministrant.krzyz.org [dostęp 2020-12-16] .
  16. Ministranci kadzidła, www.oaza.pl [dostęp 2020-12-16] .
  17. http://www.oaza.pl/cdl/ksl/kpl/ministranci_kadzidla/prezentacja_funkcji_ministrantow_kadzidla.pdf
  18. http://www.oaza.pl/cdl/ksl/kpl/ministrant_ksiegi/prezentacja_funkcji_ministranta_ksiegi.pdf
  19. Ministrant księgi, lso.diecezja.elk.pl [dostęp 2020-12-17] .
  20. Papież Franciszek zmienia zapis Kodeksu Prawa Kanonicznego. Chodzi o posługę kobiet, NIEZALEZNA.PL, 11 stycznia 2021 [dostęp 2021-01-22] .
  21. Dominikański Ośrodek Liturgiczny, web.archive.org, 9 września 2007 [dostęp 2021-01-22] [zarchiwizowane z adresu 2007-09-09] .

Bibliografia | edytuj kod

  • E. Stencel, Przy ołtarzu Pana, wyd. Diecezjalne, Pelplin 1993.
  • Ks. Stanisław Szczepaniec, Ceremoniał posług liturgicznych, wyd. Kuria Metropolitalna Archidiecezji Krakowskiej, 1987.
  • Paweł Malak: ABC Ministranta. Poznań: Hlondianum, 2005, s. 48. ISBN 83-60214-20-4.
  • Stopnie liturgicznej na stronie Liturgicznej Służby Ołtarza. [dostęp 2012-05-21].
  • Dyrektorium Duszpasterstwa Służby Liturgicznej KEP, wyd. Światło-Życie, Kraków 2009
  • Paweł Malak: ABC Ministranta. Poznań: Hlondianum, 2005, s. 48. ISBN 83-60214-20-4.
  • Ogólne Wprowadzenie do mszału Rzymskiego pkt. 336

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Turyferariusz" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy