Tylomys nudicaudus


Gałęziak nagoogonowy w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii (Przekierowano z Tylomys nudicaudus) Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Gałęziak nagoogonowy[4] (Tylomys nudicaudus) – gatunek gryzonia z podrodziny gałęziaków (Tylomyinae) w rodzinie chomikowatych (Cricetidae). Po raz pierwszy został opisany naukowo przez Wilhelma Petersa w 1866 na łamach wydawanego przez Akademie der Wissenschaften zu Berlin „Monatsberichte der Königlichen Preuss” jako Hesperomys (Tylomys) nudicaudus. Włączenie gatunku do rodzaju Tylomys zaproponował Édouard Louis Trouessart w 1897[2]. Typowa lokalizacja: Gwatemala[5][6]. Gałęziak nagoogonowy występuje w Meksyku (stany: Chiapas, Puebla, Veracruz, Guerrero i Oaxaca), Gwatemali, Belize, Hondurasie, Salwadorze i Nikaragui[5]. Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) wymienia Tylomys nudicaudus w Czerwonej księdze gatunków zagrożonych jako gatunek najmniejszej troski (LC – least concern)[3][5]. T. nudicaudus obejmuje 4 podgatunki[5].

Spis treści

Sytematyka | edytuj kod

Po raz pierwszy został opisany naukowo przez Wilhelma Petersa w 1866 jako Hesperomys (Tylomys) nudicaudus. Włączenie gatunku do rodzaju Tylomys zaproponował Édouard Louis Trouessart w 1897[2]. Typowa lokalizacja: Gwatemala[5][6].

W obrębie gatunku Tylomys nudicaudus wyróżniane są 4 podgatunki[5]:

  • T. n. nudicaudus Peters, 1866 – lokalizacja: południowy Meksyk (stan Chiapas), Gwatemala, Belize, Honduras, Salwador i Nikaragua,
  • T. n. gymnurus Villa, 1941 – lokalizacja: Meksyk – wschodnia część stanu Puebla, stan Veracruz i wschodnia część stanu Oaxaca,
  • T. n. microdon Goodwin, 1955 – znany tylko z dwóch miejsc w stanie Oaxaca w Meksyku.
  • T. n. villai Schaldach, 1966 – lokalizacja: Meksyk – wschód stanu Guerrero i wschód stanu Oaxaca.

Kariotyp | edytuj kod

Garnitur chromosomowy T. nudicaudus wykazuje zmienność chromosomalną. Podgatunek nominatywny – 2n = 42, T. n. villai – 2n=37, T. n. gymnurus – 2n=40. Chromosom X jest długi i metacentryczny[5].

Nazewnictwo | edytuj kod

Nazwisko Wilhelma Petersa, który dokonał pierwszego naukowego opisu gatunku zostało wykorzystane w utworzonej anglojęzycznej nazwie wernakularnej gatunku: Peters’ Climbing Rat[7]. W wydanej w 2015 roku przez Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk publikacji „Polskie nazewnictwo ssaków świata” dla gatunku Tylomys nudicaudus zaproponowano polską nazwę gałęziak nagoogonowy[4].

Budowa ciała | edytuj kod

Gałęziak nagoogonowy jest zaliczany do dużych gryzoni. Sierść jest miękka, wybarwiona na kolor od brązowego po czerwonawoszary. Ogon jest długi, nagi, dwukolorowy. Dwie trzecie ogona ma ciemne ubarwienie, a pozostała część jest biała. Długość ogona jest zbliżona do długości tułowia. Uszy są duże i okrągłe. Samice mają 2 pary sutków ulokowanych w pachwinie[5].

Tryb życia | edytuj kod

Gałęziak nagoogonowy wiedzie wieczorny i nocny (ze szczytem aktywności o północy), częściowo nadrzewny tryb życia[5].

Rozród | edytuj kod

Po ciąży trwającej 40 dni (pomiar u zwierząt trzymanych w niewoli) samica rodzi średnio dwoje młodych. W ciągu roku wydaje na świat dwa mioty: jeden w okresie między marcem i majem, a drugi między listopadem i grudniem. Młode osiągają dojrzałość płciową w wieku 10–20 tygodni[5]. Długość życia: 2 lata[3].

Rozmieszczenie geograficzne | edytuj kod

Typowa lokalizacja: Gwatemala[5][6]. Gałęziak nagoogonowy występuje w Meksyku (stany: Chiapas, Puebla, Veracruz, Guerrero i Oaxaca), Gwatemali, Belize, Hondurasie, Salwadorze i Nikaragui. Szczegóły lokalizacji poszczególnych podgatunków są zawarte w sekcji Systematyka[5].

Ekologia | edytuj kod

W skład diety gałęziaka nagoogonowego prawdopodobnie wchodzą liście, owoce i nasiona. W żołądku gałęziaka nagoogonowego schwytanego do pułapki, w której przynętę stanowiły kawałki banana i innych owoców oraz mieszanka owsa i wanilii, znaleziono fragmenty przypominające porosty[5].

Siedlisko | edytuj kod

Gałęziak nagoogonowy zasiedla tropikalne lasy górskie, lasy liściaste, tereny porośnięte roślinnością wtórną oraz jaskinie i obszary skaliste. Występuje na wysokości do około 1600 m n.p.m.[5] lub nawet do 2300 m n.p.m.[3]

Ochrona | edytuj kod

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) wymienia Tylomys nudicaudus w Czerwonej księdze gatunków zagrożonych jako gatunek najmniejszej troski (LC – least concern)[3][5].

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d Tylomys nudicaudus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c d Gerrit Smith Miller: List of North American Land Mammals in the United States Nationa Museum, 1911. Waszyngton: U.S. Government Printing Office / Uniwersytet Cornell, 1912, s. 179.
  3. a b c d e Tylomys nudicaudus. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  4. a b Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk, 2015, s. 297. ISBN 978-83-88147-15-9.
  5. a b c d e f g h i j k l m n o p U.F.J.Pardiñas et al.: Family Cricetidae (True Hamsters, Voles, Lemmings and New World Rats and Mice). W: D.E. Wilson, T.E. Lacher, Jr & R.A. Mittermeier: Handbook of the Mammals of the World. Cz. 7: Rodents II. Barcelona: Lynx Edicions, 2017, s. 758. ISBN 978-84-941892-3-4. (ang.)
  6. a b c Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Tylomys nudicaudus. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 29 grudnia 2019]
  7. Bo Beolens, Michael Watkins, Michael Grayson: The Eponym Dictionary of Mammals. Baltimore: Johns Hopkins University Press, 2009, s. 318. ISBN 978-0-8018-9533-3.
  8. Gerardo Ceballos: Mammals of Mexico. Baltimore: Johns Hopkins University Press, 2014, s. 436. ISBN 978-1-4214-0843-9.
Na podstawie artykułu: "Tylomys nudicaudus" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy