Tytanozaury


Tytanozaury w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Tytanozaury (Titanosauria) – grupa zauropodów żyjących od późnej jury do końca kredy, obejmująca jedne z największych lądowych zwierząt w dziejach.

Spis treści

Morfologia | edytuj kod

Tytanozaury miały stosunkowo małe głowy, nawet w porównaniu z innymi zauropodami, oraz szerokie, podobne do głów wielkich jurajskich dinozaurów, jak kamarazaur i brachiozaur, ale bardziej wydłużone. Nozdrza duże z wyrostkami kostnymi na nosie. Zęby małe o kształcie łyżkowatym lub kołkowatym.

Szyje stosunkowo krótkie jak na zauropody, ogon przypominał bat choć nie tak długi jak u diplodoków. Miednica szczuplejsza niż u innych zauropodów, obszar klatki piersiowej dużo szerszy dający im szeroką pozycję. Dzięki zachowanym śladom ichnoskamieniałości tytanozaurów są wyraźnie powszechniejsze niż innych zauropodów. Przednie kończyny były również krępe, ale krótsze od tylnych. Ich kręgi były pełne w środku, podobnie jak u pierwotniejszych Saurischia. Kręgosłup elastyczniejszy, co prawdopodobnie dawało im większą zwinność od ich krewnych.

Z odciśniętych fragmentów skamieniałej skóry wiadomo, że była ona w części opancerzona, pokryta mozaiką małych jak koraliki łusek wokół większej kostnej płyty. Odkryto jeden gatunek pokryty kostnymi płytami, jak u ankylozaurów.

Podczas gdy jedne osiągały ogromne rozmiary, inne były stosunkowo niewielkie. Występowały także formy skarłowaciałe na odizolowanych stanowiskach – prawdopodobnie wynik specjacji allopatrycznej przy powstawaniu gatunków.

Odżywianie | edytuj kod

Dzięki odkryciu skamieniałych odchodów skojarzonych z późnokredowymi tytanozaurami mamy pewne wskazówki, co jadły. Skamieniałości roślinne zachowały się dzięki nasyceniu krzemionką fragmentów roślin. W ich diecie znajdowały się sagowce i drzewa iglaste. Odkrycia opublikowane w 2005 ujawniły nadspodziewanie szeroki zakres roślin jednoliściennych włączając palmy i trawy (Poaceae), w tym przodków ryżu i bambusa[1].

Gniazda | edytuj kod

Wielkie gniazdo tytanozaurów ostatnio odkryto w Auca Mahuevo, w argentyńskiej Patagonii. Nieduże jaja, około 11–12 cm średnicy, zawierały skamieniałe embriony, z odciskami skóry (brak śladów piór i skórnych wyrostków na kręgosłupach). Prawdopodobnie kilkaset samic saltazaurów wykopało gniazda i zniosły jaja, po czym przysypały ziemią i roślinami. Dowodzi to występowania zachowań obronnych stada, które – podobnie jak pancerze – pomagały zauropodom w obronie przed atakami dużych drapieżników, takich jak abelizaury.

Zasięg występowania | edytuj kod

Tytanozaury były ostatnią wielką grupą zauropodów, ostatnią przed kredowym wymieraniem i ostatnimi wielkimi roślinożercami swoich czasów. Skamieniałości sugerują, że zastąpiły one inne zauropody, jak diplodoki i brachiozaury, które wymarły między późną jurą a środkiem kredy. Miejscem, skąd się rozprzestrzeniały, były obecne kontynenty południowe: Ameryka Południowa i Australia stanowiące dawniej południowe części superkontynentu Gondwany. Niekompletny kręg ogonowy odkryty na Wyspie Jamesa Rossa dowodzi, że w późnej kredzie tytanozaury zasiedlały również Antarktydę[2]. W Ameryce Północnej jedynym przedstawicielem Titanosauria był Alamosaurus.

Filogeneza | edytuj kod

Kladogram tytanozaurów według Calvo et al., 2007[3]
Kladogram tytanozaurów według Gonzáleza Riga i współpracowników, 2009[5]

Kladogram tytanozaurów za: Gallina i Apesteguía (2011)[6]

Alternatywny kladogram, powstały po usunięciu z macierzy danych rodzaju Antarctosaurus, za: Gallina i Apesteguía (2011)[6]


Przypisy | edytuj kod

  1. Dinosaurs May Have Eaten Grass (ang.). redOrbit. [dostęp 30 kwietnia 2009].
  2. Ignacio A. Cerda, Ariana Paulina Carabajal, Leonardo Salgado, Rodolfo A. Coria, Marcelo A. Reguero, Claudia P. Tambussi i Juan J. Moly. The first record of a sauropod dinosaur from Antarctica. „Naturwissenschaften”. 99 (1), s. 83–87, 2012. DOI: 10.1007/s00114-011-0869-x (ang.). 
  3. Jorge O. Calvo, Juan D. Porfiri, Bernardo J. González-Riga, Alexander W.A. Kellner. A new Cretaceous terrestrial ecosystem from Gondwana with the description of a new sauropod dinosaur. „Anais Academia Brasileira Ciencia”. 79 (3), s. 529–541, 2007. DOI: 10.1590/S0001-37652007000300013. PMID: 17768539 (ang.). 
  4. a b Jorge O. Calvo, Bernardo J. González-Riga, Juan D. Porfiri. A new titanosaur sauropod from the Late Cretaceous of Neuquén, Patagonia, Argentina. „Arquivos do Museu Nacional, Rio de Janeiro”. 65 (4), s. 485–504, 2007 (ang.). 
  5. Bernardo González Riga, Elena Previtera, Cecilia A. Pirrone. Malarguesaurus florenciae gen. et sp. nov., a new titanosauriform (Dinosauria, Sauropoda) from the Upper Cretaceous of Mendoza, Argentina. „Cretaceous Research”. 30 (1), s. 135–148, 2009. DOI: 10.1016/j.cretres.2008.06.006 (ang.). 
  6. a b Pablo A. Gallina, Sebastián Apesteguía. Cranial anatomy and phylogenetic position of the titanosaurian sauropod Bonitasaura salgadoi. „Acta Palaeontologica Polonica”. 56 (1), s. 45-60, 2011. DOI: 10.4202/app.2010.0011 (ang.). 
Na podstawie artykułu: "Tytanozaury" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy