Uście nad Łabą


Na mapach: 50°39′N 14°02′E/50,650000 14,033333

Uście nad Łabą w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Stacja kolejowa Uście nad Łabą-Střekov Panorama miasta Łaba oraz Mariańska Skała Větruše

Uście nad Łabą (cz. Ústí nad Labem, niem. Aussig an der Elbe) – miasto statutarne w północno-zachodnich Czechach, stolica kraju usteckiego, okręgu terytorialnego kraj północnoczeski i powiatu Uście nad Łabą. Według danych na 2020 rok powierzchnia miasta wynosiła 93,95 km², a liczba jego mieszkańców 92 716 osób (dziewiąte pod względem liczby ludności miasto w Czechach).

W języku czeskim słowo ústí oznacza ujście rzeki. W tym przypadku odnosi się do ujścia rzeki Bíliny do Łaby, które znajduje się nieopodal centrum miasta.

Spis treści

Położenie i komunikacja | edytuj kod

Uście nad Łabą leży u podnóża Rudaw. Od południa i wschodu miasto otacza Czeskie Średniogórze (cz. České středohoří) (wysokość do 836 m n.p.m.). Przez miasto przebiegają znaczące korytarze komunikacyjne drogowe, kolejowe i rzeczne.

Historia | edytuj kod

Najstarsze ślady człowieka u ujścia Bíliny do Łaby datowane są na okres neolitu. Pierwsi Słowianie pojawili się na przełomie VIII i IX wieku. Pierwsze wzmianki o Uściu nad Łabą jako o ośrodku handlu pochodzą z 993 roku. Po raz kolejny miasto jest wymieniane w liście litomierzyckiego biskupa w roku 1056. Miasto otrzymało prawa miejskie z rąk Przemysła Ottokara II Wielkiego w XIII wieku, razem z Litomierzycami i Žatecem – co czyni je jednym z najstarszych miast północnych Czech. W 1423 roku król niemiecki i czeski Zygmunt Luksemburski oddał miasto w zastaw Fryderykowi I Miśnieńskiemu. W 1426 roku miasto zostało oblężone i zdobyte przez Husytów. Przez trzy lata stało w ruinie, po czym odbudowano je w roku 1429. Znacznie ucierpiało podczas wojen: trzydziesto- i siedmioletniej. Kolejne zniszczenia pochodzą z okresu wojen napoleońskich. W lecie 1813 roku w Přestanovie i Varvažovie miały miejsce dwie duże bitwy. Wyniszczone wojnami Uście nad Łabą w roku 1830 liczyło zaledwie 2000 obywateli. Miasto zachowało średniowieczny charakter do połowy XIX wieku. W późniejszym okresie przeszło gwałtowną transformację. Odkrycie złóż węgla brunatnego spowodowało jego wydobycie na dużą skalę. W Uściu nad Łabą zaczął rozwijać się przemysł chemiczny, tekstylny, garbarski, papierniczy i szklarski. W celu usprawnienia transportu średniowieczne bramy miejskie zostały zniszczone. W 1851 roku ukończono budowę linii kolejowej łączącej Pragę z Dreznem. W 1867 roku powstał działający do dziś browar w dzielnicy Krásné Březno, produkujący piwo Zlatopramen. Od 1900 r. (do 1970) miasto posiadało sieć tramwajową, która w latach 30.i 40. była trzecią co do wielkości w Czechosłowacji. Rozwój przemysłu spowodował wzrost ludności – w 1910 Uście nad Łabą z liczbą mieszkańców przekraczającą 40000 było piątym co do wielkości miastem Czech. Na mocy układu monachijskiego 9 października 1938 miasto wraz z całym Krajem Sudetów zostało zbrojnie zajęte przez Niemcy hitlerowskie. W dniach 17–19 kwietnia 1945 roku miasto zostało zbombardowane przez amerykańskie samoloty. Nalot zniszczył 572 domy i kosztował życie ponad 500 ludzi. W tym samym roku, 31 lipca miał miejsce samosąd nad ludnością niemiecką – śmierć poniosło około 100 Niemców.

Demografia | edytuj kod

Dane demograficzne za rok 2004

Źródło: Czeski Urząd Statystyczny

Zabytki | edytuj kod

  • Pałacyk Větruše – wybudowany w 1847 roku na szczycie wzgórza. Doskonały punkt widokowy na miasto (zarówno plac przed pałacem, jak i wieża widokowa). Po pożarze w 2000 kupiony przez władze miejskie i odrestaurowany w latach 2002–2004. Obecnie mieści hotel oraz restaurację
  • Zamek Střekov z XIV wieku
  • Gotycki kościół Wniebowzięcia NMP (Nanebevzetí Panny Marie) – zbudowany w 1318, następnie zniszczony podczas wojen husyckich w 1426. Odbudowany w latach 1452–1530. W rekonstrukcji brali udział najwięksi czescy architekci. Podczas amerykańskiego bombardowania w 1945 wieża kościoła przechyliła się o 1,98 metra i jest obecnie najbardziej krzywą wieżą w Czechach
  • Kościół świętego Wojciecha – na miejscu kościoła z 1181 roku, w 1731 wybudowano barokową świątynię dla zakonu Dominikanów
  • Ratusz w stylu empire z lat 1847–1848
  • Liczne, ciekawe architektonicznie budynki przemysłowe z końca XIX wieku
  • Rezydencje przy ulicy Churchilla i Dvořáka zbudowane w latach 20. XIX wieku w stylu eklektycznym z elementami antyku, renesansu i klasycyzmu
  • Ogród zoologiczny utworzony w 1908 – na powierzchni 26 ha żyje blisko 1300 zwierząt

Transport | edytuj kod

Sport | edytuj kod

Ludzie związani z miastem | edytuj kod

Miasta partnerskie | edytuj kod

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Počet obyvatel v obcích - k 1.1.2020 [dostęp 2020-11-09] .

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (miasto):
Na podstawie artykułu: "Uście nad Łabą" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy