Układ współczulny


Układ współczulny w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Układ współczulny (łac. pars sympathica divisionis autonomici systematis nervosi) – obok układu przywspółczulnego, jedna z dwóch głównych części autonomicznego układu nerwowego, odpowiedzialna przede wszystkim za mobilizację organizmu. Zachowuje stałą aktywność, umożliwiającą utrzymanie homeostazy.

Spis treści

Struktura | edytuj kod

Przebieg nerwu: 6. Korzeń brzuszny, 13. Gałąź łącząca biała, 17. Zwój przykręgowy. Stąd możliwe są trzy drogi: 16. Gałąź międzyzwojowa, 14. Gałąź łącząca szara, 18. Zwój przedkręgowy.

Struktura nerwów współczulnych | edytuj kod

W skład układu współczulnego wchodzą dwa typy neuronów: przedzwojowe i zazwojowe. Krótsze, przedzwojowe neurony swój początek biorą z obszaru od C1 do L2-L3 rdzenia kręgowego, zwanego jądrem pośrednio-bocznym, leżącym w rogach bocznych istoty szarej. Aksony neuronów przedzwojowych opuszczają rdzeń kręgowy w korzeniu przednim i na krótkim odcinku biegną wspólnie z gałęzią przednią nerwu rdzeniowego. Następnie tworzą krótką gałąź zwaną gałęzią łączącą białą, która dochodzi do jednego ze zwojów pnia współczulnego (zwoje przykręgowe), gdzie może tworzyć połączenie z ciałem neuronu zazwojowego. Część jednak swój koniec znajduje w zwojach splotów autonomicznych (zwoje przedkręgowe) leżących w pobliżu narządów ciała, także będących neuronami zazwojowymi. Aksony neuronów zazwojowych łączą się z odpowiednimi organami.

Receptory | edytuj kod

W błonie komórek narządów wewnętrznych występują receptory adrenergiczne: alfa (α1, α2) i beta (β1, β2, β3). Receptory alfa najsilniej reagują na cząsteczki noradrenaliny, receptory beta zaś pod wpływem izoproterenolu (izopropylonoradrenaliny). Aktywacja receptorów α1 i β pobudza, a receptorów α2 hamuje komórkę. Receptory stanowią kompleks złożony z enzymu i substratu, którym jest ATP. Pod wpływem adrenaliny, noradrenaliny i ich pochodnych, zostaje aktywowana reakcja między enzymem a substratem.

Transmitery | edytuj kod

Neurotransmiterem układu we włóknach przedzwojowych jest acetylocholina, która działa na receptory nikotynowe. W odpowiedzi włókna zazwojowe wydzielają noradrenalinę, a przy długotrwałym działaniu także adrenalinę, które z kolei wpływają na receptor adrenergiczny.

Receptory alfa | edytuj kod

Są to kompleks ATP-azy z ATP i jonami wapnia. Po związaniu adrenaliny tworzenie cAMP w komórce zostaje wyhamowane, a w rezultacie wzrasta w komórce zawartość cGMP i otwierają się kanały dokomórkowego prądu jonów wapniowych. Zarówno receptory α1, jak i α2 występują na błonie postsynaptycznej neuronu, jednak tylko receptory α2 są obecne w błonie presynaptycznej, gdzie pobudzone przez noradrenalinę, na zasadzie sprzężenia zwrotnego ujemnego wyhamowują dalsze uwalnianie neuroprzekaźnika z zakończeń synaptycznych.

Receptory beta | edytuj kod

Stanowią kompleksy cyklazy adenylowej z ATP. Aktywacja reakcji między tymi substancjami zostaje zapoczątkowana przez aminy katecholowe i prowadzi do powstania cAMP i pirofosforanu. Cykliczny AMP aktywuje fosforylazę i pośrednio wpływa m.in. na aktywację glikogenolizę.

Anatomia | edytuj kod

Układ współczulny leży na wysokości kręgów piersiowych i lędźwiowych i łączy się ze splotami piersiowymi, brzusznymi i miednicznymi.

Zwoje | edytuj kod

  • część głowowa
  • pień współczulny (łac. truncus sympathicus)
    • część szyjna (łac. pars cervicalis trunci sympathici)
      • zwój szyjny górny (łac. ganglion cervicale superius)
      • zwój szyjny środkowy (łac. ganglion cervicale medium)
      • zwój kręgowy (łac. ganglion vertebrale)
      • zwój szyjny dolny (łac. ganglion cervicale inferius)
      • zwój gwiaździsty (łac. ganglion stellatum)
    • część piersiowa (łac. pars thoracicus trunci sympathici)
      • zwoje piersiowe (łac. ganglia thoracica)
    • część brzuszna (lędźwiowa) (łac. pars lumbalis trunci sympathici)
      • zwoje lędźwiowe (łac. ganglia lumbalia)
    • część miednicza (łac. pars pelvina trunci sympathici)
      • zwoje krzyżowe (łac. ganglia sacralia)
      • zwój nieparzysty (łac. ganglion impar)

Nerwy | edytuj kod

  • Nerwy trzewne i naczyniowe (łac. rami viscerales et vasculares)
    • krótkie nerwy rzęskowe (łac. nervi ciliares breves)
    • nerwy sercowe (łac. nervi cardiaci)
    • nerwy trzewne piersiowe (łac. nervi splanchnici)
      • nerw trzewny większy (łac. nervus splanchnicus major)
      • nerw trzewny mniejszy (łac. nervus splanchnicus minor)
      • nerw trzewny najniższy (łac. nervus splanchnicus imus)
    • nerwy trzewne lędźwiowe (łac. nervi splanchnici lumbales)
    • nerwy trzewne krzyżowe (łac. nervi splanchnici sacrales)

Sploty | edytuj kod

Fizjologia | edytuj kod

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Władysław Z.W.Z. Traczyk Władysław Z.W.Z., AndrzejA. Trzebski AndrzejA., Fizjologia człowieka z elementami fizjologii stosowanej i klinicznej, 2007 .

Bibliografia | edytuj kod

  • Adam Bochenek, Michał Reicher: Anatomia Człowieka. T. V. Warszawa: PZWL, 1989, s. 421–422. ISBN 83-200-1230-9.
  • Władysław Z. Traczyk, Andrzej Trzebski, 2007r., „Fizjologia człowieka z elementami fizjologii stosowanej i klinicznej”, wyd. PZWL.
  • Tadeusz Krzymowski, Jadwiga Przała: Fizjologia zwierząt: podręcznik dla studentów wydziałów medycyny weterynaryjnej, wydziałów biologii i hodowli zwierząt akademii rolniczych i uniwersytetów: praca zbiorowa. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 2005, s. 91–92, 540. ISBN 83-09-01792-8.
  • Stanisław J. Konturek, „Fizjologia człowieka”, wydanie II, 2014 r., wyd. Elsevier.

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.

Na podstawie artykułu: "Układ współczulny" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy