Ulica Francuska w Katowicach


Na mapach: 50°14′39,5″N 19°01′28,7″E/50,244300 19,024644

Ulica Francuska w Katowicach w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Ulica Francuska w Katowicach − jedna z najważniejszych ulic w katowickiej dzielnicy Śródmieście. Łączy centrum Katowic z lotniskiem w Muchowcu i Katowickim Parkiem Leśnym.

Spis treści

Przebieg | edytuj kod

Rozpoczyna swój bieg przy skrzyżowaniu z ulicą Warszawską. Następnie przecina ją skrzyżowanie z deptakiem (ul. Mariacka), skąd widoczny jest katowicki kościół Mariacki. Za skrzyżowaniem znajduje się most kolejowy (trasa KatowiceWarszawalinia kolejowa nr 1 oraz trasa Wrocław - KrakówPrzemyśl), z dopuszczalną wysokością pojazdów samochodowych do 3,1 m. Za skrzyżowaniem z ul. Powstańców znajduje się drogowy "Węzeł Francuska" (z autostradą A4). Następnie ulica przebiega wzdłuż ogródków działkowych (POD Rymera, POD Kombatant) i lotniska w Muchowcu. Kończy swój bieg przy Stacji Towarowej Muchowiec.

Historia | edytuj kod

ul. Warszawska i początek ul. Francuskiej (w prawo) na starej pocztówce Zabytkowa kamienica z 1906 przy ul. Wojewódzkiej 48 (róg z ul. Francuską) Szpital przy ul. Francuskiej Dom Oświatowy - Biblioteka Śląska i Śląska Wyższa Szkoła Zarządzania w Katowicach Kamienica narożna (ul. Francuska 13) Nowy gmach Sądu Okręgowego Centrum Biurowe Francuska

Ulica Francuska została zabudowana w drugiej połowie XIX wieku według planu Nepilly'ego z 1875 (blok zamknięty ulic na wschód od Rynku). Posiada przebieg południkowy. W 1895 przy ulicy oddano do użytku Szpital Spółki Brackiej (niem. Knappschaftslazarett[1]), dzisiaj Szpital Kliniczny im. Andrzeja Mielęckiego[2][3]. Na jego dziedzińcu znajduje się obelisk, upamiętniający Andrzeja Mielęckiego[4]. W okresie Rzeszy Niemieckiej (do 1922) ulica nosiła nazwę Emmastraße[5]. Taka też nazwa obowiązywała w okresie niemieckiej okupacji Polski w latach 1939−1945. Nazwa pochodziła od działającej tu od 1842 huty cynku "Emma". W 1922 ulica otrzymała nazwę Francuska na pamiątkę stacjonujących pod numerem 20 i 24 sztabu francuskiego 91. Brygady Strzelców, zabezpieczającego Międzysojuszniczą Komisję Rządzącą i Plebiscytową w czasie plebiscytu na Górnym Śląsku[6]. W latach międzywojennych przy ul. Francuskiej swoją siedzibę miały[7]: kaplica metodystów, w której modlili się także starokatolicy (pod numerem 27)[8], skład trumien Franciszka Solka (pod numerem 22), Apteka Administracji Spółki Brackiej (pod numerem 34)[9], Zarząd Związku Zawodowego Robotników Przemysłu Górniczego (w 1936 należało do niego 22266 osób, posiadał siedzibę pod numerem 4), Katowickie Biuro Zaopatrzenia Sprzętu Samochodowego Motozbyt (ul. Francuska 32), skład wódek i koniaków spółki Szustow i Synowie (ul. Francuska 27), przedszkole prywatne Towarzystwa Polskich Ewangelików (ul. Francuska 40)[10], towarzystwo ubezpieczeniowe Port (pod numerem 1), Bank Ziemiański (pod numerem 22), Wojskowy Sąd Rejonowy (ul. Francuska 49[11]), dowództwo 23 Dywizji Piechoty i Pluton Żandarmerii (pod numerem 49)[11]. W miejscu obecnego skrzyżowania ul. Francuskiej i Al. Górnoślaskiej w 1828 roku założono hutę cynku Emma. Od 1945 pod numerem 20 funkcjonowała firma Capello, oferująca rowery, radia i artykuły elektroniczne[7].

Dnia 3 sierpnia 2010 ulicą prowadziła trasa trzeciego etapu wyścigu kolarskiego Tour de Pologne 2010, a 2 sierpnia 2011 − trasa trzeciego etapu Tour de Pologne 2011[12].

W 2010 zburzono kamienicę przy ul. Mariackiej 27 / ul. Francuskiej 5[13].

Obiekty i instytucje | edytuj kod

Przy ulicy Francuskiej znajdują się następujące historyczne obiekty:

  • budynek Biblioteki Śląskiej (ul. Francuska 12)[14]; został wpisany do rejestru zabytków (nr rej.: A/1437/91 z 31 października 1991); wzniesiony w 1934 według projektu J. Rybickiego i S. Tabeńskiego[15] w stylu funkcjonalizmu[16][17]; wartość budynku na dzień 1 września 1939 wynosiła 2 500 000 złotych[18];
  • zespół cmentarny (ul. Francuska 26)[19], który tworzą: cmentarz ewangelicki – pomiędzy ulicami Francuską, Powstańców i Damrota oraz cmentarz rzymskokatolicki – pomiędzy ulicami Francuską, Powstańców, Damrota i terenem zabudowanym na północy, wpisano do rejestru zabytków (nr rej.: 1516/93 z 26 lutego 1993). Cmentarz katolicki założono w 1860, a cmentarz ewangelicki w 1882[17][20];
  • kamienica mieszkalna (ul. Francuska 1, ul. Warszawska 29)[21];
  • kamienica mieszkalna (ul. Francuska 4)[21];
  • narożna kamienica mieszkalna (ul. Francuska 5, ul. Mariacka 27)[21];
  • kamienica mieszkalna (ul. Francuska 6)[21];
  • narożna kamienica mieszkalna (ul. Francuska 8, ul. Mariacka 29)[21];
  • kamienica mieszkalna (ul. Francuska 9)[21];
  • kamienica mieszkalna (ul. Francuska 11)[21];
  • kamienica narożna (ul. ks. J. Szafranka 1, róg z ul. Francuską), objęta ochroną konserwatorską[21];
  • kamienica narożna (ul. Francuska 13, róg z ul. Wojewódzką)[21];
  • kamienica narożna (ul. Francuska 14, róg z ul. Wojewódzką), objęta ochroną konserwatorską[21][22];
  • kamienica mieszkalna (ul. Francuska 15)[21];
  • kamienica z oficyną (ul. Francuska 16), objęta ochroną konserwatorską[22];
  • kamienica mieszkalna (ul. Francuska 17)[21];
  • kamienica (ul. Francuska 18), objęta ochroną konserwatorską[22];
  • kamienica mieszkalna (ul. Francuska 19)[21];
  • zespół szpitala (ul. Francuska 20, 22, 24)[21], objęty ochroną konserwatorską; ochrona obowiązuje w obrębie działek[22];
  • kamienica mieszkalna (ul. Francuska 21)[21];
  • narożna kamienica mieszkalna (ul. Francuska 23, ul. H. Dąbrowskiego)[21];
  • kamienica mieszkalna (ul. Francuska 27)[21];
  • narożna kamienica mieszkalna (ul. Francuska 31, róg z ul. Jagiellońską)[21];
  • kamienica mieszkalna (ul. Francuska 33)[21];
  • budynek biurowy (ul. Francuska 35), wzniesiony na początku XX wieku w stylu modernizmu/neobaroku[21];
  • kamienica mieszkalna (ul. Francuska 39)[21];
  • kamienica mieszkalna (ul. Francuska 41)[21];
  • kamienica mieszkalna (ul. Francuska 43)[21];
  • willa z ogrodem (ul. Francuska 45), wzniesiona w stylu modernistycznym, z ogrodzeniem[21];
  • dom mieszkalny (ul. Powstańców 35, 37, ul. Francuska 49, 51)[21];
  • willa z ogrodem (ul. Francuska 53)[21];
  • willa z ogrodem (ul. Francuska 55)[21];
  • willa z ogrodem (ul. Francuska 57)[21];
  • leśniczówka (ul. Gawronów, ul. Francuska 181)[21].

Przy ul. Francuskiej znajdują się: Galeria Na Francuskiej (ul. Francuska 13), Wojewódzki Sztab Wojskowy w Katowicach (ul. Francuska 30), Wojskowa Komenda Uzupełnień w Katowicach (ul. Francuska 30), Wojskowe Biuro Emerytalne w Katowicach (ul. Francuska 30), Śląski Związek Piłki Nożnej (ul. Francuska 32), Biurowiec Francuska 70 (powstał w latach 70. XX wieku jako siedziba Przedsiębiorstwa Budownictwa Węglowego), Katowicki Klub Jeździecki. W 2009 przy ulicy Francuskiej oddano do użytku nowy gmach katowickiego Sądu Okręgowego (uroczyście otwarty 29 września 2009[23]). W sąsiedztwie sądu powstało Centrum Biurowe Francuska, którego inwestorem była firma Globe Trade Centre.

Przy ul. Francuskiej 180a i 182 znajduje się ośrodek jazdy konnej[24].

Infrastruktura | edytuj kod

Pod ulicą zlokalizowany jest wodociąg ∅315 mm PE[22]. Ulicą Francuską kursują linie autobusowe ZTM[25] .

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Jerzy Moskal: ... Bogucice, Załęże et nova villa Katowice − Rozwój w czasie i przestrzeni. Katowice: Wydawnictwo Śląsk, 1993, s. 33. ISBN 83-85831-35-5.Sprawdź autora:1.
  2. Katowice 1865–1945. Zarys rozwoju miasta. Red. J. Szaflarski, Śląski Instytut Naukowy w Katowicach, Wydawnictwo "Śląsk", Katowice 1978, s. 113.
  3. Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 75. ISBN 978-83-7729-021-7.Sprawdź autora:1.
  4. Śląski Urząd Wojewódzki w Katowicach: Ewidencja miejsc pamięci województwa śląskiego: miasto Katowice (pol.). www.katowice.uw.gov.pl. [dostęp 2011-08-14].
  5. J. Lipońska-Sajdak, Katowice wczoraj. Kattowiz gestern, Gliwice 1995, s. 5.
  6. Jerzy Abramski: Ulice Katowic. Zawiercie: Graf−Mar, 2000, s. 122. ISBN 83-913341-0-4.Sprawdź autora:1.
  7. a b Jerzy Abramski: Ulice Katowic. Zawiercie: Graf−Mar, 2000, s. 136. ISBN 83-913341-0-4.Sprawdź autora:1.
  8. Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 28. ISBN 978-83-7729-021-7.Sprawdź autora:1.
  9. Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 73. ISBN 978-83-7729-021-7.Sprawdź autora:1.
  10. Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 117. ISBN 978-83-7729-021-7.Sprawdź autora:1.
  11. a b Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 66. ISBN 978-83-7729-021-7.Sprawdź autora:1.
  12. Tour de Pologne w Katowicach 2011. Zobacz, gdzie pojadą kolarze (pol.) www.katowice.naszemiasto.pl [dostęp 2011-08-14]
  13. MichałM. Bulsa MichałM., BarbaraB. Szmatloch BarbaraB., Katowice, których nie ma, Łódź: Księży Młyn Dom Wydawniczy, 2019, s. 72, ISBN 978-83-7729-502-1 .
  14. Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 114. ISBN 978-83-7729-021-7.Sprawdź autora:1.
  15. Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 32. ISBN 978-83-7729-021-7.Sprawdź autora:1.
  16. Wojewódzki Program Opieki nad Zabytkami w województwie śląskim na lata 2010−2013 (pol.) www.slaskie.pl [dostęp 2011-08-14]
  17. a b Śląski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Katowicach: Rejestr zabytków w Katowicach (pol.). www.wkz.katowice.pl. [dostęp 2011-08-14].
  18. Jerzy Abramski: Ulice Katowic. Zawiercie: Graf−Mar, 2000, s. 182. ISBN 83-913341-0-4.Sprawdź autora:1.
  19. Urząd Miasta Katowice: Wykaz obiektów chronionych poprzez wpis do rejestru zabytków (pol.). www.bip.um.katowice.pl. [dostęp 2011-08-14].
  20. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo śląskie. 2019-12-31. [dostęp 2011-08-14].
  21. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac Urząd Miasta Katowice: Wartości dziedzictwa kulturowego (załącznik 1.9) (pol.). www.bip.um.katowice.pl. [dostęp 2011-08-14].
  22. a b c d e Urząd Miasta Katowice: Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obszaru położonego w rejonie Al. Górnośląska - ul. Graniczna - ul. Francuska w Katowicach (pol.). www.bip.katowice.eu. [dostęp 2011-08-14].
  23. Michał Bulsa: Ulice i place Katowic. Katowice: Prasa i Książka, 2012, s. 66. ISBN 978-83-933-665-8-3. (pol.)
  24. Urząd Miasta Katowice: Katowice - Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego (pol.). www.bip.um.katowice.pl. [dostęp 2011-08-14].
  25. ZTM: Kursy dla przystanku Katowice Francuska (pol.). www.metropoliaztm.pl. [dostęp 2019-06-22].

Bibliografia | edytuj kod

  • E. Wieczorek; Spacery po Katowicach, Urząd Miasta Katowice: Wydział Promocji i Współpracy z Zagranicą, Katowice Grudzień 2003, ​ISBN 83-918152-5-0​, ss. 3, 4.
  • Katowice - Informator, red. S. Adamczyk, wyd. Urząd Miasta w Katowicach, Katowice 1993, s. 11.
  • K. Szaraniec, L. Szaraniec, K. Szarowski, Katowice i Górnośląski Okręg Przemysłowy, Katowickie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne, Katowice 1980, ss. 46, 54.
  • Katowice - Plan miasta, wyd. Demart SA, Warszawa 2009/2010.
Na podstawie artykułu: "Ulica Francuska w Katowicach" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy