Ulica Maurycego Mochnackiego w Olsztynie


Na mapach: 53,773296°N 20,475657°E/53,773296 20,475657

Ulica Maurycego Mochnackiego w Olsztynie w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Ulica Mochnackiego – ulica w Olsztynie, położona na osiedlu Grunwaldzkim. Łączy plac Roosevelta z ulicą Grunwaldzką; stanowi część jednego z najdłuższych ciągów komunikacyjnych w mieście i zarazem część drogi wojewódzkiej nr 527. Przy ulicy Mochnackiego znajdują się zabytkowe kamienice wybudowane w stylu secesyjnym z XVII i XIX wieku.

Spis treści

Historia | edytuj kod

W okresie przynależności Olsztyna do Prus Wschodnich, ulica nosiła nazwę Warschauer Straße (ulica Warszawska). W 1933 wraz z dzisiejszą aleją Niepodległości, została przemianowana na Straße der SA (ulicę SA – nazwa nazistowskich oddziałów szturmowych)[1].

Przy dzisiejszej ulicy Mochnackiego znajdowała się wybudowana w XIV wieku Brama Dolna, otwierająca wjazd do miasta od strony Dolnego Przedmieścia, ukształtowanego ostatecznie w XVIII wieku (okolice dzisiejszej ulicy Prostej i Grunwaldzkiej). Wkrótce po tym, jak w 1806 zawaliła się jedna z wież Bramy, postanowiono o jej rozbiórce. Po Bramie Dolnej nie zostały żadne ślady ani fizyczne pamiątki. Nie oznaczono również w sposób jednoznaczny jej dawnej lokalizacji.

W latach 70. XIX wieku nieopodal Färber-Gasse[1] (ulicy Farbowej – dzisiejszej ulicy Łukasińskiego) powstała Fabryka Powozów "Julius Reizug". Prowadzili go Julius Reizug senior, Julius Reizug junior i Gustaw Reizug. Julius Reizug junior był radnym i członkiem komisji opieki nad ubogimi. W zakładzie produkowano pojazdy konne (dorożki, bryczki), sanie i pojazdy parowe, a po pierwszej wojnie światowej uruchomiono montownię i serwis samochodowy. Prowadzono również usługi kowalskie, stolarskie, kołodziejskie, tapicerskie i lakiernicze. Zabudowania fabryki zlikwidowano po drugiej wojny światowej, w późniejszym okresie powstał w tym miejscu komis samochodowy[2].

19 kwietnia 1908 na ulicy uruchomiono tramwaj elektryczny, co wiązało się z przedłużeniem linii nr 1 z mostu św. Jana do Placu Roosevelta[3][4][5]. Ponieważ odcinek ten nie cieszył dużą popularnością, 9 stycznia 1909 roku zdecydowano o skierowaniu tramwaju do dworca Olsztyn Przedmieście (Allenstein Vorstadt, dziś Olsztyn Zachodni), co nastąpiło 9 grudnia 1909 roku. Choć tramwaje na obecnej ul. Mochnackiego przestały się pojawiać, torów nie zdemontowano, mając na uwadze możliwość uruchomienia w przyszłości linii wzdłuż ulicy Jarockiej (dziś al. Niepodległości) do Szpitala Mariackiego (obecnied Miejskiego)[6].

Na stanowiącym wschodni kraniec ul. Mochnackiego placu Roosevelta, zwanym dawniej Końską Targowicą czy Końskim Targiem (niem. Remontenmarkt), znajdowała się figura Zbawiciela, ufundowana w XVIII w. po ustaniu epidemii dżumy, po 1945 przeniesiona na skrzyżowanie obecnej Al.Warszawskiej z ul. Kazimierza Jagiellończyka[7].

Do drugiej wojny światowej ulica Mochnackiego stanowiła część dzielnicy żydowskiej. Zabytkowa, secesyjna kamienica położona przy ul. Mochnackiego 4 wybudowana została w 1904 przez Żyda Abrahama Brünna, który prowadził sklep ze skórami i materiałami włókienniczymi. Kamienica była znana jako Domek Abrahama. Jest to jedna z niewielu pozostałości po obecności Żydów w Olsztynie[8], należąca zarazem do najbardziej wybitnych realizacji budownictwa secesyjnego na terenie miasta[9].

Podczas drugiej wojny światowej znajdujące się przy ulicy kamienice nie uległy poważniejszym zniszczeniom.

Dane ulicy | edytuj kod

Po przebudowie w 2004 roku ulica Mochnackiego posiada po dwa pasy ruchu w każdym kierunku. Wzdłuż ulicy planowano wytyczenie buspasów; realizacja projektu miała się zakończyć w 2013 roku[10].

Obiekty | edytuj kod

W rejestrze zabytków znajdują się następujące budynki, zlokalizowane przy ul. Mochnackiego:

  • dom, ul. Mochnackiego 1, k. XIX, nr rej.: 3896 z 30.09.1988
  • dom, ul. Mochnackiego 3, k. XIX, nr rej.: 3897 z 30.09.1988
  • dom, ul. Mochnackiego 4, 1904, nr rej.: 1834 z 30.09.1988, piętrowy, w dekoracji pięcioosiowej elewacji budynku znajdują się m.in. girlandy podtrzymywane przez syreny, nimfy morskie w postaci kobiet – ryb oraz medalion w kształcie wieńca z inicjałami „A.B” w tarczy
  • dom, ul. Mochnackiego 5, k. XIX, nr rej.: 3898 z 30.09.1988
  • dom, ul. Mochnackiego 7, XVIII/XIX, nr rej.: 1835 z 10.08.1988
  • dom, ul. Mochnackiego 9, poł. XIX, nr rej.: 1836 z 30.09.1988
  • dom, ul. Mochnackiego 11, XIX, nr rej.: 927 z 28.07.1988[11]

Komunikacja | edytuj kod

Przy ulicy Mochnackiego znajduje się przystanek komunikacji miejskiej o nazwie Plac Roosevelta (nr 44)[12]. Zatrzymują się przy nim autobusy linii: 107, 111, 127, 136, 309 i N02[13].

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Battek, Marek, Szczepankiewicz - Battek Joanna: Słownik nazewnictwa krajoznawczego polsko-niemiecki i niemiecko-polski; Śląsk, Ziemia Lubuska, Pomorze Zachodnie, Warmia i Mazury, Silesia s.c., Wrocław 2002
  2. Rury i zapałki w Olsztynie, olsztyn.wyborcza.pl 14.04.2003
  3. Olsztyn, ulica Mochnackiego, dawniej: Warschauer Strasse
  4. Tramwaje w Olsztynie
  5. Tramwaje w Olsztynie. Historia reaktywacji linii tramwajowej
  6. 110 lat olsztyńskich tramwajów
  7. Mieczysław Orłowicz Ilustrowany przewodnik po Mazurach Pruskich i Warmii, reprint, Agencja Wydawnicza Remix, Olsztyn, ​ISBN 83-900155-0-1​, s. 158
  8. Olsztyn. Knosały/Mochnackiego
  9. Zabytki kultury żydowskiej w Olsztynie, s. 13
  10. W Olsztynie powstaną oddzielne pasy dla autobusów
  11. Rejestr zabytków nieruchomych woj. warmińsko-mazurskiego s. 126
  12. Wykaz przystanków komunikacji miejskiej w Olsztynie
  13. Rozkład jazdy komunikacji miejskiej w Olsztynie
Na podstawie artykułu: "Ulica Maurycego Mochnackiego w Olsztynie" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy