Ulica Szopienicka w Katowicach


Na mapach: 50°14′24,5″N 19°04′41,4″E/50,240143 19,078161

Ulica Szopienicka w Katowicach w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania ulica Szopienicka Tabliczka przy skrzyżowaniu z ul. Krakowską Zabytkowe wagoniki kolejki „Balkan” obok szybu Pułaskiego Zabytkowe wagoniki kolejki „Balkan Zabytkowe wagoniki kolejki „Balkan Galeria Szyb Wilson (róg ul. Szopienickiej i ul. Oswobodzenia) Kopalnia „Wieczorek” szyb Pułaski ul. Szopienicka w Nikiszowcu (róg z ul. Krawczyka) zabytkowe budynki przy ul. Szopienickiej (rejon Nikiszowca) ul. Szopienicka (most nad autostradą A4) KWK Wieczorek KWK Wieczorek KWK Wieczorek KWK Wieczorek KWK Wieczorek

Ulica Szopienicka w Katowicach − jedna z ważniejszych ulic, łącząca wschodnie dzielnice: Szopienice-Burowiec, Janów-Nikiszowiec i Giszowiec.

Spis treści

Przebieg | edytuj kod

Ulica rozpoczyna swój bieg przy skrzyżowaniu z ul. Krakowską i ul. Lwowską (Kolonia Wilhelmina w Szopienicach) obok sklepu Selgros. Następnie prowadzi nad ulicą Bagienną (DK 79), krzyżuje się z ul. Oswobodzenia. W Nikiszowcu przy ul. Szopienickiej znajdują się zabudowania KWK Wieczorek. Dalej biegnie obok Kolonii Wysockiego (skrzyżowania z ul. Kulika, ul. Braci Woźniaków). Kończy swój bieg w Giszowcu, za stawem Małgorzata i wiaduktem nad autostradą A4, przy skrzyżowaniu z ul. Mysłowicką, ul. Gościnną i ul. Przyjazną.

Historia | edytuj kod

Droga na początku XX wieku była arterią, łączącą Giszowiec z szybami kopalnianymi „Nickisch”, „Carmer” i „Kaiser Wilhelm”. Nosiła niemiecką nazwę Margaretenweg (pol. droga Małgorzaty), a później Margaretenstraße[1]. Powstała prawdopodobnie między 1905 a 1907[2]. W 1907 w rejonie szybu „Nickisch”, pomiędzy drogą a torami kolejowymi, na obszarze około 20 hektarów, rozpoczęto budowę osiedla robotniczego Nikiszowiec[3].

W 1921 nazwę drogi przemianowano na ulica Sosnowiecka[1]. Było to uczczenie przez mieszkańców Nikiszowca miejscowości, w której udzielono im schronienia podczas I powstania śląskiego[4]. W dwudziestoleciu międzywojennym przy ówczesnej ul. Sosnowieckiej[5], na wprost gmachu urzędu gminnego, wystawiono pomnik ku czci powstańców śląskich. Zburzyli go Niemcy w czasie II wojny światowej. Obecnie nowy pomnik, wzniesiony po wojnie, zlokalizowany jest przy ul. Zamkowej[6].

W latach niemieckiej okupacji Polski (1939−1945) ulica nosiła nazwę Adolf Hitlerstraße, a do 1962 − ul. Wojska Polskiego[2]. Od 1962 nosi nazwę ul. Szopienicka[1].

W 2011 zmodernizowano most nad autostradą A4.

Obiekty zabytkowe | edytuj kod

Przy ulicy Szopienickiej znajdują się następujące historyczne obiekty[7][8]:

  • budynek szpitala − dawny ratusz gminy Janów (ul. Szopienicka 10), wybudowany w latach 1928−1931 według projektu architekta Tadeusza Michejdy, w stylu funkcjonalizmu (funkcjonalnego modernizmu[9]); w dwudziestoleciu międzywojennym w budynku mieścił się Posterunek Oficerski Policji Województwa Śląskiego[10];
  • zabytkowe bloki mieszkalne (ul. Szopienicka 44−54), wliczające się do kompleksu zabudowy 9 bloków mieszkalnych, wpisanych razem z całym osiedlem Nikiszowiec do rejestru zabytków 19 sierpnia 1978 (nr rej.: A/1230)[11];
  • zespół zabudowań szybu „Poniatowski” (do 1935[3] niem. „Nickisch”) przy ul. Szopienickiej 49, obejmujący: bezstylowy budynek straży pożarnej (z lat trzydziestych XX wieku), warsztat (posiada cechy stylu historyzmu, wzniesiony w 1908) i zespół maszynowni szybu (posiada cechy stylu historyzmu, wzniesiony w 1908);
  • dawna dyrekcja kopalni, budynki usługowe, łaźnia (ul. Szopienicka 56, 58, 58a), wybudowane w stylu historyzmu i neobaroku w 1908; wpisane razem z całym osiedlem Nikiszowiec do rejestru zabytków 19 sierpnia 1978 (nr rej.: A/1230)[11]; na fasadzie budynku pod numerem 58 znajduje się tablica, upamiętniająca działalność „Komitetu 21”, powołanego do kierowania akcją strajkową w latach 1923−24[12];
  • zespół zabudowy szybu „Pułaski” (do 1935 niem. „Carmer”) składający się z budynków: nadszybia z wieżą wyciągową, sortowni, maszynowni, warsztatu mechanicznego i kuźni, stolarni, cechowni i łaźni; wpisany do rejestru zabytków (nr rej.: A/1384/89 z 20 marca 1989[13]), pochodzący z lat 1903−1911[14][15],
  • budynek elektrociepłowni szybu „Pułaski” (bezstylowy), wzniesiony w 1908, przebudowany w 1928;
  • budynek dawnego szybu „Kaiser Wilhelm” (od 1935[3] pol. „Ligoń”), wzniesiony w stylu historyzmu/modernizmu (ul. Szopienicka 62c, róg z ul. Oswobodzenia); obiekt pochodzi z lat 1887−1918;
  • budynek warsztatów w zespole dawnego zaplecza szybów „Wilson” (ul. Szopienicka 66, obecnie siedziba szkoły)[15].

Instytucje | edytuj kod

Przy ul. Szopienickiej swoją siedzibę mają: Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna nr 3, SAG Wytwórnia Lin Stalowo-Gumowych[16],Grupa Farmacol [17]., Kopalnia Węgla Kamiennego „Wieczorek”[18], Zakład Opieki Długoterminowej EPIONE[19] , Przychodnia EPIONE - Janów[20] , Giszowieckie Towarzystwo Tenisowe, Miejskie Przedszkole nr 32, Spółka Szkoleniowa Sp. z o.o.[21], NZOZ Laryngologia Janów (dawny Szpital Miejski nr 4)[22], , Zespół Szkół Zawodowych nr 3 i Technikum nr 14.

Ciekawostki | edytuj kod

Od 1914 przy ulicy Szopienickiej znajdowało się torowisko kolejki Balkan, kursującej do 1977[23]. W 2001 dwa odrestaurowane wagoniki zostały ustawione przy ulicy Szopienickiej, obok szybu Pułaski.

Na rogu ul. Szopenickiej i ul. Oswobodzenia 1 znajduje się Galeria Szyb Wilson.

Ulicą Szopienicką kursują linie autobusowe Komunikacyjnego Związku Komunalnego Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (KZK GOP).

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c Joanna Tofilska: Katowice Nikiszowiec. Miejsce, ludzie, historia. Katowice: Muzeum Historii Katowic, 2007, s. 136. ISBN 978-83-87727-68-0.
  2. a b Michał Bulsa: Ulice i place Katowic. Katowice: Prasa i Książka, 2012, s. 184, 185. ISBN 978-83-933-665-8-3. (pol.)
  3. a b c Joanna Tofilska: Katowice Nikiszowiec. Miejsce, ludzie, historia. Katowice: Muzeum Historii Katowic, 2007, s. 7. ISBN 978-83-87727-68-0.
  4. Joanna Tofilska: Katowice Nikiszowiec. Miejsce, ludzie, historia. Katowice: Muzeum Historii Katowic, 2007, s. 49. ISBN 978-83-87727-68-0.
  5. Joanna Tofilska: Katowice Nikiszowiec. Miejsce, ludzie, historia. Katowice: Muzeum Historii Katowic, 2007, s. 27. ISBN 978-83-87727-68-0.
  6. Joanna Tofilska: Katowice Nikiszowiec. Miejsce, ludzie, historia. Katowice: Muzeum Historii Katowic, 2007, s. 25. ISBN 978-83-87727-68-0.
  7. Michał Bulsa: Ulice i place Katowic. Katowice: Prasa i Książka, 2012, s. 186, 187. ISBN 978-83-933-665-8-3. (pol.)
  8. Urząd Miasta Katowice: Wartości dziedzictwa kulturowego (załącznik 1.9) (pol.). www.bip.um.katowice.pl. [dostęp 2011-06-29].
  9. Joanna Tofilska: Katowice Nikiszowiec. Miejsce, ludzie, historia. Katowice: Muzeum Historii Katowic, 2007, s. 51. ISBN 978-83-87727-68-0.
  10. Joanna Tofilska: Katowice Nikiszowiec. Miejsce, ludzie, historia. Katowice: Muzeum Historii Katowic, 2007, s. 53. ISBN 978-83-87727-68-0.
  11. a b Urząd Miasta Katowice: Wykaz obiektów chronionych poprzez wpis do rejestru zabytków (pol.). www.bip.um.katowice.pl. [dostęp 2011-06-29].
  12. Śląski Urząd Wojewódzki w Katowicach: Ewidencja miejsc pamięci województwa śląskiego: miasto Katowice (pol.). www.katowice.uw.gov.pl. [dostęp 2011-06-29].
  13. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo śląskie. 2018-09-30. [dostęp 2011-06-29].
  14. Śląski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Katowicach: Rejestr zabytków w Katowicach (pol.). www.wkz.katowice.pl. [dostęp 2011-06-29].
  15. a b Urząd Miasta Katowice: Protokół nr 47/10 z posiedzenia Komisji Górniczej Rady Miasta Katowice. (pol.) www.bip.um.katowice.pl [dostęp 2011-06-29]
  16. SAG Wytwórnia Lin Stalowo-Gumowych (pol.). www.sag.pl. [dostęp 2011-06-29].
  17. Farmaceutyczny gigant inwestuje w Katowicach – Katowice24, katowice24.info [dostęp 2018-06-24]  (pol.).
  18. KWK Wieczorek (pol.). www.kopalnia.com.pl. [dostęp 2011-06-29].
  19. Zakład Opieki Długoterminowej EPIONE, ul. Szopienicka 59, Katowice, www.epione.pl [dostęp 2019-06-28] .
  20. Przychodnia EPIONE - Janów, ul. Szopienicka 59, Katowice, www.epione.pl [dostęp 2019-06-28] .
  21. Spółka Szkoleniowa - oficjalna strona (pol.). www.szkolenia.katowice.pl. [dostęp 2011-06-29].
  22. NZOZ Laryngologia Janów (pol.). www.szukaj.sluzbazdrowia.pl. [dostęp 2011-06-29].
  23. Leszek Jabłoński: Na trasie Balkan Ekspresu - Giszowiec, Nikiszowiec, Szopienice. Przewodnik po dzielnicach Katowic. Katowice: CRUX, 2003, s. 8. ISBN 83-918152-3-4.

Bibliografia | edytuj kod

  • Szaraniec Lech: Osady i Osiedla Katowic, Oficyna „Artur”, Katowice 1996, ​ISBN 83-905115-0-9​.
  • K. Szaraniec, L. Szaraniec, K. Szarowski, Katowice i Górnośląski Okręg Przemysłowy, Katowickie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne, Katowice 1980, s. 87.
  • Katowice - Plan miasta, wyd. Demart SA, Warszawa 2009/2010.
Na podstawie artykułu: "Ulica Szopienicka w Katowicach" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy