Uljanowsk


Na mapach: 54°19′N 48°22′E/54,316667 48,366667

Uljanowsk w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Uljanowsk (ros. Ульяновск; dawniej Symbirsk) – miasto obwodowe w południowo-zachodniej części Rosji nad Wołgą, centrum administracyjne obwodu uljanowskiego, położone około 893 km na wschód od Moskwy. Liczba mieszkańców w 2009 roku wynosiła 603 782 mieszkańców[2], a według wstępnych wyników rosyjskiego spisu powszechnego z 2010 roku liczba ta wynosi 613 800[3].

Spis treści

Historia | edytuj kod

Założony w połowie XVII wieku, przypuszczalnie w 1648 roku, przez Bohdana Chitrowa w związku z dekretem Aleksego I[1], jako strategiczna twierdza o nazwie Symbirsk[4], chroniąca ówczesną wschodnią granicę Cesarstwa Rosyjskiego przed najazdami barbarzyńskich plemion[4].

W 1668 roku miasto wytrzymało miesiąc długiego oblężenia przez 20 tys. armię powstańczą prowadzoną przez kozackiego dowódcę Stiepana Razina[4]. W tym czasie Symbirsk posiadał już drewniany Kreml, który został zniszczony przez pożar w XVIII wieku.

W lecie 12 sierpnia[4] 1864 roku miasto zostało poważnie uszkodzone przez pożar, który trwał 9 dni[1], jednak zostało ono szybko odbudowane a jego ludność zaczęła szybko wzrastać do około 43 000 w 1897 roku. Według statystyk szlachta stanowiła 8,8% ludności, 0,8% duchowieństwo, 3,2% kupcy i zamożni obywatele, 57,5% zwykli mieszczanie, 17% wojskowi i ich rodziny, 11% chłopi[5]. W mieście funkcjonowały dwa gimnazja (męskie i żeńskie), szkoła cerkiewna wraz z seminarium duchowym, szkoła handlowa, szkoła położnicza, kilka szkół parafialnych oraz szkoły dla mniejszości etnicznych Czuwaszów i Tatarów. Działały dwie biblioteki: im. Karamzina oraz im. Gonczarowa. Znajdowały się tu także gorzelnia, wytwórnia win, browar, młyn oraz fabryka świec[5].

W czasie wojny domowej w Rosji miasto początkowo znajdowało się w rękach bolszewików. W czerwcu zbuntował się Korpus Czechosłowacki, a w Samarze ogłoszono powstanie rządu Komitetetu Członków Zgromadzenia Ustawodawczego zwanego Komuczem. 10 lipca 1918 r. zbuntował się głównodowodzący bolszewickiego Frontu Wschodniego Michaił Murawjow. Został on jednak pojmany w Symbirsku i rozstrzelany. 21 lipca 1918 r. Symbrisk został zajęty przez oddziały Komucza dowodzone przez pułkownika Władimira Kappela. Symbirsk jako stolica guberni była ważnym miastem w drodze na zachód. Oprócz tego znajdowały się tu także fabryki amunicji, składy broni oraz ważny most kolejowy. 29 lipca bolszewicki Komitet Centralny w specjalnej rezolucji upadek miasta narodzin Lenina określił jako „niesłychaną zbrodnię”[6]. 12 września 1918 roku bolszewicka 24 Dywizja Strzelców pod dowództwem Gaja Dmitriewicza Gaja zdobyła Symbirsk[7].

Swoją obecną nazwę miasto otrzymało w 1924 roku, od nazwiska Władimira Iljicza Uljanowa, bardziej znanego jako Lenin który urodził się w Symbirsku w 1870 roku[4]. W mieście urodził się również inny rosyjski polityk Aleksander Kiereński (1881 r.), a także polski pisarz historyczny Paweł Jasienica (1909 r.).

W 1970 roku w setną rocznicę urodzin Lenina, miasto zostało odznaczone Orderem Lenina, od tego czasu Uljanowsk stał się ważnym ośrodkiem turystycznym w ZSRR.

Po rozpadzie Związku Radzieckiego miasto przeżywało znaczne trudności ekonomiczne. Względne ożywienie jest zauważalne dopiero po roku 2000[8]. W 2008 roku mer miasta Siergiej Jermakow zaproponował przywrócenie miastu jego historycznej nazwy. Jego zdaniem nazwa Uljanowsk została narzucona siłą i wbrew woli ludności, a po upadku ZSRR nie ma już ona racji bytu[9]. Badania opinii przeprowadzane wśród mieszkańców miasta pokazują jednak, że nie życzą sobie oni powrotu do nazwy Symbirsk[10].

Zabytki i atrakcje turystyczne | edytuj kod

W czasach sowieckich miasto zostało przebudowane, aby uczcić postać Włodzimierza Lenina. Nazwę miasta zmieniano pod hasłem „Osinowy kół w mogiłę starego Symbirska!”[5] W myśl tej polityki w mieście burzono zabytkowe cerkwie, sobory i monastery. Zburzono cerkiew w której ochrzczono Lenina. Zburzono dom gubernialny, w którym niegdyś zatrzymał się Aleksander Puszkin. Sobór św. Trójcy, jeden z symboli miasta, wybudowany by uczcić poległych w wojnie 1812 roku[11] wysadzono, a na jego miejscu postanowiono pomnik Lenina. Miejscowym ulicom nadano nowych patronów, m.in. Marksa, Engelsa, Liebknechta, Róży Luksemburg czy Plechanowa. Jak podaje miejscowy historyk Z. Mijdubajew:

„Cmentarz monasteru Pokrowskiego zamieniono w skwer, oszczędzając jeden tylko grób – Ilji Nikołajewicza Uljanowa. Co prawda i ten został zbezczeszczony: z nagrobnego pomnika usunięto krzyż. No bo jakże tak: ojciec wodza rewolucji – i spoczywa pod krzyżem?!”[5].

Lista najważniejszych zabytków:

Demografia | edytuj kod

Uljanowsk jest średnim pod względem liczby ludności miastem w Rosji. Gęstość zaludnienia w mieście wynosi około 983 os./km². Łączna liczba mieszkańców Uljanowska w 2009 r. wynosiła 603 782[2] (spadek z około 636 tys. w 2002 roku), natomiast według wstępnych wyników rosyjskiego spisu powszechnego z 2010 roku liczba ta wynosi obecnie 613,800[3]. Według szacunków liczba mieszkańców będzie wciąż spadać ze względu na niski poziom przyrostu naturalnego w całej Rosji. Po ogłoszeniu wyników spisu powszechnego eksperci podkreślają, że choć spadek ludności cały czas postępuje, to znacząco wyhamowano tempo tego spadku oraz zmniejszono ujemny przyrost naturalny[12]. Zarówno Uljanowsk, jak i cały obwód uljanowski słyną w Rosji z intensywnej walki o wzrost poziomu przyrostu naturalnego. Od 2005 roku, zawsze 12 września, organizowany jest tam Dzień Jedności Rodziny (zwany też popularnie Dniem Poczęcia[13]). Dla zainteresowanych par jest to dzień wolny od pracy. Jeśli w 9 miesięcy później, 12 czerwca (rosyjskie święto państwowe Dzień Rosji), urodzi się dziecko, to otrzymują one różnego rodzaju nagrody i świadczenia[13]. Akcja znana jako "Urodź patriotę na Dzień Rosji" z roku na rok zyskuje na popularności. Statystyki pokazują także, że zwiększyła się także liczba porodów w Dzień Rosji[14]. W roku 2008 wskaźnik urodzeń w mieście wzrósł o 8,5%[15].

Współczynnik urodzeń:

  • Liczba urodzin (2008): 6,774
  • Liczba zgonów (2008): 8,054[15]

Rozwój demograficzny:

Struktura etniczna:

Klimat | edytuj kod

Uljanowsk znajduje się w strefie klimatu umiarkowanego chłodnego – kontynentalnego, z mroźnymi zimami, ale z umiarkowaną ilością opadów śniegu i bardzo ciepłymi latami. Średnia temperatura roczna wynosi około 5 °C. Uljanowsk znajduje się w strefie czasu moskiewskiego (UTC +3).

Gospodarka | edytuj kod

Uljanowsk to ważny ośrodek przemysłowy, podstawą gospodarki miasta jest m.in.: budowa maszyn[4][17], produkcja energii elektrycznej, przemysł motoryzacyjny, handel detaliczny i budownictwo, obecnie szybko rozwija się sektor bankowy, usługowy, turystyka, oraz przemysł spożywczy.

  • W Uljanowsku swoje siedziby i fabryki produkcyjne mają m.in. przedsiębiorstwa:
  1. UAZ[4] – przedsiębiorstwo specjalizujące się w produkcji samochodów,
  2. Aviastar-SP – spółka zajmująca się produkcją samolotów,
  3. Uljanowski Zakład Mechaniczny[4] – zajmujące się produkcją pojazdów wojskowych,
  4. SABMiller RUS – jedno z największych przedsiębiorstw piwowarskich działających na rynku rosyjskim.

Transport | edytuj kod

Lokalny transport zbiorowy w mieście opiera się głównie na 17 liniach tramwajowych, liniach trolejbusowych, 50 miejskich liniach autobusowych i liniach prywatnych przewoźników.

W mieście znajduje się jeden z najdłuższych mostów w Europie, mający długość 5.8 km. Most został otwarty w listopadzie 2009 roku przez Dmitrija Miedwiediewa, dziennie przez most przejeżdża około 40 tys. pojazdów[18].

Nowy most Uljanowski

W mieście znajdują się dwa lotniska mające bezpośrednie połączenia z większością rosyjskich miast, w tym z Moskwą. W mieście działa linia lotnicza Volga-Dnepr. Miasto obsługują dwa lotniska:

Oświata i nauka | edytuj kod

W mieście działa kilka uczelni:

  1. Uljanowski Uniwersytet Państwowy
  2. Uljanowski Techniczny Uniwersytet Państwowy
  3. Uljanowski Pedagogiczny Uniwersytet Państwowy

Kultura i sport | edytuj kod

W Uljanowsku znajduje się m.in. Teatr Dramatyczny im. Gonaczarowa, Teatr Młodzieżowy, Teatr Lalek, Uljanowska Orkiestra Symfoniczna i Uljanowska Orkiestra Instrumentów Ludowych. Mieszczą się tu także muzea (7, m.in. Lenina), biblioteki publiczne (44, m.in. im. Karamzina i Gonczarowa), 13 krytych pływalni oraz 6 stadionów.

Swą siedzibę ma tutaj klub piłkarski Wołga Uljanowsk.

Wydawanych jest tu ponad 20 gazet i czasopism, w tym także należących do mniejszości etnicznych: tatarskiej czy czuwaskiej.

Galeria | edytuj kod

Ludzie związani z miastem | edytuj kod

Miasta partnerskie | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d russiatrek.org: Ulyanovsk city, Russia (Ulianovsk) (ang.). [dostęp 2010-09-18].
  2. a b c gks.ru: Численность населения Российской Федерации по городам, посёлкам городского типа и районам на 1 января 2009 г.- Города с численностью постоянного населения от 500 тыс. до 1 млн. человек (ros.). [dostęp 2010-09-18].
  3. a b c Rosyjski Urząd Statystyczny Rosstat: Wstępne wyniki Rosyjskiego Narodowego Spisu Powszechnego 2010 (ros.). [dostęp 2011-06-15].
  4. a b c d e f g h i j Welcome to Ulyanovsk (ang.). [dostęp 2010-09-18].
  5. a b c d Wołkogonow D., Lenin. Prorok Raju, Apostoł Piekła, Warszawa 2006, s. 37.
  6. Mawdsley E., Wojna domowa w Rosji: 1917-1920, Warszawa 2010, s. 83.
  7. Simbirskaja opieracija 1918 [w:] Grażdanskaja wojna i wojennaja intierwiencija w SSSR. Encikłopiedija, Sowietskaja Encikłopiedija, Moskwa 1987.
  8. welcometoulyanovsk.com: Welcome to Ulyanovsk (ang.). [dostęp 2011-06-15].
  9. Internovosti.ru: Ульяновск снова станет Симбирском (ros.). [dostęp 2011-06-15].
  10. Ulgrad.ru: Ульяновск могут переименовать без референдума (ros.). [dostęp 2011-06-15].
  11. Bazylow L., Historia Nowożytnej Kultury Rosyjskiej, Warszawa 1986, s. 334.
  12. Ośrodek Studiów Wschodnich: Wstępne wyniki rosyjskiego spisu powszechnego (pol.). [dostęp 2011-06-15].
  13. a b Russia Today: Have a baby and win a car! (ang.). [dostęp 2011-06-15].
  14. Money.pl: Rosja: 12 września Dniem Poczęcia w obwodzie uljanowskim (pol.). [dostęp 2011-06-15].
  15. a b Regnum.ru: W Uljanowsku wskaźniki urodzeń w 2008 r. wzrosły o 8,5% (ros.). [dostęp 2011-06-15].
  16. АРХИВ ПОГОДЫ в Ульяновске (ros.). pogoda.ru.net. [dostęp 2010-09-18].
  17. Welcome to Ulyanovsk (ang.). [dostęp 2010-09-18].
  18. RIA Novosti Source: Новый мост открылся в Ульяновске в тестовом режиме (ros.). [dostęp 2010-09-18].
  19. Russia Travel: Ulyanovsk photographs (ang.). [dostęp 2010-09-18].

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (miasto):
Na podstawie artykułu: "Uljanowsk" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy