Uniwersytet Śląski


Na mapach: 50°15′38″N 19°01′41″E/50,260556 19,028056

Uniwersytet Śląski w Katowicach w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii (Przekierowano z Uniwersytet Śląski) Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Wydział Artystyczny i Wydział Etnologii i Nauk o Edukacji UŚ w Cieszynie Wydział Biologii i Ochrony Środowiska UŚ (ul. Jagiellońska 28) Wydział Biologii i Ochrony Środowiska UŚ (ul. Bankowa 9) Wydział Filologiczny UŚ (Sosnowiec) Wydział Matematyki, Fizyki i Chemii – Instytut Chemii Wydział Nauk Społecznych UŚ Wydział Nauk o Ziemi UŚ w Sosnowcu Wydział Prawa i Administracji UŚ Wydział Teologiczny UŚ

Uniwersytet Śląski w Katowicach (UŚ) – polski uniwersytet w Katowicach; powstał 8 czerwca 1968 roku jako dziewiąta tego typu placówka w kraju.

Spis treści

Historia | edytuj kod

Inicjatywa | edytuj kod

Starania o utworzenie uniwersytetu na polskiej części Górnego Śląska okresu międzywojnia XX w. stanowią proces złożony, którego początek należy datować na 1921 rok. Pierwsza inicjatywa powołania w województwie śląskim w 1921 uczelni należała do ks. bpa Stanisława Adamskiego oraz Wojciecha Sosińskiego, posłów na Sejm Ustawodawczy. Z wnioskiem ustawodawczym nr 2455 z dnia 3 lutego 1921 r. na forum parlamentarnym wystąpili posłowie m.in.: ks. dr Władysław Chrzanowski, ks. Dachowski, ks. Kaczyński, ks. Hałko, W. Sosiński i inni z Chrześcijańsko-Narodowego Stronnictwa Pracy. Zgłoszenie wniosku o przygotowanie założenia w województwie śląskim uniwersytetu i politechniki nie miało jednak szans na realizację, przede wszystkim z powodu niedoboru personelu naukowo-dydaktycznego.

Myśl o utworzeniu w województwie śląskim tego typu placówki pojawiła się ponownie pod koniec lat 20. XX w. Potrzeba stworzenia w Katowicach instytucji, która m.in. podnosiłaby kwalifikacje nauczycieli szkół powszechnych i średnich zaowocowała powołaniem w 1928 roku Instytutu Pedagogicznego w Katowicach. Z czasem planowano przekształcenie ośrodka na uniwersytet, ambitnych założeń nie udało się jednak wtedy urzeczywistnić. Pierwotnie program studiów w Instytucie obejmował głównie przedmioty pedagogiczne, w miarę upływu czasu oferta edukacyjna poszerzała się o studia: historyczne, polonistyczne, przyrodnicze, geograficzne i matematyczno-fizyczne. Poza działalnością dydaktyczną, Instytut angażował się w prace naukowo-badawcze oraz wydawnicze. Wybuch II wojny światowej przerwał rozwój katowickiego ośrodka dydaktycznego, jednak już w marcu 1945 roku rozpoczęto działania zmierzające do jego reaktywacji.

Instytut Pedagogiczny w Katowicach nie posiadał uprawnień szkoły wyższej, a potrzeba powołania do życia instytucji zaspokajającej nie tylko potrzeby edukacyjne województwa śląskiego, ale również pełniącej funkcję ogniska polskiej kultury była nadal żywa. Z tego też powodu ponownie podjęto starania o utworzenie w Katowicach uniwersytetu. W maju 1945 roku powstał Obywatelski Komitet Przygotowawczy Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Efektem pracy Komitetu był Memoriał w sprawie założenia Uniwersytetu w województwie śląsko-dąbrowskim szeroko uzasadniający postulat utworzenia Uniwersytetu Śląskiego. „Komitet ten wypracował konkretny plan organizacyjny, kadrowy, lokalowy i gospodarczy”[2]. Wbrew oczekiwaniom i nadziejom, ówczesne warunki społeczno-polityczne nie były sprzyjające dla tej inicjatywy.

W 1946 powołano Wyższą Szkołę Pedagogiczną w Katowicach. W 1947 została jednak przeniesiona do Łodzi decyzją władz państwa (w 1956 włączona w skład ). W 1950 roku powołano do życia Państwową Wyższą Szkołą Pedagogiczną w Katowicach, która zajęła miejsce likwidowanego ostatecznie Instytutu Pedagogicznego w Katowicach. W ten sposób PWSP w Katowicach – pierwotnie utworzona w 1946 roku wznowiła swą działalność na terenie Katowic, a jej rektorem został prof. Józef Pieter. Pierwsze lata funkcjonowania uczelni były trudne, jednak późniejszy okres przyniósł znaczny rozkwit uczelni; PWSP w Katowicach uzyskała pełnię praw akademickich, stworzono kilka kierunków studiów humanistycznych.

W latach 50. XX w. na nowo odżyły nadzieje związane z utworzeniem w woj. śląskim wyższej uczelni humanistycznej. W 1957 roku na łamach tygodnika „Przemiany” prof. Józef Pieter pisał: „W ramach zasadniczej rewizji naszego szkolnictwa wyższego miejsce poczesne powinna znaleźć stara i zaniedbana, lecz wciąż aktualna, sprawa uniwersytetu dla okręgu górnośląskiego; sprawa Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Aktualna jest ona nieledwie od chwili przyłączenia Górnego Śląska do Polski, to jest od roku 1921. […]
Największe w Polsce, około trzymilionowe skupisko ludności Górnego Śląska powinno mieć swoją wszechstronną uczelnię akademicką w postaci uniwersytetu. Nie mając jej, ludność Śląska jest w sposób jawny pokrzywdzona. […]
Kilka wyższych szkół już jest, to prawda, lecz jako uczelnie zawodowe mają one niewielkie szanse rozwoju […]. Uniwersytet to nie jest po prostu wieloliczbowa szkoła zawodowa. Jest to i być powinien – najbardziej twórczy ośrodek nauki i kultury, ośrodek intelektualny z najlepszymi warunkami do pracy badawczej […]. Takiego właśnie ośrodka naukowego Śląsk Górny żąda dla siebie ze względów kulturalnych i politycznych […]”[3].

Tymi słowami, w artykule Kiedy Uniwersytet w Katowicach?, ówczesny rektor PWSP w Katowicach upominał się o utworzenie w stolicy województwa wyższej szkoły humanistycznej. Kwestię tę podnosił również publicysta Stowarzyszenia PAX Szczepan Balicki. W artykule zatytułowanym Dziś Śląsk czeka na uniwersytet pisał: „Sieć wyższych uczelni już na pierwszy rzut oka wykazuje rażąca niesprawiedliwość polegającą na tym, że najludniejsze województwo, tj. katowickie, pozbawione jest uniwersytetu. Sprawa ta urosła do rangi poważnego problemu […]. Stworzono Politechnikę, Akademię Medyczną, W(yższą) S(zkołę) P(edagogiczną). Lecz na uniwersytet zabrakło tchu…”[4].

W czerwcu 1962 roku podjęto efektywne próby zainstalowania Filii Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie w Katowicach, było to przełomowe wydarzenie dla inicjatywy tworzenia uniwersytetu. Początkowe plany uruchomienia w Katowicach zamiejscowych studiów humanistycznych uległy znacznej modyfikacji, ostatecznie otworzono kierunki matematyczne, fizyczne, nauki chemiczne? oraz studia prawnicze. Stanowisko prorektora do spraw Filii UJ objął prof. Kazimierz Popiołek. Ciągle żywa potrzeba utworzenia samodzielnego ośrodka uniwersyteckiego w miarę upływu czasu nabierała bardziej realnych kształtów, między innymi dzięki koncepcji połączenia dwóch uczelni – Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Katowicach i Filii UJ w Katowicach. Rozmowy prowadzone z Ministerstwem Oświaty i Szkolnictwa Wyższego zaowocowały opracowaniem perspektyw rozwoju katowickiego ośrodka uniwersyteckiego, docelowo otwarcie uczelni przewidywano w roku 1975.

Ostatecznie decyzja Rady Państwa PRL w sprawie powołania uniwersytetu zapadła w 1968 roku[5], w Projekcie połączenia Wyższej Szkoły Pedagogicznej z Filią Uniwersytetu Jagiellońskiego możemy przeczytać: „[…] 3. Wnioskuje się, aby przed rozpoczęciem nowego roku akademickiego 1968/1969 do miesiąca września 1968 r. połączonym uczelniom Filii UJ i WSP nadać nazwę »UNIWERSYTET ŚLĄSKI W KATOWICACH«”[6]. Na stanowisko rektora nowej uczelni powołany został prof. Kazimierz Popiołek, uroczysta inauguracja pierwszego roku akademickiego odbyła się 1 października 1968 roku. Uczelnia rozpoczęła działalność, licząc 5724 studentów (na studiach dziennych, wieczorowych i zaocznych) kształcących się na czterech wydziałach:
1. Humanistycznym,
2. Matematyki, Fizyki i Chemii,
3. Prawa i Administracji,
4. Wychowania Technicznego.

Kalendarium | edytuj kod

źródło[7]

1968–1977 | edytuj kod

1978–1987 | edytuj kod

  • 1 sierpnia 1991 po raz pierwszy w Cieszynie została zorganizowana Letnia Szkoła Języka, Literatury i Kultury Polskiej
  • 1 października 1992 ukazał się pierwszy numer „Gazety Uniwersyteckiej”
  • 7 listopada 2000 Senat Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach podjął uchwałę o powołaniu Wydziału Teologicznego
  • 5 grudnia 2000 Wydział Radia i Telewizji otrzymał imię Krzysztofa Kieślowskiego
  • 15 stycznia 2003 ukazał się pierwszy numer Magazynu Studentów Uniwersytetu Śląskiego „SUPLEMENT”
  • 20 lipca 2006 w rektoracie Uniwersytetu Śląskiego została zainaugurowana działalność Śląskiej Biblioteki Cyfrowej – wspólnego przedsięwzięcia Biblioteki Śląskiej w Katowicach i Biblioteki Uniwersytetu Śląskiego, umożliwiającego dostęp do cennych publikacji z domowego komputera
  • 7 grudnia 2009 ogłoszono wyniki konkursu na projekt USiołka – maskotki Uniwersytetu Śląskiego
  • 12 października 2012 odbyło się uroczyste otwarcie Centrum Informacji Naukowej i Biblioteki Akademickiej – wspólnej biblioteki Uniwersytetu Śląskiego i Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach
  • 8 czerwca 2018 Uniwersytet Śląski obchodził 50-lecie istnienia

Władze uczelni | edytuj kod

Władze uczelni w kadencji 2016–2020[8]:

Podstawowe statystyki | edytuj kod

Od rozpoczęcia działalności jako uniwersytet w 1968 do 2009 studia na tej uczelni ukończyło około 141 tysięcy absolwentów, w tym ponad 75 tysięcy po studiach dziennych[9].

Według Webometrycznego rankingu uniwersytetów świata z lutego 2017 roku, opracowanego przez hiszpański instytut Consejo Superior de Investigaciones Científicas uczelnia zajmuje 9 miejsce w Polsce wśród uniwersytetów, a na świecie 891 pośród wszystkich typów uczelni[10].

Centra badawcze | edytuj kod

  • Centrum Badań Krytycznych nad Technologiami
  • Centrum Badawcze Polityki Publicznej i Problemów Regulacyjnych
  • Centrum Studiów Polarnych w Uniwersytecie Śląskim
  • Interdyscyplinarne Centrum Badań nad Edukacją Humanistyczną
  • Interdyscyplinarne Centrum Rozwoju Kadr
  • Polsko-Chińskie Centrum Badań Środowiskowych
  • Śląskie Centrum Wody Uniwersytetu Śląskiego
  • Uniwersyteckie Laboratoria Kontroli Atmosfery (ULKA)
  • Wirtualne Centrum Nano- i Mikroskopii Uniwersytetu Śląskiego

Program dydaktyczny | edytuj kod

Od 22 lutego 1983 roku w strukturze uczelni działa również Uniwersytet Trzeciego Wieku, który funkcjonuje dzięki współpracy z innymi uczelniami w Katowicach: SUM, AMuz., ASP oraz AWF[potrzebny przypis].

Wydziały | edytuj kod

Do 30 września 2019 | edytuj kod

Od 1 października 2019 | edytuj kod

Jednostki ogólnouczelniane i międzywydziałowe | edytuj kod

Jednostki naukowo-dydaktyczne | edytuj kod

  • Centrum Kształcenia na Odległość w Uniwersytecie Śląskim
  • Centrum Kształcenia Ustawicznego
    • Uniwersytet Śląski Dzieci
    • Uniwersytet Śląski Młodzieży
    • Uniwersytet Śląski Maturzystów
    • Uniwersytet Trzeciego Wieku
    • Wszechnica Śląska – Uniwersyteckie Towarzystwo Naukowe
    • Uniwersytet Śląski dla Nauczycieli
    • Akademia Dyplomacji
  • Międzywydziałowa Pracownia Badań Strukturalnych

Jednostki wspólne z innymi podmiotami | edytuj kod

Inne jednostki | edytuj kod

  • Archiwum Uniwersytetu Śląskiego
  • Biblioteka Uniwersytetu Śląskiego
  • Magazyn Studentów Uniwersytetu Ślaskiego „SUPLEMENT"
  • Miesięcznik Uniwersytetu Śląskiego „Gazeta Uniwersytecka”
  • Chór Uniwersytetu Śląskiego „Harmonia”
  • Studencki Zespół Pieśni i Tańca „Katowice”
  • Studenckie Studio Radiowe „EGIDA”
  • Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego

Kampusy i budynki uczelniane | edytuj kod

Siedziba władz uczelni i większości wydziałów znajduje się w Katowicach. Pozostałe wydziały i inne jednostki dydaktyczne uczelni zlokalizowane są w innych miastach województwa śląskiego: Cieszynie, Chorzowie i Sosnowcu. Od października 2001 r. do 30 września 2013 r. w Rybniku[12], Uniwersytet Śląski w Katowicach współtworzył razem z Uniwersytetem Ekonomicznym w Katowicach oraz Politechniką Śląską kampus akademicki zwany Zespołem Szkół Wyższych. Do 2009 roku w Jastrzębiu Zdroju funkcjonował Ośrodek Dydaktyczny Uniwersytetu Śląskiego, początki tej jednostki dydaktycznej sięgają 1998 roku.

Badania naukowe | edytuj kod

Wysoki poziom badań naukowych potwierdzają m.in. kategorie jednostek przyznane przez ministra nauki i szkolnictwa wyższego w ocenie parametrycznej jednostek naukowych oraz przyznanie statusu KNOW Centrum Studiów Polarnych, w którym jednostką wiodącą jest Wydział Nauk o Ziemi Uniwersytetu Śląskiego. W konkursie ogłoszonym przez ministra nauki i szkolnictwa wyższego Centrum uzyskało status Krajowego Naukowego Ośrodka Wiodącego (KNOW) w obszarze nauk przyrodniczych w dziedzinie nauk o Ziemi na okres od 1 stycznia 2014 r. do 31 grudnia 2018 r.[13] O status KNOW mogą ubiegać się m.in. jednostki prowadzące badania naukowe na najwyższym poziomie oraz zapewniające wysokiej jakości kształcenie.

Publikacje | edytuj kod

 Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Współpraca międzynarodowa | edytuj kod

Uniwersytet Śląski w Katowicach jest stroną ponad 250 międzynarodowych umów, dzięki którym możliwa jest wymiana studentów i kadry naukowo-dydaktycznej, a także prowadzenie wspólnych badań naukowych. Jednocześnie uczelnia aktywnie uczestniczy w międzynarodowych programach edukacyjnych i badawczych, należy również do międzynarodowych organizacji akademickich, w tym m.in.: IAU, CRE, AUDEM, IAUP, CBUR[potrzebny przypis].

Rektorzy | edytuj kod

 Z tym tematem związana jest kategoria: Rektorzy Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.

Absolwenci | edytuj kod

 Z tym tematem związana jest kategoria: Absolwenci Uniwersytetu Śląskiego.

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Fakty i liczby (pol.). dane z 31.12.2018 r. [dostęp 2019-06-12].
  2. „Przemiany”. Tygodnik (Katowice–Opole), R 2, 1957, nr 6(18) z dn. 10 II, cyt. za: „Mądrość zbudowała sobie dom…”. Uniwersytet Śląski 1968–2008. Dzieje, dokumentacja, źródła. Red. A. Barciak. Katowice 2008, s. 225.
  3. „Przemiany”. Tygodnik (Katowice–Opole), R 2, 1957, nr 6(18) z dn. 10 II, cyt. za: „Mądrość zbudowała sobie dom…”. Uniwersytet Śląski 1968–2008. Dzieje, dokumentacja, źródła. Red. A. Barciak. Katowice 2008, s. 224–225.
  4. „Słowo Powszechne” nr 36 z dn. 12 II 1959 r., cyt. za: „Mądrość zbudowała sobie dom…”. Uniwersytet Śląski 1968–2008. Dzieje, dokumentacja, źródła. Red. A. Barciak. Katowice 2008, s. 231.
  5. Historia miasta – Katowice miastem mhk.katowice.pl [dostęp 2017-01-20]
  6. Archiwum Państwowe w Katowicach. Komitet Wojewódzki PZPR. Wydział Nauki, Oświaty i Kultury, sygn. 301/XVI/23, k. 75–81, cyt. za: „Mądrość zbudowała sobie dom…”. Uniwersytet Śląski 1968–2008. Dzieje, dokumentacja, źródła. Red. A. Barciak. Katowice 2008, s. 279.
  7. Wybór i opracowanie na podstawie: „Mądrość zbudowała sobie dom…”. Uniwersytet Śląski 1968–2008. Dzieje, dokumentacja, źródła. Red. A. Barciak. Katowice 2008 i aktualizacje. Kalendarium Uniwersytetu Śląskiego. [dostęp 2019-06-28].
  8. Władze Uniwersytetu Śląskiego. us.edu.pl. [dostęp 2017-04-22].
  9. Informacja z dnia 5 czerwca 2009 r.
  10. Ogólnoświatowy ranking uczelni CSIC
  11. działalność zawieszona
  12. Ośrodek Dydaktyczny w Rybniku (pol.). Uniwersytet Śląski. [dostęp 2014-04-16].
  13. Centrum Studiów Polarnych pionierem w studiach nad lodowcami Arktyki, katowice.tvp.pl [dostęp 2017-12-27] .
  14. Prof. Andrzej Kowalczyk nowym rektorem Uniwersytetu Śląskiego. naukawpolsce.pap.pl, 16.03.2016. [dostęp 2016-03-16].

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (uniwersytet):
Na podstawie artykułu: "Uniwersytet Śląski" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy