Vaud


Na mapach: 46°37′N 6°33′E/46,616667 6,550000

Vaud w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Vaud (fr.: Vaud, niem. Waadt, rom. Vad, wł.: Vaud) – kanton w zachodniej Szwajcarii. Vaud dołączył do Konfederacji Szwajcarskiej w 1803 roku. Nazwa pochodzi od łac. Pagus Valdensis. Stolicą jest Lozanna.

Spis treści

Geografia | edytuj kod

Południowa część kantonu leży nad Jeziorem Genewskim. Od strony północnej Vaud graniczy z kantonem Neuchâtel i jeziorem o tej samej nazwie. Po stronie zachodniej rozlega się łańcuch gór Jura, tworzący granicę z Francją. Na wschodzie Vaud graniczy z kantonami Fryburg i Berno, na południowym zachodzie z kantonem Genewa i na południowym wschodzie z kantonem Valais. Najwyższy szczyt, Sommet des Diablerets, znajduje się 3210 m n.p.m.

Historia | edytuj kod

Ziemie kantonu były zamieszkane już w czasach prehistorycznych. Później zamieszkiwało je celtyckie plemię Helwetów. W 58 r. p.n.e. zostały podbite przez Cezara. Rzymianie założyli wiele miast, m.in. Nyon (łac.: Noviodunum), Vevey (łac.: Viviscus) i Lozannę (łac.: Lausonium lub Lausonna). Między II a IV w. osiedlili się tutaj Alamanowie. W V w. zostały podbite przez Burgundów, a później przez Franków pod wodzą Merowingów. Do 888 w imperium Karolingów. W latach 1032–1218 pod panowaniem niemieckiej dynastii Zähringen. Po niej ziemie te weszły w skład księstwa Sabaudii. Na początku XV w. były okupowane przez wojska berneńskie, a od 1536 r. włączone do Berna. Reformacja zawitała tu za sprawą Piotra Vireta, współpracownika Kalwina. Przez wiele lat próbowano zrzucić zwierzchnictwo Berna. Udało się to dopiero podczas rewolucji francuskiej. W 1803 kanton stał się częścią Szwajcarii.

Demografia | edytuj kod

Językiem urzędowym kantonu jest język francuski. Językami z najwyższym odsetkiem użytkowników są:

Podział administracyjny | edytuj kod

W dniu ustanowienia Republiki Helweckiej, tj. 17 czerwca 1798 r., ówczesny kanton Lemanu (fr. canton du Léman) liczył 17 dystryktów (fr.: district). W 1803 r., gdy Napoleon narzucił Szwajcarii nową konstytucję, utworzony kanton Vaud został podzielony na 19 dystryktów.

Obecnie (tj. od 1 stycznia 2008 r.) kanton dzieli się na 10 dystryktów, obejmujących aktualnie (tj. na dzień 1 stycznia 2017 r.) 309 gmin z 800 162 mieszkańcami. Są to dystrykty (wszystkie liczby ludności aktualne na grudzień 2018 r.):

Kanton obejmuje również jezioro Joux (8,77 km²) oraz części powierzchni jezior Murten (8,35 km²), Neuchâtel (74,14 km²) i Genewskiego (298,10 km²), które formalnie nie należą do żadnego dystryktu ani gminy. Po uwzględnieniu tych areałów wodnych daje to powierzchnię kantonu równą 3 212,03 km².

Polityka | edytuj kod

W kantonie działa Ligue vaudoise [1], wydająca dwutygodnik La Nation.

Przypisy | edytuj kod

  1. Statistique suisse.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (kanton):
Na podstawie artykułu: "Vaud" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy