Viola da gamba


Viola da gamba w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Viola da gamba, Marcin Zalewski

Viola da gamba ˈvjɔːla da ˈɡambachordofon smyczkowy, instrument dawny budowany w wielu wielkościach – od dyszkantowej do subbasowej.

Nie jest ona bezpośrednim przodkiem dzisiejszych instrumentów, choć podobieństwa są znaczne. Pierwsze viole pojawiły się już pod koniec XV wieku. Cieszyły się dużą popularnością w epoce renesansu i baroku, często były wykorzystywane zarówno jako instrument orkiestrowy, jak i solowy. W początkowym stadium instrument ten występował w wielu różnych odmianach. Dopiero w XVI wieku wyklarował się dosyć jednolity wygląd tych instrumentów, choć zawsze występowały odmiany violi da gamba w różnych strojach. Jednym z najsławniejszych artystów grających współcześnie na violi jest Jordi Savall.

Budowa | edytuj kod

Viola tenorowa, o wielkości zbliżonej do wiolonczeli, nie posiada nóżki i jest trzymana pomiędzy kolanami (wł. gamba – noga) (podobnie zresztą jak barokowa wiolonczela). Dolna i górna płyta korpusu nie wystaje poza boczki. Otwory rezonansowe zlokalizowane są na górnej płycie i zazwyczaj mają kształt odwróconej litery C. Instrument ma 3-7 strun strojonych w kwartach i tercjach. Na szyjce począwszy od gryfu znajduje się około 7 progów ze strun, wiązanych co pół tonu.

Smyczek różni się nieco od tych używanych obecnie. Wykonany jest z drewna i końskiego włosia. Pręt smyczka wygięty jest lekko ku górze.

W violach stosuje się struny jelitowe (rzadziej nylonowe). Budowa instrumentu sprawia, że charakteryzuje się on dosyć cichym, miękkim i ciepłym brzmieniem. Niski wolumen dźwięku przyczynił się do wyparcia violi przez obecne instrumenty smyczkowe, jednak zainteresowanie instrumentami tego typu wróciło w połowie XX wieku, gdy zaczęto interesować się dawnymi technikami wykonawczymi.

W baroku często ozdabiano viole rzeźbieniami na końcu ślimaka, szczególnie głowami zwierząt i dziwnych stworów.

Z violi da gamba kontrabasowej wykształcił się dzisiejszy kontrabas, bardzo zbliżony do swego pierwowzoru.

Odmianami violi da gamba były: viola da braccio, viola d'amore, viola bastarda, viola di bordone.

Zastosowanie | edytuj kod

W orkiestrach oraz zespołach grających muzykę barokową, viola jest wykorzystywana (oprócz gry solowej) do realizowania basso continuo, tzn. basu cyfrowanego. W jego realizacji biorą również udział takie instrumenty, jak klawesyn, teorba, czy wiolonczela barokowa.






Bibliografia | edytuj kod

  • Encyklopedia muzyki. Andrzej Chodkowski (red.). Warszawa: PWN, 1995, s. 935. ISBN 83-01-11390-1. (pol.)
  • The New Grove Dictionary of Music and Musicians, vol. V. Oxford University Press, 2004. ISBN 978-0-19-517067-2. (ang.)
Kontrola autorytatywna (viols):
Na podstawie artykułu: "Viola da gamba" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy