Władysław Bartoszewski


Władysław Bartoszewski w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Władysław Bartoszewski jako więzień KL Auschwitz 1940 Jeden z raportów komórki więziennej Delegatury Rządu na Kraj, sporządzony przez Władysława Bartoszewskiego (kwiecień 1944) Działacze Żegoty w kwietniu 1946. Władysław Bartoszewski siedzi trzeci od prawej[1]

Władysław Bartoszewski, ps. „Ludwik”, „Teofil”[2] (ur. 19 lutego 1922 w Warszawie, zm. 24 kwietnia 2015 tamże[3][4]) – polski historyk, publicysta, dziennikarz, pisarz, działacz społeczny, polityk oraz dyplomata.

Więzień Auschwitz, oficer Armii Krajowej, działacz Polskiego Państwa Podziemnego, uczestnik powstania warszawskiego. Dwukrotnie minister spraw zagranicznych, senator IV kadencji, w latach 2007–2015 sekretarz stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Kawaler Orderu Orła Białego, Sprawiedliwy wśród Narodów Świata.

Spis treści

Wykształcenie i działalność naukowa | edytuj kod

Był absolwentem Gimnazjum im. św. Stanisława Kostki w Warszawie (1937) oraz Liceum Humanistycznego Towarzystwa Wychowawczo-Oświatowego „Przyszłość” w Warszawie. Maturę zdał w 1939[5][6][7][8]. Od października 1941 do początku 1944 studiował polonistykę na tajnym Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Warszawskiego. W grudniu 1948 został przyjęty na trzeci rok polonistyki na Wydziale Humanistycznym UW. Studia zostały przerwane aresztowaniem w grudniu 1949 i pięcioletnim pobytem w więzieniu. W listopadzie 1958 został przyjęty na studia polonistyczne na Wydziale Filologicznym UW w trybie eksternistycznym. Złożył na ręce profesora Juliana Krzyżanowskiego pracę magisterską, jednak decyzją rektora UW Stanisława Turskiego został w październiku 1962 skreślony z listy studentów.

W latach 1973–1982 i 1984–1985 prowadził, jako starszy wykładowca, wykłady historii najnowszej (ze szczególnym uwzględnieniem wojny i okupacji) w Katedrze Historii Nowożytnej Polski na Wydziale Nauk Humanistycznych Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego[9].

W latach 1983–1984 i 1986–1988 był profesorem wizytującym w Instytucie Nauk Politycznych Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu Ludwika i Maksymiliana w Monachium (na tej uczelni także w Instytucie Nauki o Mediach w latach 1989–1990). Między 1984 a 1986 gościnnie wykładał na Katolickim Uniwersytecie Eichstätt-Ingolstadt[10]. W 1993 był recenzentem pracy doktorskiej Jana Tkaczyńskiego na tej uczelni[11]. Od 1988 do 1989 wykładał w katedrze nauk politycznych na wydziale filozoficznym Uniwersytetu w Augsburgu[12].

Działalność | edytuj kod

II wojna światowa i okupacja | edytuj kod

W czasie kampanii wrześniowej (1939) uczestniczył w cywilnej obronie Warszawy jako noszowy. Od maja 1940 pracował w administracji Przychodni Społecznej nr 1 Polskiego Czerwonego Krzyża w Warszawie.

19 września 1940 został zatrzymany na Żoliborzu w masowej obławie zorganizowanej przez okupantów niemieckich. Od 22 września 1940 był więźniem niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz (numer obozowy 4427). Z obozu został zwolniony 8 kwietnia 1941 dzięki działaniom Polskiego Czerwonego Krzyża[13].

Po opuszczeniu obozu, za pośrednictwem Hanny Czaki, nawiązał kontakt ze Związkiem Walki Zbrojnej. Wydziałowi Informacji Biura Informacji i Propagandy Komendy Głównej Związku Walki Zbrojnej przekazał w lecie 1941 sprawozdanie ze swojego pobytu w obozie. W lecie 1942 włączył się w działalność Frontu Odrodzenia Polski – konspiracyjnej katolickiej organizacji społeczno-wychowawczej i charytatywnej, kierowanej przez Zofię Kossak.

W sierpniu 1942 został żołnierzem Armii Krajowej. Pracował jako referent w Podwydziale „P” Wydziału Informacji Biura Informacji i Propagandy Komendy Głównej AK pod pseudonimem „Teofil” (inspiracją dla przyjęcia pseudonimu była postać Teofila Grodzickiego – bohatera powieści Jana Parandowskiego Niebo w płomieniach). W dwuosobowym referacie „P-1” Podwydziału „P” współpracował z Kazimierzem Moczarskim. Od września 1942 zaangażował się z ramienia FOP w działalność Tymczasowego Komitetu Pomocy Żydom „Żegota” (od 4 grudnia 1942 działającego jako Rada Pomocy Żydom przy Delegacie Rządu RP na Kraj); był członkiem „Żegoty” do wybuchu powstania warszawskiego. Był pracownikiem Komórki Więziennej Wydziału Bezpieczeństwa Departamentu Spraw Wewnętrznych Delegatury Rządu na Kraj[14].

Od listopada 1942 do września 1943 pracował jako sekretarz redakcji katolickiego miesięcznika „Prawda”, organu prasowego FOP, zaś od jesieni 1942 do wiosny 1944 był redaktorem naczelnym katolickiego miesięcznika „Prawda Młodych”, związanego z Frontem Odrodzenia Polski, a skierowanego do młodzieży akademickiej i licealnej.

W listopadzie 1942 został zastępcą kierownika Komórki Więziennej Wydziału Bezpieczeństwa Departamentu Spraw Wewnętrznych Delegatury Rządu na Kraj, która zajmowała się organizowaniem pomocy dla więźniów, m.in. osadzonych na Pawiaku. W lutym 1943 rozpoczął pracę na stanowisku referenta informacyjnego i zastępcy kierownika Referatu Żydowskiego Departamentu Spraw Wewnętrznych Delegatury Rządu na Kraj Witolda Bieńkowskiego ps. „Wencki”[15]. W ramach działalności w „Żegocie” i Referacie Żydowskim zajmował się współorganizowaniem pomocy dla uczestników powstania w getcie warszawskim w kwietniu 1943.

Od 1 sierpnia 1944 uczestniczył w powstaniu warszawskim. Był adiutantem dowódcy placówki informacyjno-radiowej „Anna” Kazimierza Ostrowskiego i redaktorem naczelnym czasopisma „Wiadomości z Miasta i Wiadomości Radiowe”. 20 września rozkazem komendanta Okręgu Warszawa AK, Antoniego Chruściela „Montera”, odznaczono go Srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami (na wniosek pułkownika Jana Rzepeckiego, szefa Biura Informacji i Propagandy Komendy Głównej Armii Krajowej). 1 października został mianowany przez dowódcę AK, gen. Tadeusza Komorowskiego „Bora”, na stopień podporucznika (również na wniosek Jana Rzepeckiego), a 4 października odznaczony Krzyżem Walecznych.

Opuścił Warszawę po kapitulacji powstania 7 października 1944. Działalność konspiracyjną kontynuował w Biurze Informacji i Propagandy KG AK w Krakowie. Od listopada 1944 do stycznia 1945 pełnił funkcję sekretarza redakcji „Biuletynu Informacyjnego”. Pod koniec lutego 1945 powrócił do Warszawy, gdzie rozpoczął służbę w pionie informacyjno-propagandowym organizacji NIE.

Polska Ludowa | edytuj kod

Okres stalinowski | edytuj kod

Od maja do sierpnia 1945 służył w Oddziale VI sztabu Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj (ds. informacji i propagandy). Jego przełożonym był Kazimierz Moczarski. 10 października 1945 przed Komisją Likwidacyjną AK Obszaru Centralnego ujawnił fakt służby w Armii Krajowej.

Jesienią 1945 podjął współpracę z Instytutem Pamięci Narodowej przy Prezydium Rady Ministrów oraz z Główną Komisją Badania Zbrodni Niemieckich w Polsce, w czym bardzo pomocne okazywały się zebrane przez niego w okresie okupacji informacje o zbrodniach niemieckich, sytuacji w obozach koncentracyjnych i więzieniach oraz o zagładzie Żydów.

W lutym 1946 rozpoczął pracę w redakcji „Gazety Ludowej” (centralnego organu prasowego Polskiego Stronnictwa Ludowego, kierowanego przez Stanisława Mikołajczyka), na czele której stał Zygmunt Augustyński. Wkrótce wstąpił w szeregi PSL, które było w tym czasie jedynym liczącym się ugrupowaniem opozycyjnym wobec władz komunistycznych. We wrześniu 1946 został wybrany do zarządu powiatowego partii w Warszawie-Śródmieściu[16]. W tekstach publikowanych w „Gazecie Ludowej” przypominał wybitne postaci Polskiego Państwa Podziemnego (wywiad ze Stefanem Korbońskim, sprawozdanie z pogrzebu Jana Piekałkiewicza) i wydarzenia związane z walką o wyzwolenie kraju (cykl szkiców o powstaniu warszawskim pt. Dni walczącej stolicy).

W związku z działalnością w opozycyjnym PSL został wkrótce poddany represjom przez organy bezpieczeństwa. 15 listopada 1946 pod fałszywym zarzutem szpiegostwa został aresztowany[17] i uwięziony w siedzibie Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego. W grudniu przeniesiono go do więzienia przy ul. Rakowieckiej, skąd został zwolniony 10 kwietnia 1948 dzięki pomocy Zofii Rudnickiej, pracującej w Ministerstwie Sprawiedliwości byłej kierowniczki biura „Żegoty”. Ponownie aresztowano go 14 grudnia 1949[17]. Więziony był w budynku MBP oraz w więzieniu przy ul. Rakowieckiej. 29 maja 1952 został skazany przez Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie na karę 8 lat pozbawienia wolności za szpiegostwo. Akt oskarżenia podpisała ppłk Helena Wolińska[18]. W kwietniu 1954 przeniesiono go do więzienia w Rawiczu, a w czerwcu do więzienia w Raciborzu. Ze względu na zły stan zdrowia został w sierpniu 1954 zwolniony na roczną przerwę w odbywaniu kary. 2 marca 1955 orzeczeniem Najwyższego Sądu Wojskowego został uznany za niesłusznie skazanego. Powrócił następnie do działalności publicystycznej, w sierpniu 1955 obejmując kierownictwo redakcji wydawnictw fachowych Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich. Od sierpnia 1955 był rozpracowywany przez służby specjalne władz komunistycznych[17].

Działalność od 1956 | edytuj kod

Od lipca 1956 publikował teksty w tygodniku „Stolica”, od stycznia 1957 był członkiem redakcji, a od lata 1958 do grudnia 1960 był tamże sekretarzem redakcji. Od lipca do września 1956 opublikował serię artykułów na temat powstania warszawskiego w tygodniku „Świat”. W sierpniu 1957 podjął współpracę z „Tygodnikiem Powszechnym”.

18 kwietnia 1963 został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski za pomoc udzielaną Żydom w trakcie wojny (na wniosek Żydowskiego Instytutu Historycznego). Od września do listopada 1963 przebywał w Izraelu na zaproszenie Instytutu Pamięci Męczenników i Bohaterów Holocaustu (Jad Waszem), gdzie w imieniu Rady Pomocy Żydom „Żegota” odebrał odznaczenie Sprawiedliwy wśród Narodów Świata. Indywidualne odznaczenie Sprawiedliwy wśród Narodów Świata otrzymał w 1966.

Od listopada do grudnia 1963 przebywał w Austrii, gdzie nawiązał liczne kontakty z austriackimi środowiskami intelektualnymi i politycznymi. W listopadzie 1963 rozpoczął współpracę z Radiem Wolna Europa. W kolejnych latach podróżował do Niemiec Zachodnich, Wielkiej Brytanii, Włoch, Izraela, a także do Stanów Zjednoczonych, gdzie kontaktował się zwłaszcza z przedstawicielami polskiej emigracji (m.in. z Janem Nowakiem-Jeziorańskim, Adamem i Lidią Ciołkoszami, Janem Karskim, Czesławem Miłoszem czy Gustawem Herlingiem-Grudzińskim). Od maja 1966 był rozpracowywany przez Wydział II Departamentu III Ministerstwa Spraw Wewnętrznych[17].

Od 1969 do 1973 był prezesem Oddziału Warszawskiego Towarzystwa Przyjaciół Książki, a w grudniu 1969 został wybrany do zarządu polskiego PEN Clubu. Między 1972 a 1983 pełnił funkcję sekretarza generalnego polskiego PEN Clubu. Był uczestnikiem I Kongresu Kultury Polskiej 11 i 12 grudnia 1981, przerwanego przez wprowadzenie stanu wojennego. Od lipca 1982 wchodził w skład zespołu „Tygodnika Powszechnego” (zrezygnował w grudniu 2007 po zmianach personalnych w redakcji pisma). W 1984 został członkiem rzeczywistym Instytutu Józefa Piłsudskiego w Ameryce, a w 1986 jednym z wiceprezesów Instytutu dla Studiów Polsko-Żydowskich w Oksfordzie. 1 stycznia 1986 prezydent RP na uchodźstwie, Edward Raczyński, odznaczył go Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (za całokształt działalności w służbie Polsce w czasie wojny i po wojnie, a w szczególności za opracowania historyczne i za działalność w sprawach polsko-żydowskich)[19].

Uczestniczył w wielu międzynarodowych konferencjach i sympozjach poświęconych problematyce II wojny światowej, zagłady Żydów, stosunków polsko-niemieckich i polsko-żydowskich oraz roli intelektualistów w polityce. Wygłosił szereg odczytów i referatów na różnorodnych forach międzynarodowych.

Działalność opozycyjna | edytuj kod

W 1970 w związku z aktywną działalnością opozycyjną i licznymi kontaktami w krajach zachodnich został objęty zakazem druku w Polsce (do jesieni 1974) oraz poddany innym represjom (rewizje, odmowy wydania paszportu, rozpowszechnianie fałszywek; w latach 1971 i 1972–1973 objęty śledztwami prokuratorskimi[17]). W 1974 zaangażował się w działalność zmierzającą do ułaskawienia skazanych członków organizacji „Ruch” (m.in. Stefana Niesiołowskiego, Andrzeja i Benedykta Czumów). Współpracował z Polskim Porozumieniem Niepodległościowym. Od 1978 był członkiem i wykładowcą Towarzystwa Kursów Naukowych.

21 sierpnia 1980 podpisał list intelektualistów do strajkujących robotników Wybrzeża. W latach 1980–1981 był członkiem Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”. W grudniu 1980 znalazł się wśród założycieli Komitetu Obrony Więzionych za Przekonania przy Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność”. Po wprowadzeniu stanu wojennego 13 grudnia 1981 został internowany – początkowo w Areszcie Śledczym w Warszawie-Białołęce, a następnie w ośrodku internowania w Jaworzu na poligonie drawskim. Z internowania zwolniono go 3 maja 1982[17]. Po zwolnieniu pozostawał w kontakcie z władzami, m.in. prowadził wielokrotne rozmowy z ministrem spraw wewnętrznych Czesławem Kiszczakiem[20].

W 1984 w Radiu Wolna Europa przez kilkadziesiąt dni prowadził codzienny program dokumentalny poświęcony powstaniu warszawskiemu pt. Dni Walczącej Stolicy[21].

III Rzeczpospolita | edytuj kod

Działalność polityczna | edytuj kod

Władysław Bartoszewski i Lech Wałęsa, konferencja poświęcona 25-leciu stanu wojennego w Polsce, Warszawa, 8 grudnia 2006

Od września 1990 do marca 1995 pełnił funkcję ambasadora RP w Austrii. W 1995 był ministrem spraw zagranicznych w rządzie Józefa Oleksego (jako tzw. minister prezydencki, desygnowany przez Lecha Wałęsę).

28 kwietnia 1995, podczas uroczystej sesji Bundestagu i Bundesratu w Bonn z okazji 50. rocznicy zakończenia II wojny światowej, jako jedyny zagraniczny mówca wystąpił z ponad godzinnym przemówieniem.

22 grudnia 1995 podał się do dymisji w związku z zakończeniem pełnienia funkcji prezydenta przez Lecha Wałęsę. Ponownie sprawował urząd szefa dyplomacji od czerwca 2000 do października 2001 w rządzie Jerzego Buzka. W latach 1997–2001 zasiadał w Senacie IV kadencji. Został wybrany z listy Unii Wolności w województwie warszawskim, przy czym formalnie do tej partii nigdy nie należał. Przewodniczył Komisji Spraw Zagranicznych i Komisji Integracji Europejskiej; jako marszałek senior przewodniczył inauguracyjnemu posiedzeniu Senatu.

5 lipca 2006 podpisał list otwarty ministrów spraw zagranicznych III RP krytykujących odwołanie szczytu Trójkąta Weimarskiego. Szczyt z udziałem prezydenta Polski, Francji i Niemiec został odwołany na krótko przed terminem, oficjalnie z powodu choroby Lecha Kaczyńskiego. Publikacja listu wywołała krytykę polityków rządzącej koalicji oraz prezydenta[22].

9 października 2007 został przewodniczącym komitetu honorowego Platformy Obywatelskiej przed przedterminowymi wyborami parlamentarnymi w tym samym roku. W czasie kampanii wyborczej i tuż po niej wygłosił szereg ostrych, krytycznych wypowiedzi dotyczących rządzącej partii Prawo i Sprawiedliwość, a w szczególności o prowadzonej przez rząd Jarosława Kaczyńskiego polityce zagranicznej[23][24][25].

20 listopada 2007 został przez premiera Donalda Tuska powołany na sekretarza stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów i pełnomocnika Prezesa Rady Ministrów do spraw dialogu międzynarodowego. Pracę na tym stanowisku rozpoczął 21 listopada 2007[26]. Pozostał na tej funkcji również w drugim gabinecie Donalda Tuska oraz w rządzie Ewy Kopacz[27], pełniąc ją aż do czasu swojej śmierci.

Był członkiem komitetu poparcia Bronisława Komorowskiego przed wyborami prezydenckimi w 2010 i w 2015[28][29], a także współzałożycielem jego komitetu wyborczego w 2015[30].

Działalność społeczna i naukowa | edytuj kod

Władysław Bartoszewski w Polskim PEN Clubie, 2005 Władysław Bartoszewski i Jehuda Widawski 29 sierpnia 2014 na Stacji Radegast w 70. rocznicę likwidacji Litzmannstadt Ghetto

W latach 1990–2000 był przewodniczącym Międzynarodowej Rady Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu, a w latach 2000–2014 był przewodniczącym Międzynarodowej Rady Oświęcimskiej. W latach 1991–1995 był członkiem Rady ds. Stosunków Polsko-Żydowskich przy Prezydencie RP. Od marca 1995 był wiceprezesem Polskiego PEN Clubu, w latach 2001–2010 prezesem, następnie został prezesem honorowym. W kwietniu 1998 został członkiem Rady Kuratorów Zakładu Narodowego im. Ossolińskich[31].

9 maja 2000 powołany przez prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego w skład Kapituły Orderu Orła Białego. Kapituła tego orderu wybrała go 14 lutego 2001 na funkcję sekretarza[32]. Zrezygnował z tej funkcji w maju 2007, w okresie prezydentury Lecha Kaczyńskiego. 25 lutego 2011 powołany przez prezydenta Bronisława Komorowskiego po raz drugi w skład Kapituły Orderu Orła Białego[33], a następnie przez członków kapituły 10 marca 2011 wybrany na funkcję kanclerza Orderu Orła Białego[34].

Był członkiem Komisji Historii i Kultury Żydów przy Polskiej Akademii Umiejętności[11]. Od czerwca 2001 pełnił funkcję przewodniczącego Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa. 27 stycznia 2005, w 60. rocznicę wyzwolenia obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau, przemawiał na oficjalnych uroczystościach rocznicowych jako przedstawiciel polskich więźniów obozu. W 2009 zainicjował powstanie Fundacji Auschwitz-Birkenau i został przewodniczącym jej rady. Należał do orędowników pojednania polsko-żydowskiego oraz polsko-niemieckiego, a jednocześnie przez swoją działalność publicystyczną i naukową dbał o zachowanie pamięci o dziedzictwie Polskiego Państwa Podziemnego, powstania warszawskiego oraz o zbrodniach totalitaryzmów nazistowskiego i komunistycznego.

Od stycznia do czerwca 2006 był przewodniczącym rady nadzorczej Polskich Linii Lotniczych LOT. W latach 2002–2006 przewodniczył, a następnie został honorowym przewodniczącym Rady Fundacji Centrum Twórczości Narodowej. Od kwietnia 2009 do śmierci był prezesem honorowym Stowarzyszenia Pracowników, Współpracowników i Przyjaciół Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa Imienia Jana Nowaka-Jeziorańskiego w Warszawie. Należał do Stowarzyszenia Pisarzy Polskich.

Przewodniczył radzie Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych. Z funkcji tej zrezygnował 29 sierpnia 2006, protestując w ten sposób przeciwko insynuacjom sformułowanym przez wiceministra obrony narodowej Antoniego Macierewicza, jakoby większość z dotychczasowych ministrów spraw zagranicznych III RP była agentami „sowieckich służb specjalnych”, a także przeciwko brakowi reakcji minister Anny Fotygi na tę wypowiedź[35].

Życie prywatne | edytuj kod

Grób Bartoszewskiego na Powązkach (2016)

Władysław Bartoszewski był synem Władysława i Beaty Bartoszewskich[17]. Z pierwszą żoną Antoniną Mijal-Bartoszewską miał syna Władysława Teofila Bartoszewskiego, którego żoną została Alexandra Richie. Jego drugą żoną była Zofia Bartoszewska, którą poślubił w 1967[36].

Zmarł 24 kwietnia 2015 w Centralnym Szpitalu Klinicznym Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w Warszawie[37].

Uroczystości pogrzebowe odbyły się 4 maja 2015 i miały charakter państwowy z udziałem przedstawicieli najwyższych władz państwowych, w tym prezydenta RP Bronisława Komorowskiego. Po mszy w bazylice archikatedralnej św. Jana Chrzciciela w Warszawie Władysław Bartoszewski został pochowany w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera FV-tuje-18)[38][39].

Publikacje | edytuj kod

Władysław Bartoszewski promuje swoją książkę pt. Moja Jerozolima, mój Izrael, Warszawa, 21 maja 2005

Był autorem około 50 książek i prawie 1500 artykułów, głównie na temat okupacji niemieckiej, m.in.:

  • Konspiracyjne Varsaviana poetyckie 1939–1944: zarys informacyjny, Warszawa 1962,
  • Organizacja małego sabotażu „Wawer” w Warszawie (1940–1944), 1966,
  • Die polnische Untergrundpresse in den Jahren 1939 bis 1945, Druckerei und Verlagsanstalt, Konstancja 1967,
  • Ten jest z Ojczyzny mojej. Polacy z pomocą Żydom 1939–1945 (oprac. wspólnie z Zofią Lewinówną), Znak, Kraków 1967 i 1969,
  • Palmiry, Książka i Wiedza, Warszawa 1969,
  • Warszawski pierścień śmierci 1939–1944, Zachodnia Agencja Prasowa, Warszawa 1967, Interpress, Warszawa 1970, Świat Książki, Warszawa 2008, ​ISBN 978-83-247-1242-7​, ponadto wydania w języku angielskim 1968 i niemieckim 1970,
  • Kronika wydarzeń w Warszawie 1939–1949 (oprac., z Bogdanem Brzezińskim i Leszkiem Moczulskim), Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1970,
  • Ludność cywilna w Powstaniu Warszawskim. Prasa, druki ulotne i inne publikacje powstańcze (oprac., praca zbiorowa), t. I–III, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1974,
  • 1859 dni Warszawy (szkic wstępny Aleksander Gieysztor, bibliografia prac Władysława Bartoszewskiego – Zofia Steczowicz-Sajderowa, indeks Zofia Bartoszewska), Znak, Kraków 1974, wydanie 2 uzupełnione: Znak, Kraków 1984, ​ISBN 83-7006-152-4​, wydanie 3 poprawione i poszerzone: Znak, Kraków 2008, ​ISBN 978-83-240-1057-8​,
  • Polskie Państwo Podziemne 1939–1945 (inauguracyjny wykład TKN wygłoszony w Warszawie 2 listopada 1979, drugi obieg), Niezależna Oficyna Wydawnicza NOWa Warszawa 1979 i 1980, OW „Solidarność” MKZ, Wrocław 1981, Agencja Informacyjna Solidarności Walczącej, Lublin 1985 i inne,
  • Doświadczenia lat wojny 1939–1945. Fakty, postawy, refleksje, Znak, Kraków 1982 i 2009, ​ISBN 978-83-240-1217-6​,
  • Los Żydów Warszawy 1939–1943. W czterdziestą rocznicę powstania w getcie warszawskim, Puls, Londyn 1983, Bez Cięć, Kraków 1985 (drugi obieg), Międzyzakładowa Struktura „Solidarności”, Warszawa 1985 (drugi obieg), wydanie 2 poprawione i rozszerzone: Puls, Londyn 1988, ​ISBN 0-907587-38-0​, Fakt, Łódź 1989 (drugi obieg),
  • Herbst der Hoffnungen: es lohnt sich, anständig zu sein, Herder, Freiburg 1983, ​ISBN 3-451-19958-0​, Herder, Freiburg 1984, ​ISBN 3-451-19958-0​, Herder, Freiburg 1986, ​ISBN 3-451-19958-0​,
  • Jesień nadziei: warto być przyzwoitym (tłumaczenie z wydania zachodnioniemieckiego, posłowie Reinholda Lehmanna, drugi obieg), Spotkania, Lublin 1984 i 1986,
  • Dni walczącej stolicy. Kronika Powstania Warszawskiego, Aneks, Londyn 1984, Krąg, Warszawa 1984 (drugi obieg), Alfa, Warszawa 1989, ​ISBN 83-7001-283-3​, Świat Książki, Warszawa 2004, ​ISBN 83-7391-679-2​, Świat Książki, Warszawa 2008, ​ISBN 978-83-247-1202-1​,
  • Metody i praktyki Bezpieki w pierwszym dziesięcioleciu PRL (pod pseudonimem „Jan Kowalski”, drugi obieg), Grupy Polityczne „Wola” oraz Ogólnopolski Komitet Oporu Robotników „Solidarność”, Warszawa 1985, Biuletyn Łódzki, Łódź 1985, Rota, Kraków 1986 i inne,
  • Aus der Geschichte lernen? Aufsätze und Reden zur Kriegs- und Nachkriegsgeschichte Polens (przedmowa Stanisław Lem) Deutscher Taschenbuch Verlag, Monachium 1986,
  • Syndykat zbrodni: kartki z dziejów UB i SB w czterdziestoleciu PRL (pod pseudonimem „ZZZ”, wspólnie z Urszulą Doroszewską), Editions Spotkania, Paryż 1986; wydanie II: Editions Spotkania, Warszawa 2016, ​ISBN 978-83-7965-128-3​,
  • Na drodze do niepodległości, Editions Spotkania, Paryż 1987, ​ISBN 2-86914-022-3​,
  • Polen und Juden in der Zeit der „Endlösung”, Informationszentrum im Dienste der christlich-jüdischen Verständigung, Wiedeń 1990, ​ISBN 0-919581-32-3​,
  • Warto być przyzwoitym. Szkic do pamiętnika (drugi obieg), Warszawa, CDN 1988,
  • Warto być przyzwoitym. Teksty osobiste i nieosobiste (polskie tłumaczenie książki Herbst der Hoffnungen: es lohnt sich, anständig zu sein), W Drodze, Poznań 1990, ​ISBN 83-7033-104-1​, wydanie 2 zmienione: W Drodze, Poznań 2005, ​ISBN 83-7033-545-4​,
  • Ponad podziałami. Wybrane przemówienia i wywiady – lipiec-grudzień 2000, Ministerstwo Spraw Zagranicznych, Warszawa 2001, ​ISBN 83-907665-7-4​,
  • Wspólna europejska odpowiedzialność. Wybrane przemówienia i wywiady, styczeń-lipiec 2001, Ministerstwo Spraw Zagranicznych, Warszawa 2001, ​ISBN 83-915698-1-0​,
  • Moja Jerozolima, mój Izrael. Władysław Bartoszewski w rozmowie z Joanną Szwedowską (posłowie Andrzej Paczkowski), Rosner i Wspólnicy Warszawa 2005, ​ISBN 83-89217-66-X​,
  • Und reiß uns den Hass aus der Seele, Deutsch-Polnischer Verlag, Warszawa 2005, ​ISBN 83-86653-18-3​,
  • Władysław Bartoszewski: wywiad rzeka (rozmowy z Michałem Komarem), Świat Książki, Warszawa 2006, ​ISBN 83-247-0441-8​,
  • Dziennik z internowania. Jaworze 15.12.1981 – 19.04.1982, Świat Książki, Warszawa 2006, ​ISBN 83-247-0553-8​,
  • Pisma wybrane 1942–1957, tom I, Universitas, Kraków 2007, ​ISBN 978-83-242-0698-8​,
  • Pisma wybrane 1958–1968, tom II, Universitas, Kraków 2007, ​ISBN 978-83-242-0773-2​,
  • ...mimo wszystko. Wywiadu rzeki księga druga (rozmowy z Michałem Komarem), Świat Książki, Warszawa 2008, ​ISBN 978-83-247-0973-1​,
  • Opuszczeni bohaterowie Powstania Warszawskiego (fotografie Adama Bujaka i Eugeniusza Lokajskiego), Biały Kruk, Kraków 2008, ​ISBN 978-83-7553-020-9​,
  • Pisma wybrane 1969–1979, tom III, Universitas, Kraków 2008, ​ISBN 978-83-242-0984-2​,
  • Powstanie Warszawskie, Świat Książki, Warszawa 2009, ​ISBN 978-83-247-1699-9​,
  • O Niemcach i Polakach. Wspomnienia. Prognozy. Nadzieje, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2010, ​ISBN 978-83-08-04422-3​,
  • Środowisko naturalne. Korzenie, Świat Książki, Warszawa 2010, ​ISBN 978-83-247-1293-9​,
  • Życie trudne, lecz nie nudne. Ze wspomnień Polaka w XX wieku (rozmowy przeprowadził Andrzej Friszke), Znak, Kraków 2010, ​ISBN 978-83-240-0942-8​,
  • Mój Auschwitz (rozmowa z Piotrem Cywińskim i Markiem Zającem oraz antologia pierwszych relacji poobozowych), Znak, Kraków 2010, ​ISBN 978-83-240-1415-6​,
  • Kropla drąży skałę? Co mówiłem do Niemców i o Niemcach przez ponad pół wieku, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2011, ​ISBN 978-83-01-16657-1​,
  • Pod prąd. Moje środowisko niepokorne 1945–55. Wspomnienia dziennikarza i więźnia (opracował Michał Komar), Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2011, ​ISBN 978-83-01-16510-9​,
  • Wiosna jesienią. Październik '56. Moje środowisko niepokorne 1955–63. Marzenia, nadzieje, rzeczywistość (opracował Michał Komar), Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2012, ​ISBN 978-83-01-16900-8​,
  • Mój PEN Club, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2013, ​ISBN 978-83-7705-268-6​,
  • Mimo wszystko (opracował Michał Komar; wybór z wydanych wcześniej książek: Władysław Bartoszewski: wywiad rzeka i ...mimo wszystko. Wywiadu rzeki księga druga), Dom Wydawniczy PWN i Agora, Warszawa 2013, ​ISBN 978-83-7705-412-3​,
  • Bóg, honor, obczyzna. Przyjaciele znad Jordanu i Tamizy (opracował Michał Komar), Dom Wydawniczy PWN, Warszawa 2014, ​ISBN 978-83-7705-543-4​,
  • Kryptonim Bonza: życie jednoznacznie podwójne (opracował Michał Komar), Dom Wydawniczy PWN, Warszawa 2015, ​ISBN 978-83-7705-444-4​,
  • Prawda leży tam, gdzie leży (opracował Michał Komar), Dom Wydawniczy PWN, Warszawa 2016, ​ISBN 978-83-01-18502-2​.

Odznaczenia, wyróżnienia i upamiętnienie | edytuj kod

Ordery i odznaczenia | edytuj kod

Polskie
Zagraniczne

Doktoraty honoris causa | edytuj kod

Tytuł doktora honoris causa Władysławowi Bartoszewskiemu nadały:

Inne nagrody i wyróżnienia | edytuj kod

Uroczystość wręczenia Władysławowi Bartoszewskiemu Komandorii Missio Reconciliationis, Kancelaria Prezesa Rady Ministrów, Warszawa, 6 lipca 2011

Upamiętnienie | edytuj kod

W 2015 rada miasta w Oświęcimiu nazwała jego imieniem jedną z alei[75]. Odsłonięcie tablicy nastąpiło w przeddzień 71. rocznicy wyzwolenia Auschwitz-Birkenau[76].

W 2016 za zgodą Zofii Bartoszewskiej został patronem Komitetu Obrony Demokracji[77]. W tym samym roku jego imieniem nazwano aleję w Łodzi[78] i ulicę w częstochowskiej dzielnicy Kiedrzyn[79].

W październiku tego samego roku jego imieniem nazwano skwer przy ul. Ogrodowej na warszawskiej Woli[80]. Skwer znajduje się w miejscu, w którym w czasie wojny biegła ul. Biała, przez którą Żydom zamkniętym w getcie niosła pomoc Rada Pomocy Żydom „Żegota”, w której prace był zaangażowany Władysław Bartoszewski[81]. W 2018 Władysław Bartoszewski został patronem ronda we Wrocławiu[82].

W 2020 przed budynkiem Sopot Centrum odsłonięty został pomnik Władysława Bartoszewskiego, zaprojektowany przez Jacka Kicińskiego[83][84].

Przypisy | edytuj kod

  1. Teresa Prekerowa: Konspiracyjna Rada Pomocy Żydom w Warszawie 1942–1945. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1982. ISBN 83-06-00622-4.
  2. Waldemar Grabowski: Polska Tajna Administracja Cywilna 1940–1945. Warszawa: IPN, 2003, s. 607.
  3. Władysław Bartoszewski nie żyje. rmf24.pl, 24 kwietnia 2015. [dostęp 2015-04-24].
  4. Władysław Bartoszewski nie żyje. „Życie nie musi być łatwe. Gorzej, jeśli jest nudne”. tokfm.pl, 24 kwietnia 2015. [dostęp 2015-04-24].
  5. Gabinet Władysława i Zofii Bartoszewskich. ossolineum.pl. [dostęp 2017-12-28].
  6. Bartoszewski Władysław, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2017-12-28] .
  7. Zmarł Władysław Bartoszewski. um.warszawa.pl, 30 kwietnia 2015. [dostęp 2017-12-28].
  8. Profesor Władysław Bartoszewski. uni.lodz.pl. [dostęp 2017-12-28].
  9. Michał Komar: Władysław Bartoszewski. Wywiad rzeka. Warszawa: Świat Książki, 2006, s. 230.
  10. Henryk Gapski: Władysław Bartoszewski. Z kalendarium człowieka niezwykłego. kul.pl. s. 55. [dostęp 2014-01-21].
  11. a b c Prof. Władysław Bartoszewski, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI) [online] [dostęp 2015-03-21] .
  12. Für ihre Verdienste um die polnisch-deutsche und die christlich-jüdische Versöhnung: Wladyslaw Bartoszewski und Mietek Pemper Ehrenbürger der Universität Augsburg (niem.). presse.uni-augsburg.de. [dostęp 2010-09-28].
  13. Zwolnienia z obozu. auschwitz.org. [dostęp 2018-11-11].
  14. Waldemar Grabowski: Polska Tajna Administracja Cywilna 1940–1945. Warszawa: IPN, 2003, s. 194.
  15. Andrzej Krasnowolski: „Żegota” – konspiracyjna Rada Pomocy Żydom w okupowanej Polsce 1942–1945. senat.gov.pl. [dostęp 2009-06-09].
  16. Bartoszewski jest ludowcem. Przyznał się. gazeta.pl, 8 listopada 2008. [dostęp 2009-07-25].
  17. a b c d e f g Władysław Bartoszewski. ipn.gov.pl. [dostęp 2013-11-28].
  18. Władysław Bartoszewski: Podpis ppłk Wolińskiej figuruje na moim akcie oskarżenia czerwonym ołówkiem. Zatwierdzając akt oskarżenia wobec mnie, wiedziała, że jestem współzałożycielem Żegoty. Jestem przykładem, że tłumaczenia pewnych ludzi wokół Wolińskiej i jej samej, że trwa wokół niej jakaś antysemicka akcja, są bzdurą. (cytat za Bartoszewski: Wolińska to nie kozioł ofiarny. tvn24.pl, 24 listopada 2007. [dostęp 2020-02-15].).
  19. Komunikat o nadaniu Orderu Odrodzenia Polski. „Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej”. nr 1, s. 10, 19 marca 1986. [dostęp 2017-06-22]. 
  20. Janusz Zabłocki: Dzienniki 1982–1986. T. 3. Cz. 2. Warszawa: IPN, 2013, s. 154.
  21. Dni Walczącej Stolicy (audycja prof. Władysława Bartoszewskiego, RWE 1984). polskieradio.pl. [dostęp 2020-08-04].
  22. Prezydent: Ten list bardzo źle świadczy o ministrach. wyborcza.pl, 8 lipca 2006. [dostęp 2009-06-09].
  23. Bartoszewski: Nie wierzcie frustratom i dewiantom!. gazeta.pl, 29 września 2007. [dostęp 2009-06-09].
  24. Bartoszewski: PiS szmaci III Rzeczpospolitą. tvn24.pl, 18 października 2007. [dostęp 2020-02-15].
  25. Bartoszewski: Nie chcę Polski, której musiałbym się wstydzić. dziennik.pl. [dostęp 2010-07-12].
  26. Zarządzenie Nr 134 Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 listopada 2007 r. w sprawie ustanowienia Pełnomocnika Prezesa Rady Ministrów do Spraw Dialogu. kprm.gov.pl. [dostęp 2011-11-17].
  27. Władysław Bartoszewski. premier.gov.pl. [dostęp 2015-04-24].
  28. Komitet poparcia Bronisława Komorowskiego. onet.pl, 16 maja 2010. [dostęp 2015-03-15].
  29. Kto wszedł do komitetu poparcia Komorowskiego. dziennik.pl, 15 marca 2015. [dostęp 2015-03-15].
  30. Bronisław Komorowski pierwszym zarejestrowanym kandydatem. popieramkomorowskiego.pl. [dostęp 2015-04-23].
  31. Alfabetyczna lista członków Rady Kuratorów ZNi O wszystkich kadencji. oss.wroc.pl. [dostęp 2013-12-28].
  32. Posiedzenie Kapituły Orderu Orła Białego. prezydent.pl, 14 lutego 2001. [dostęp 2013-11-25].
  33. Prezydent powołał członków Kapituły Orderu Orła Białego. prezydent.pl, 28 lutego 2011. [dostęp 2011-02-28].
  34. Kapituła Orderu Orła Białego uzupełniona. onet.pl, 10 marca 2011. [dostęp 2011-10-14].
  35. Bartoszewski dla Gazeta.pl: Tylko Sikorski do mnie zadzwonił. gazeta.pl, 29 sierpnia 2006. [dostęp 2009-06-09].
  36. Państwo Bartoszewscy. wyborcza.pl, 18 lutego 2012. [dostęp 2015-05-04].
  37. Prof. Bartoszewski nie żyje. W piątek zasłabł i trafił do szpitala. tvp.info, 24 kwietnia 2015. [dostęp 2015-04-24].
  38. Wyszukiwarka cmentarna – Warszawskie cmentarze. cmentarzekomunalne.com.pl. [dostęp 2019-11-05].
  39. „Historia postawiła przed nim karkołomne zadania, a on je podjął, i to zwycięsko”. Prof. Bartoszewski spoczął na Powązkach. tvpparlament.pl, 4 maja 2015. [dostęp 2015-05-04].
  40. Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 1 grudnia 1995 r. o nadaniu orderu (M.P. z 1996 r. nr 13, poz. 161).
  41. Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 23 lipca 2015 r. o nadaniu odznaczeń (M.P. z 2015 r. poz. 886).
  42. Anfragebeantwortung des Bundeskanzlers (niem.). parlament.gv.at, 23 kwietnia 2012. s. 930. [dostęp 2014-12-15].
  43. Anfragebeantwortung des Bundeskanzlers (niem.). parlament.gv.at, 23 kwietnia 2012. s. 999. [dostęp 2014-12-15].
  44. Władysław Bartoszewski, Jan Barcz: Prawda i pojednanie: w 80. rocznicę urodzin Władysława Bartoszewskiego. Oficyna Wydawnicza „Rytm”, Warszawa 2002, s. 698.
  45. Apdovanotų asmenų duomenų bazė (lit.). prezidente.lt. [dostęp 2014-12-15].
  46. Eesti Vabariigi teenetemärgid (est.). president.ee. [dostęp 2014-12-15].
  47. Bartoszewski, Stelmachowski i Komorowska odznaczeni papieskimi orderami. ekai.pl, 2 listopada 2006. [dostęp 2011-04-11].
  48. Bartoszewski odznaczony przez Francję. onet.pl, 30 kwietnia 2009. [dostęp 2009-06-09].
  49. Sekretarz stanu Władysław Bartoszewski odznaczony przez Zakon Kawalerów Maltańskich. kprm.gov.pl, 22 czerwca 2012. [dostęp 2012-09-28].
  50. Rad Bieleho dvojkríža, II. trieda (słow.). prezident.sk. [dostęp 2013-01-21].
  51. Uroczystość wręczenia Sekretarzowi Stanu Władysławowi Bartoszewskiemu Orderu Białego Podwójnego Krzyża Republiki Słowackiej. kprm.gov.pl, 6 września 2012. [dostęp 2012-09-11].
  52. Bawarski Order Zasługi dla Władysława Bartoszewskiego. polen.diplo.de. [dostęp 2015-10-18].
  53. a b c d e f g h Władysław Bartoszewski. wyborcza.pl, 28 kwietnia 2015. [dostęp 2015-04-28].
  54. Doktoraty HC. uw.edu.pl. [dostęp 2011-02-21].
  55. Doktorzy Honorowi Uniwersytetu Gdańskiego. ug.edu.pl. [dostęp 2011-02-25].
  56. Doktorzy Honoris Causa Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. kul.pl. [dostęp 2011-02-23].
  57. Doktorzy Honoris Causa UO. uni.opole.pl. [dostęp 2011-02-16].
  58. Władysław Bartoszewski. nekrologi.wyborcza.pl, 28 kwietnia 2015. [dostęp 2015-04-28].
  59. Warszawa. Wręczono złote medale „Gloria Artis”. e-teatr.pl, 10 września 2005. [dostęp 2011-06-21].
  60. Solange i Krzysztof Olszewscy laureatami nagrody PKPP Lewiatan. pb.pl, 16 maja 2007. [dostęp 2017-07-26].
  61. Bartoszewski nagrodzony przez Komitet Trójkąta Weimarskiego. rp.pl, 29 sierpnia 2008. [dostęp 2013-01-18].
  62. Wręczenie odznaczeń „Bene Merito” przez Ministra Spraw Zagranicznych Radosława Sikorskiego. msz.gov.pl, 13 listopada 2009. [dostęp 2010-02-08].
  63. Bartoszewski uhonorowany nagrodą im. cesarza Ottona. wprost.pl, 7 maja 2009. [dostęp 2011-11-16].
  64. Laureaci z poprzednich edycji. polishmarket.com.pl. [dostęp 2015-12-07].
  65. Medal za szczególne zasługi dla Meklemburgii-Pomorza Przedniego w zjednoczonej Europie i na świecie. kprm.gov.pl, 18 lipca 2014. [dostęp 2014-07-18].
  66. Wyróżnienie dla Władysława Bartoszewskiego. premier.gov.pl, 30 maja 2014. [dostęp 2016-01-15].
  67. Uroczystość wręczenia Ministrowi Władysławowi Bartoszewskiemu medalu honorowego z okazji 70. rocznicy Powstania Warszawskiego. kprm.gov.pl, 13 marca 2014. [dostęp 2015-03-18].
  68. Nagroda Polsko-Niemiecka za rok 2015 przyznana pośmiertnie Władysławowi Bartoszewskiemu. polen.diplo.de. [dostęp 2016-02-05].
  69. Sprawy międzynarodowe. senat.gov.pl, 5 maja 2012. [dostęp 2018-03-22].
  70. Władysław Bartoszewski honorowym obywatelem gminy Oświęcim. kprm.gov.pl, 24 września 2012. [dostęp 2012-09-24].
  71. Nadanie prof. Władysławowi Bartoszewskiemu tytułu Honorowego Obywatela Stołecznego Królewskiego Miasta Krakowa. kprm.gov.pl, 7 lutego 2013. [dostęp 2013-02-07].
  72. Prof. Bartoszewski – Honorowy Obywatel Baranowa!. obiektyw.info, 19 listopada 2013. [dostęp 2013-11-27].
  73. Ogólnopolski Fetting Festiwal w Baranowie. gmina-baranow.pl. [dostęp 2013-11-27].
  74. Prof. Władysław Bartoszewski honorowym obywatelem Opola. nto.pl, 30 października 2014. [dostęp 2014-11-04].
  75. Uchwała nr XIV/259/15 Rady Miasta Oświęcim. um.oswiecim.pl, 28 października 2015. [dostęp 2016-12-14].
  76. „Jak przeżyć w piekle”. II transport warszawski – sesja edukacyjna MCEAH. auschwitz.org, 26 stycznia 2016. [dostęp 2016-12-14].
  77. Władysław Bartoszewski będzie patronem KOD. Grupa Wirtualna Polska, 21 kwietnia 2016. [dostęp 2016-04-21].
  78. Trasa Górna będzie aleją Władysława Bartoszewskiego. dzienniklodzki.pl, 31 sierpnia 2016. [dostęp 2016-09-01].
  79. Kilka ulic i rond w Częstochowie z nowymi patronami. wczestochowie.pl, 31 października 2016. [dostęp 2016-10-31].
  80. Uchwała nr XXXVI/885/2016 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 20 października 2016 r. w sprawie nadania nazwy obiektowi miejskiemu w Dzielnicy Wola m.st. Warszawy. Dziennik Urzędowy Województwa Mazowieckiego poz. 9298, 4 listopada 2016. s. 1. [dostęp 2016-12-14].
  81. Jarosława Osowski. Skwer dla Władysława Bartoszewskiego. „Gazeta Stołeczna”, s. 1, 5 grudnia 2016. 
  82. Uchwała nr LXII/1469/18 Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 13 września 2018 r. w sprawie nadania nazwy rondu na terenie Wrocławia. um.wroc.pl. [dostęp 2019-05-01].
  83. Grzegorz Szaro: Pomnik Władysława Bartoszewskiego w Sopocie. „Warto być przyzwoitym”. wyborcza.pl, 25 czerwca 2020. [dostęp 2020-06-26].
  84. Piotr Weltrowski: Wieczorem odsłonięcie pomnika Władysława Bartoszewskiego w Sopocie. trojmiasto.pl, 5 lipca 2020. [dostęp 2020-07-05].

Bibliografia | edytuj kod

  • Andrzej Kunert: Władysław Bartoszewski. Życie i twórczość. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Rytm”, 1999.
  • Michał Komar: Władysław Bartoszewski. Wywiad rzeka. Warszawa: Świat Książki, 2006.
Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Władysław Bartoszewski" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy