Władysław Glinka


Władysław Glinka w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Władysław Bonifacy Glinka herbu Trzaska, pseud. Trzaska (ur. 1864 w Szczawinie, zm. 1930 w Warszawie) – ziemianin, działacz społeczny i polityczny, pisarz. Pochodził z ziemiańskiej rodziny Glinków, osiadłej w majątku Szczawin. Po ukończeniu studiów prawniczych na Sorbonie, przejął przepisany mu przez ojca majątek Susk Stary.

Zajmował się działalnością gospodarczą, a także udzielał się społecznie. Związał się najpierw z endecją, a potem ze Stronnictwem Polityki Realnej. W czasie I wojny światowej zmuszony do ewakuacji do Rosji, gdzie był więziony, pozostawił z tego okresu pamiętnik.

W niepodległej Polsce odsunął się od czynnej polityki, majątek pozostawił synowi, a sam skupił się na publicystyce i działalności założonego przez siebie Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego. Zmarł w 1930 roku, na atak serca. Jego synem był historyk Jan Glinka.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Pochodzenie | edytuj kod

Urodził się w 1864 roku w Szczawinie – majątku rodzinnym położonym w pobliżu Ostrołęki. Jego ojcem był Mikołaj Glinka, a matką Maria, córka Ludwika Kosickiego, historyka, pedagoga, profesora Liceum św. Anny w Krakowie[1].

Wykształcenie | edytuj kod

W 1881 roku rozpoczął naukę w prestiżowym paryskim Lycée Louis-le-Grand, ukończył je w 1884, uzyskując I nagrodę i medal[1], po czym rozpoczął studia na wydziale prawa Sorbony[1].

Działalność społeczna i gospodarcza | edytuj kod

Po powrocie do Polski osiadł w Susku Starym, który to majątek ojciec wydzielił mu z rodowych dóbr w 1890 roku. Przekształcił tamtejszy folwark w jedno z najnowocześniejszych gospodarstw w regionie. Założona przez niego hodowla szwyców była uważana za najlepszą w kraju, zdobyła wiele wyróżnień na wystawach w Warszawie, Kijowie, Moskwie i Petersburgu[1]. Sam zresztą prowadził specjalną komisję hodowlaną bydła Centralnego Towarzystwa Rolniczego w Moskwie[2]. Na wysokim poziomie stała również jego hodowla koni półkrwi angielskiej, które przeznaczone były na potrzeby armii[2]. Pisywał do „Gazety Rolniczej”. W 1904 założył jedno z pierwszych[3] kółek rolniczych w Królestwie Polskim. Przewodził również wielu innym organizacjom społeczno-gospodarczym m.in. Okręgowemu Towarzystwu Rolniczemu, przy którym utworzył kasę drobnego kredytu dla wsi[2]. W Banku Handlowym, w Warszawie gromadzone były, na jego nazwisko, tajne składki na oświatę narodową[1].

Działalność literacka i publicystyczna | edytuj kod

Dwór w Susku Starym, pochodzący z końca XVIII wieku

W dworze w Susku Starym zgromadził bogatą bibliotekę literatury polskiej, angielskiej i francuskiej, liczącą ok. 8 tys. woluminów[4]. Studiował prace filozofów francuskich Henri Bergsona, Blaise’a Pascala, Kartezjusza, Auguste’a Comte'a. Przetłumaczył na polski dzieło księdza Michela d'Herbigny oraz kilka encyklik Leona VIII. Poza wieloma artykułami publicystycznymi, napisał nowele zebrane w tomiku Panna Żabińska, wydane w 1900 roku pod pseudonimem „Trzaska”[1]. W 1928 roku wydał Pamiętnik z Wielkiej wojny, napisany na podstawie codziennych notatek prowadzonych od początku wojny do powrotu do kraju z wygnania w 1919 roku.

Działalność polityczna | edytuj kod

Stronnictwo Narodowo-Demokratyczne | edytuj kod

Początkowo związał się z ruchem narodowym. Kolportował „Polaka”, współpracował również z „Głosem”. W 1905 roku zrezygnował z członkostwa w Stronnictwie Narodowo-Demokratycznym[5], gdyż, jak sam stwierdził, „idea zaczęła się paczyć”[6].

Po wybuchu I wojny światowej założył i prezesował ostrołęckiemu Komitetowi Obywatelskiemu[2], organizacji mającej na celu pomoc ofiarom wojny, jednemu z pierwszych w Królestwie. Brał również udział w pracach Gubernialnego Komitetu Obywatelskiego w Łomży. Po cofnięciu się frontu rosyjskiego, został wysiedlony w głąb Rosji, w sierpniu 1915. W czasie podróży zakładał Komitety Obywatelskiego, m.in. w Prużanach, Słonimie i Mińsku. To ostatnie miasto było przez dłuższy czas miejscem jego pobytu[5].

Stronnictwo Polityki Realnej | edytuj kod

W 1917 roku, w czasie pobytu na emigracji w Moskwie (gdzie osiadł z rodziną), związał się ze Stronnictwem Polityki Realnej[5]. W Moskwie utrzymywał tam kontakty z najwyższymi sferami polskiej emigracji, założył salon polityczny[1]. Działał również w Centralnym Komitecie Obywatelskim, Komitecie Narodowym Polskim, Radzie Zjazdów i Radzie Międzypartyjnej[5]. W ramach tej ostatniej organizacji prezesował Towarzystwu Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce.

Pobyt w Rosji | edytuj kod

Po wybuchu rewolucji lutowej organizował ekspedycję legionistów Józefa Dowbor-Muśnickiego na Murmańsk. Po rozpoczęciu rewolucji bolszewickiej został osadzony w lipcu 1918 roku więzieniu, najpierw na Łubiance, potem na Butyrkach, a ostatecznie na Tagance[7]. W czasie pobytu w więzieniu napisał broszurę pt. Bolszewizm a sprawa agrarna w Polsce, w której wyłożył swój pogląd na sprawę reformy rolnej[2]. Po uwolnieniu w listopadzie 1918 roku, powrócił do Polski.

W II Rzeczypospolitej | edytuj kod

Autograf Władysława Glinki zamieszczony w Polskiej Deklaracji...

Pierwszym jego czynem po przyjeździe było zorganizowanie Komitetu Powiatowego w Ostrołęce[1]. W 1919 roku przekazał majątek synowi Janowi, a sam wyjechał do Warszawy, gdzie zaangażował się w działalność polityczną. Po śmierci Zygmunta Wielopolskiego stał się liderem SPR, był też jednym z redaktorów „Dziennika Powszechnego” – gazety będącej głosem realistów[8]. Po połączeniu roku SPR z innymi partiami prawicowymi w jeden blok nazwany Stronnictwem Pracy Konstytucyjnej (przemianowany później na Stronnictwo Prawicy Narodowej) znalazł się Zarządzie Głównym nowej organizacji[9]. Był jednym z przywódców „puczu” dawnych realistów, mającego na celu ukrócić wpływy, głównie galicyjskiej grupy wywodzącej się z dawnego SPN[10], 14 września 1920 roku wystąpił z partii[11]. Po 1923 roku wycofał się z aktywnej działalności politycznej. Zwrócił się też bardziej w kierunku prądów chrześcijańsko-konserwatywnych[12]. Utrzymywał kontakty z tuzami polskiej polityki, m.in. z Władysławem Grabskim czy Stanisławem Wojciechowskim[1]. Pisywał do „Czasu” i „Przeglądu Ziemiańskiego”, głównie na tematy związane z sytuacją rolnictwa. Szczególnie ostro zareagował na przewrót majowy, publikując krytyczny artykuł na łamach prasy. Założył w 1918 roku Towarzystwo Kredytowe Ziemskie z siedzibą w Warszawie, był jego prezesem aż do śmierci[13]. Przewodniczył również Związkowi Instytucji Kredytu Długoterminowego[1].

Władysław Glinka był zwolennikiem włączenia ziem białoruskich do Polski. Uważał, że Białorusinibarbarzyńską ludnością, której nie można uważać za duchowego pana ziemi, którą zamieszkiwali, natomiast Polacy mieszkający na wschodzie zbyt łatwo rezygnują z roli gospodarzy i przewodników[14].

W kwestiach kościelnych opowiadał się za ultramontanizmem.

Życie prywatne | edytuj kod

W czasie pobytu w Paryżu poznał swą przyszłą żonę Joannę de Colonne, córkę swojego profesora z liceum. Pobrali się w 1889 roku w Paryżu. Mieli troje dzieci: Jana (1890–1963), Stefana (1900–1940) i Magdalenę (1900–1917)[1].

Śmierć i pochówek | edytuj kod

Zmarł w 1930 roku na atak serca, został pochowany na cmentarzu w Rzekuniu, koło Ostrołęki. Odznaczony był Komandorią Orderu Odrodzenia Polski i Komandorią Legii Honorowej[15].

Publikacje | edytuj kod

Wydawnictwa zwarte | edytuj kod

  • Panna Żabińska (Panna Żabińska, Obora zarodowa w Kaczynowie, Maligna, Antosia, Filozof, Urywek z dziennika Heleny P.), pod pseudonimem „Trzaska” (Warszawa, 1901)
  • Bolszewizm a sprawa agrarna w Polsce (Warszawa, 1918)
  • Pamiętnik z wielkiej wojny (Warszawa, t. I – 1927, II-IV – 1928)

Wybrane artykuły | edytuj kod

Publikował na łamach: „Gazety Rolniczej”, „Głosu”, „Czasu”, „Przeglądu Ziemiańskiego”, „Kuriera Warszawskiego”.

  • Z dyskusji o monarchizmie, „Pro Fide Rege et Lege”, z. 1, VII 1926.

Przekłady | edytuj kod

  • Antoni Brykczyński: Porte d'airain de la cathédrale de Gniezno, Brugès 1890.
  • Charles Maignan: Nacjonalizm, katolicyzm, rewolucja, Warszawa 1919.
  • Michel d'Herbigny: Anglikanizm i prawosławie grecko-słowiańskie, Warszawa 1924.
  • Leon XIII: Encyklika J. Św. papieża Leona XIII o pochodzeniu władzy państwowej, Warszawa 1926.

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e f g h i j k Kremer J., Władysław Glinka, s. 56.
  2. a b c d e Kidzińska A.: Władysława Glinki..., s. 201.
  3. Boguski J.: Herbarz szlachty ostrołęckiej, s. 42.
  4. Boguski J.: Herbarz..., s. 44–45.
  5. a b c d Kidzińska A.: Władysława Glinki..., s. 202.
  6. Glinka W.: Pamiętnik z Wielkiej Wojny, t. III, s. 156.
  7. J. Kremer podaje, że Glinka był więziony jedynie na Budrykach i Tagance oraz że zwolniono go w listopadzie [Kremer J., Glinka Władysław, Polski Słownik Biograficzny, s. 56.]. A. Kidzińska dodaje również Łubiankę, a jako datę opuszczenia więzienia podaje wrzesień [Kidzińska A.: Władysława Glinki..., s. 202.]
  8. Kidzińska A.: Władysława Glinki..., s. 206
  9. Rudnicki Sz., Działalność..., s. 50.
  10. Kidzińska A.: Władysława Glinki..., s. 206–207.
  11. Rudnicki Sz., Działalność..., s. 102.
  12. Kidzińska A.: Władysława Glinki..., s. 208.
  13. Boguski J.: Herbarz..., s. 45
  14. W kręgu polityki i spraw wojskowych. W: Między... s. 111.
  15. Kremer J., Władysław Glinka, s. 57.

Bibliografia | edytuj kod

  • JanJ. Boguski JanJ., Herbarz szlachty ostrołęckiej, Ostrołęka: Ostrołęckie Towarzystwo Naukowe im. Adama Chętnika, 2002, ISBN 83-86122-33-1, OCLC 749659931 .
  • JerzyJ. Dziewirski JerzyJ., Goworowo i okolice, Ostrołęka: Ostrołęckie Towarzystwo Naukowe im. Adama Chętnika, 2006, ISBN 83-86122-57-6, OCLC 750107687 .
  • JerzyJ. Dziewirski JerzyJ., Rzekuń i okolice. Zarys dziejów, Ostrołęka: Związek Kurpiów, 1999, ISBN 83-907439-2-2, OCLC 69538459 .
  • Kidzińska Agnieszka: Władysława Glinki poglądy na gospodarkę odradzającej się Polski, „Res Historica”, t. 23 (2006), s. 201-208.
  • Kremer Jan: Glinka Władysław, w: Polski Słownik Biograficzny, t. 8, Wrocław 1959–1960, ​ISBN 83-04-03491-3​.
  • Niedziałkowska Zofia: Ostrołęka. Dzieje miasta, wyd. 4, Ostrołęka 2002, ​ISBN 83-86122-44-7​.
  • Dariusz Tarasiuk: Między nadzieją a niepokojem. Działalność społeczno-kulturalna i polityczna Polaków na wschodniej Białorusi w latach 1905–1918. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2007, s. 211. ISBN 978-83-227-2629-7.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Władysław Glinka" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy