Władysław Lisowski


Władysław Lisowski w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Władysław Lisowski (ur. 24 maja 1884 w Sanoku, zm. 1 kwietnia 1970 tamże) – polski malarz, pozłotnik.

Wystawa sztuki w Sanoku w 1930. U dołu trzeci od lewej siedzi Władysław Lisowski. Obok niego po prawej siedzi starosta sanocki Romuald Klimów Polichromia w kościele franciszkanów w Sanoku – adoracja Matki Bożej Grobowiec rodziny Lisowskich Ulica Władysława Lisowskiego

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Władysław Lisowski urodził się 24 maja 1884 w Sanoku[1][2][a]. Był synem Jana (ślusarz w Fabryce Maszyn i Wagonów w Sanoku) i Antoniny z domu Rudnik[1]. Ukończył szkołę powszechną, następnie zawodową, po czym pobierał nauki malarstwa artystycznego (udzielali mu ich Jan Włodarski, Karol Różycki i Tadeusz Popiel)[3]. Od 1910 funkcjonował w dziedzinie sztuki stosowanej w obiektach sakralnych. Pracował przy odnawianiu polichromii kościołów i cerkwi w Małopolsce, a także w Czechosłowacji i na Węgrzech. W okresie II Rzeczypospolitej działał w Polskiej Partii Socjalistycznej[4]. Podczas I wojny światowej został ranny, a w czasie leczenia w Wiedniu uczęszczał na zajęcia z malarstwa sztalugowego (wraz z nim inna sanoczanka, Emilia Słuszkiewicz, córka Michała i siostra Maksymiliana)[5]. Mimo tego nie ukończył szkoły w zakresie sztuki pięknej, posiadał rzemieślnicze wykształcenie, w dziedzinie malarstwa artystycznego uchodził zaś za samouka[2]. Po zakończeniu wojny, w latach II Rzeczypospolitej pracował jako konserwator i malarz w świątyniach Galicji (m.in. Lwów, Dukla, Kalwaria Zebrzydowska, Rymanów, Rzeszów, Klęczany, Klimkówka, Sanok, Brzozów, Grabownica Starzeńska, Grabówka, Nowosielce, Strachocina). Specjalizował się w zakresie prac artystycznych w zabytkowych obiektach architektury sakralnej, tworzeniu polichromii w świątyniach oraz w malarstwie sztalugowym[6]. Malował także pejzaże Sanoka i okolic, sceny rodzajowe i portrety[2]. W okresie II Rzeczypospolitej prowadził zakład artystyczno-malarski i pozłotniczy w Sanoku[7] przy ulicy Stanisława Konarskiego[8].

Po zakończeniu I wojny światowej działał w interesie spółdzielczości niepodległego państwa polskiego; był założycielem Spółdzielczej Kasy Rzemieślniczej i został jej prezesem[6]. Pełnił funkcję prezesa Cechu Wielkiego w Sanoku[9][10]. Był także wiceprezesem Izby Rzemieślniczej w Rzeszowie. W 1934 jako mistrz malarski i pozłotniczy został wybrany radcą Izby Rzemieślniczej we Lwowie[11]. Działał społecznie na wielu polach. Wraz z Franciszkiem Martynowskim i Janem Rajchlem współtworzył sanocki oddział Związku Strzeleckiego „Strzelec”[6] (został jego honorowym członkiem[12]). W 1923 zainicjował zorganizowanie w formę związku sanockiej młodzieży rzemieślniczej, został członkiem komitetu organizacyjnego Katolickiego Związku Młodzieży Rzemieślniczej i Rękodzielniczej w Sanoku został jego prezesem honorowym[13][14], prezesem Czytelni Mieszczańskiej (z siedzibą w budynku Ramerówka)[15]. Był współzałożycielem utworzonego w 1944 koła Stronnictwa Demokratycznego w Sanoku[16], został jego prezesem[17], pełnił funkcję przewodniczącego Powiatowego Komitetu SD w Sanoku i zasiadał jako ławnik w Sądzie Okręgowym w Jaśle[18]. Był członkiem sanockiego gniazda Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w okresie II RP[19][20], zaangażował się także w próbę reaktywacji „Sokoła” w 1946[21][22].

Pracował na stanowisku nauczyciela rysunku w Publicznej Zawodowej Szkole Dokształcającej w Sanoku[2][23]. Otrzymał wiele odznaczeń państwowych i wyróżnień[12]. W maju 1930 prezentował swoje prace malarskie na wystawie obrazów i rzeźby w Sanoku[2][24]. W 1945 jego prace znalazły się na pierwszej powojennej wystawie wspólnej sanockich artystów zorganizowanej przez Muzeum Historyczne w Sanoku[25]; ponadto Muzeum Historyczne w Sanoku zorganizowało pośmiertną wystawę od 10 czerwca 1974[6][26][27]. Praktyki pobierał u niego artysta malarz Stanisław Jakubczyk[28][29].

Po zakończeniu II wojny światowej od grudnia 1944 był radnym Miejskiej Rady Narodowej w Sanoku[30]. W sierpniu 1950 został wybrany delegatem powiatu sanockiego na Kongres Obrońców Pokoju w Warszawie[31] i brał w nim udział[32]

Pracownia Władysława Lisowskiego mieściła się na Stawiskach w Sanoku[33]. Jego uczniem był Tadeusz Turkowski[34]. Do końca życia zamieszkiwał przy ul. 800-lecia 7[1]. Zmarł 1 kwietnia 1970 w Sanoku[1]. Został pochowany w grobowcu rodzinnym na cmentarzu przy ul. Rymanowskiej w Sanoku 4 kwietnia 1970[1][35][36].

Jego żoną była Katarzyna (1886-1962): Ich córkami były Helena (1909-1993, nauczycielka, po mężu Świerzowicz, matka lekarza Jerzego Neringa) i Maria (1910-2004, nauczycielka, pedagog, harcerka[37][38]). Na terenie Sanoka w dzielnicy Dąbrówka znajduje się ulica nazwana jego imieniem i nazwiskiem[39].

Wybrane prace | edytuj kod

Uwagi | edytuj kod

  1. Data urodzin 24 maja 1884 została podana w księdze parafialnej oraz została wymieniona w inskrypcji nagrobnej Władysława Lisowskiego. Historyk Edward Zając podał datę 21 maja 1883: Szkice z dziejów Sanoka. Część druga, Sanok 2000, s. 60.

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e Księga Zmarłych 1959–1975 Sanok. Sanok: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. 131 (poz. 29).
  2. a b c d e f g Sztuka współczesna ziemi sanockiej (pol.). muzeum.sanok.pl. [dostęp 2013-08-06].
  3. Edward Zając, Szkice z dziejów Sanoka. Część druga, Sanok 2000, s. 60.
  4. Wojciech Sołtys, Stosunki społeczno-polityczne, Pomiędzy wojnami światowymi 1918-1939, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 560.
  5. Edward Zając, Szkice z dziejów Sanoka. Część druga, Sanok 2000, s. 61-62.
  6. a b c d Edward Zając, Szkice z dziejów Sanoka. Część druga, Sanok 2000, s. 63.
  7. Katolicki Związek Młodzieży Rękodzielniczej i Przemysłowej w Sanoku 1923-1934. Jednodniówka. Sanok: Katolicki Związek Młodzieży Rękodzielniczej i Przemysłowej w Sanoku, 1934, s. 35.
  8. Księga adresowa Polski (wraz z w. m. Gdańskiem) dla handlu, przemysłu, rzemiosł i rolnictwa. Warszawa: 1928, s. 798.
  9. Edward Zając, Oświata i szkolnictwo. Życie kulturalne / Środowisko kulturalne / Pomiędzy wojnami światowymi 1918-1939, w: Sanok. Dzieje miasta, Feliks Kiryk (red.), Kraków 1995, s. 623.
  10. a b c d Edward Zając, Szkice z dziejów Sanoka. Część druga, Sanok 2000, s. 62.
  11. 63. Ogłoszenie. „Lwowski Dziennik Wojewódzki”. Nr 13, s. 102, 30 czerwca 1934. 
  12. a b Edward Zając, Szkice z dziejów Sanoka. Część druga, Sanok 2000, s. 65.
  13. Katolicki Związek Młodzieży Rękodzielniczej i Przemysłowej w Sanoku 1923-1934. Jednodniówka. Sanok: Katolicki Związek Młodzieży Rękodzielniczej i Przemysłowej w Sanoku, 1934, s. 15, 16.
  14. Waldemar Bałda: Sowa i bocian. Opowieść o Posadzie Olchowskiej – III dzielnicy Miasta Sanoka. Kraków: AB Media, 2012, s. 67-68. ISBN 978-83-935385-7-7.
  15. Stefan Stefański. Ramerówka. „Tygodnik Sanocki”, s. 10, Nr 12 (95) z 28 lipca 1993. 
  16. Z okazji 50-lecia SD. Uroczysta wieczornica w Krośnie. „Nowiny”, s. 2, Nr 276 z 25 listopada 1987. 
  17. Andrzej Brygidyn: W latach powojennych. Życie polityczne. Kształtowanie się lokalnych struktur polityczno-administracyjnych w: Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, s. 766.
  18. Edward Zając, Szkice z dziejów Sanoka. Część druga, Sanok 2000, s. 6.
  19. Anna Sebastiańska: Członkowie TG „Sokół” w Sanoku 1889–1946. sokolsanok.pl, 29 listopada 2009. [dostęp 24 lipca 2014].
  20. Paweł Sebastiański, Bronisław Kielar: Wykazy członków Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Sanoku. W: 125 lat sanockiego „Sokoła” 1889–2014. Sanok: Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” w Sanoku, 2014, s. 151, 156. ISBN 978-83-939031-1-5.
  21. Historia 1889 – 1918 – 1945 – 1999. sokolsanok.pl, 31 maja 2009. [dostęp 24 lipca 2014].
  22. Paweł Sebastiański, Bronisław Kielar: Wykazy członków Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Sanoku. W: 125 lat sanockiego „Sokoła” 1889–2014. Sanok: Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” w Sanoku, 2014, s. 158. ISBN 978-83-939031-1-5.
  23. Edward Zając, Oświata i szkolnictwo. Życie kulturalne / Środowisko kulturalne / Pomiędzy wojnami światowymi 1918-1939, w: Sanok. Dzieje miasta, Feliks Kiryk (red), Kraków 1995, s. 623.
  24. Wystawa obrazów i rzeźby w Sanoku. Maj 1930 r.. Sanok: 1930, s. 10-11.
  25. Józef Ząbkiewicz, W latach powojennych. Życie kulturalne. Muzeum Historyczne, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 911.
  26. Sanok. Dzieje miasta, Feliks Kiryk (red.), Kraków 1995, s. 951.
  27. Edward Zając – bibliografia (pol.). biblioteka.sanok.pl. [dostęp 2013-08-10].
  28. Pan Stanisław Jakubczyk. Przeszliśmy 65 kilometrów (pol.). 1939.podgorze.pl. [dostęp 2013-08-10].
  29. Archiwum. Dni Kultury Chrześcijańskiej (pol.). galeria.resman.pl. [dostęp 2013-08-10].
  30. Andrzej Brygidyn: W latach powojennych. Życie polityczne. Kształtowanie się lokalnych struktur polityczno-administracyjnych. w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, s. 768.
  31. Realizacja Planu 6-letniego to bojowe zadania mas pracujących powiatu sanockiego w walce o pokój. „Nowiny Rzeszowskie”, s. 4, Nr 229 z 21 sierpnia 1950. 
  32. Silne pomocą ZSRR – twarde ręce robotników zbudują trwały pokój. Sprawozdawcze Konferencje Obrońców Pokoju w powiatach woj. rzeszowskiego. „Nowiny Rzeszowskie”, s. 3, Nr 264 z 25 września 1950. 
  33. Waldemar Bałda: Sowa i bocian. Opowieść o Posadzie Olchowskiej – III dzielnicy Miasta Sanoka. Kraków: AB Media, 2012, s. 89. ISBN 978-83-935385-7-7.
  34. 90. rocznica urodzin Tadeusza Turkowskiego. esanok.pl, luty 2013. [dostęp 3 października 2014].
  35. Stefan Stefański: Cmentarze sanockie. Sanok: Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze. Oddział w Sanoku, 1991, s. 16.
  36. Spacer po cmentarzu przy ul. Rymanowskiej. zymon.com.pl. [dostęp 17 maja 2014].
  37. Kondolencje. „Nowiny”, s. 2, Nr 93 z 6 kwietnia 1970. 
  38. Maria Lisowska (1910-2004). Wspomnienie, Tygodnik Sanocki nr 36 (669) z 3 września 2004, s. 4.
  39. Wykaz nazw ulic miasta Sanoka. sanok.pl, 13 stycznia 2012. [dostęp 10 maja 2014].
  40. Przewodnik po kościele i klasztorze Franciszkanów w Sanoku w opracowaniu o. Witolda Pobiedzińskiego OFMConv, Sanok 2007, s. 16.
  41. Sanok: klasztor i kościół oo. franciszkanów (pol.). dziedzictwo.ekai.pl. [dostęp 2013-08-10].
  42. Stefan Stefański. Dwa portrety zbiorowe w kościele o. Franciszkanów w Sanoku. „Tygodnik Sanocki”, s. 6, Nr 31 (195) z 4 sierpnia 1995. 
  43. a b Edward Zając, Szkice z dziejów Sanoka. Część druga, Sanok 2000, s. 61.
  44. Edward Zając: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku. W stulecie konsekracji 1897-1997. Sanok: Miejska Biblioteka Publiczna im. Grzegorza z Sanoka w Sanoku, 1997, s. 68. ISBN 83-905046-4-2.
  45. Waldemar Bałda: Sowa i bocian. Opowieść o Posadzie Olchowskiej – III dzielnicy Miasta Sanoka. Kraków: AB Media, 2012, s. 68. ISBN 978-83-935385-7-7.
  46. Edward Zając: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku. W stulecie konsekracji 1897-1997. Sanok: Miejska Biblioteka Publiczna im. Grzegorza z Sanoka w Sanoku, 1997, s. 65. ISBN 83-905046-4-2.
  47. Rys historii Kościoła i Parafii Iwonicz (pol.). iwonicz.przemysl.opoka.org.pl. [dostęp 2013-08-10].
  48. Pomoc powodzianom (pol.). epopejarevenue.adrem.pl. [dostęp 2013-08-10].
  49. Za poręką Matki Bożej Kalwaryjskiej (pol.). nasza-arka.pl. [dostęp 2013-08-10].
  50. Czesław Bogdalski: Błogosławiony Jan z Dukli : wspomnienia z jego życia i czci pośmiertnej (z rycinami). Dukla: 1938, s. 74.
  51. Historia (pol.). nspj-sanok.pl. [dostęp 2013-08-10].
  52. Wypisy z kroniki parafialnej. Rok 1939 (pol.). strachocina.przemyska.pl. [dostęp 2013-08-10].
  53. Okolice Iwonicza-Zdroju (pol.). byway.pl. [dostęp 2013-08-10].

Bibliografia | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Władysław Lisowski" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy