Włodzimierz Lechowicz


Włodzimierz Lechowicz w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Włodzimierz Lechowicz (ur. 16 stycznia 1911 w Szczucinie, zm. 26 listopada 1986 w Warszawie) – polski dziennikarz, ekonomista, dyplomata i polityk, pułkownik Sił Zbrojnych Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Poseł na Sejm Ustawodawczy i Sejm PRL II, III, IV i V kadencji, minister aprowizacji i handlu oraz minister aprowizacji (1947–1948), przewodniczący Komitetu Drobnej Wytwórczości (1961–1970).

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Po ukończeniu w 1928 gimnazjum w Tarnowie podjął studia na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Warszawskiego. Ukończył szkołę podchorążych rezerwy piechoty. Od 1933 pracownik Samodzielnego Referatu Informacyjnego przy Dowództwie Okręgu Korpusu Nr I w Warszawie. W 1933 rozpoczął współpracę z Komunistyczną Partią Polski. Od końca 1937 kierownik referatu narodowościowo-politycznego zajmującego się m.in. zwalczaniem działalności komunistycznej w wojsku. Związany z wywiadem radzieckim[3]. W latach 1929–1939 aktywnie działał w ruchu związkowym pracowników umysłowych. Był sekretarzem Stowarzyszenia Urzędników Państwowych i członkiem Prezydium Centralnej Komisji Porozumiewawczej Związków Pracowniczych. Redaktor pisma związkowego „Życie Urzędnicze”. Brał udział w tworzeniu Klubów Demokratycznych, a potem Stronnictwa Demokratycznego.

Brał udział w wojnie obronnej 1939. Po klęsce wrześniowej osiedla się na Litwie, gdzie pracuje w Kownie jako spawacz. Po ataku Niemiec na Związek Radziecki przedostał się do Generalnego Gubernatorstwa. Od jesieni 1942 działacz podziemnego Stronnictwa Demokratycznego. Nawiązał kontakty z działaczami byłego Związku Walki Wyzwoleńczej, który wszedł w skład Polskiej Partii Robotniczej. Po przystąpieniu do Gwardii Ludowej z polecenia Mariana Spychalskiego został kierownikiem Wydziału II Sztabu Generalnego GL, a później Oddziału II Sztabu Generalnego Armii Ludowej w stopniu kapitana.

Jako agent sowiecki działał także w aparacie Delegatury Rządu na Kraj[4]. Na przełomie 1942/43 został z ramienia Stronnictwa Demokratycznego naczelnikiem Wydziału Śledczego Państwowego Korpusu Bezpieczeństwa na m.st. Warszawę wchodzącego w skład Delegatury Rządu (wprowadził tam oficerów delegowanych przez Gwardię Ludową)[5]. Kierował również Wydziałem Dywersji Osobowej w Kierownictwie Walki Podziemnej na m.st. Warszawę. Od lipca 1944 roku zasiadał we władzach Zjednoczenia Demokratycznego. Brał udział w powstaniu warszawskim jako żołnierz IV Zgrupowania „Gurt” Armii Krajowej (m.in. w walkach o „PAST-ę”). Skierowany przez komendanta Państwowego Korpusu Bezpieczeństwa do objęcia Urzędu Śledczego przy ul. Wilczej 35. Uciekł z obozu przejściowego w Pruszkowie, gdzie został osadzony po powstaniu warszawskim. Od listopada 1944 do stycznia 1945 przebywał w Krakowie, gdzie pełnił funkcję kierownika wydziału redakcyjnego w Biurze Informacji i Propagandy Komendy Głównej AK w Oddziale IV.

Od lipca 1945 dyrektor Departamentu Osiedleńczego w Ministerstwie Ziem Odzyskanych kierowanym przez Władysława Gomułkę. W 1947 został posłem na Sejm Ustawodawczy z okręgu Kościerzyna. Wiceprzewodniczący Centralnego Komitetu Stronnictwa Demokratycznego i przewodniczący Rady Gospodarczej SD. Od lutego 1947 minister aprowizacji i handlu, a następnie do 29 września 1948 minister aprowizacji w pierwszym rządzie Józefa Cyrankiewicza.

Od 1947 do 1948[6] i od 1957 do 1972 był posłem na Sejm Ustawodawczy oraz Sejm PRL II, III, IV i V kadencji z ramienia SD.

Aresztowany 13 października 1948 roku na osobiste polecenie Bolesława Bieruta. 16 października usunięty z szeregów SD. Był osadzony w oddziale XII („A”) więzienia mokotowskiego[7]. W dniach 4-6 lipca 1955 był oskarżony przed Sądem Wojewódzkim w Warszawie i skazany na karę 15 lat pozbawienia wolności z zaliczeniem dotychczasowego okresu tymczasowego aresztowania[8][9] (kilka dni wcześniej skazany został jego współpracownik Alfred Jaroszewicz[10]). Zwolniony z więzienia w maju 1956 roku. 6 grudnia 1956 roku zrehabilitowany przez Sąd Najwyższy.

Ponownie przyjęty do SD zostaje wiceprzewodniczącym Centralnego Komitetu Stronnictwa Demokratycznego. W latach 1957–1961 redaktor naczelny „Kuriera Polskiego”, gazety SD. W latach 60. związany politycznie z Władysławem Gomułką i Zenonem Kliszką a potem z frakcją „partyzantówMieczysława Moczara[11].

Od 15 lipca 1961 do 30 czerwca 1970 był przewodniczącym Komitetu Drobnej Wytwórczości w rządach Józefa Cyrankiewicza.

W latach 1970–1974 ambasador PRL w Holandii[12]. Był wieloletnim członkiem Rady Naczelnej oraz Prezydium Zarządu Głównego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację, pułkownik w stanie spoczynku.

Pośmiertnie opublikowano jego wspomnienia: Będziesz przeklinał ten dzień (1989). Był mężem Marii Regent.

Pobyt w więzieniu | edytuj kod

Włodzimierz Lechowicz został niespodziewanie zabrany ze swojego mieszkania 13 października 1948 przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa, którzy stanowczo kazali mu pilnie stawić się w Ministerstwie Bezpieczeństwa Publicznego. Od tej chwili był więziony przez ponad siedem lat i niemalże bezustannie maltretowany fizycznie i psychicznie, był między innymi podczas przesłuchań bity do nieprzytomności, szykanowany przez strażników pod pretekstem nie przestrzegania regulaminu, zmuszany do wysiłków fizycznych. Torturami próbowano wymusić na nim przyznanie się do współpracy z Gestapo i do kolaboracji z niemieckim okupantem. Za wszelką cenę chciano uzyskać materiały obciążające Mariana Spychalskiego, a pośrednio Władysława Gomułkę. Lechowicz nie ugiął się, odwoływał zeznania wymuszone biciem, nie obciążył nikogo. Wiele razy prowadził strajk głodowy przeważnie po to, aby otrzymać swój akt oskarżenia. Na wolność wyszedł 2 maja 1956. W publikacji Będziesz przeklinał ten dzień... [2756 dni okrutnych metod śledztwa] szczegółowo opisuje swój pobyt w więzieniu, formę i sprawy przesłuchań, a także wymienia nazwiska znęcających się nad nim funkcjonariuszy. Była to tzw. sprawa Jaroszewicza-Lechowicza[13]

Publikacje | edytuj kod

  • Włodzimierz Lechowicz, Będziesz przeklinał ten dzień... [2756 dni okrutnych metod śledztwa] (ze wstępem biograficznym Andrzeja Mieczyńskiego). Wyd. Oficyna Literatów „Rój”, Warszawa 1989, s. 156. Seria: Biblioteka Białych Plam. ​ISBN 83-85049-06-1​.

Odznaczenia | edytuj kod

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Do 31 marca 1947 jako minister aprowizacji i handlu.
  2. Jerzy Sztachelski pełnił urząd ministra aprowizacji i handlu.
  3. Andrzej Poczobut. Siatka statystyka. „Ale historia”. 40/2013 (90), s. 8−9, 2013-10-04. Agora SA (pol.). 
  4. PiotrP. Kołakowski PiotrP., NKWD i GRU na ziemiach polskich 1939–1945, Warszawa: „Bellona”, 2002, s. 265, ISBN 83-11-09481-0, OCLC 749412273 .
  5. Piotr Gontarczyk, Polska Partia Robotnicza. Droga do władzy 1941-1944, Warszawa 2003, s. 98.
  6. Aresztowany, lecz nie pozbawiony mandatu poselskiego.
  7. Jacek Topyło. Departament X MBP w latach 1949 – 1954. Rekonesans badawczy: geneza – struktura organizacyjna – metody pracy. „Glaukopis”. s. 5. 
  8. Proces Włodzimierza Lechowicza przed Sądem w Warszawie. „Nowiny Rzeszowskie”, s. 4, Nr 159 z 6 lipca 1955. 
  9. Prowokator W. Lechowicz skazany na 15 lat więzienia. „Nowiny Rzeszowskie”, s. 4, Nr 160 z 7 lipca 1955. 
  10. W drugim dniu procesu sąd przesłuchiwał świadków. Agent i prowokator Alfred Jaroszewicz skazany na 12 lat więzienia. „Nowiny Rzeszowskie”, s. 4, Nr 156 z 2-3 lipca 1955. 
  11. MirosławM. Szumiło MirosławM., Roman Zambrowski 1909-1977, Warszawa: IPN, 2014, s. 423, ISBN 978-83-7629-621-0, OCLC 890410659 .
  12. Jacek Topyło, Departament X MBP w latach 1949-1954. Rekonesans badawczy. Geneza – struktura organizacyjna – metody pracy [1].
  13. Andrzej Friszke: Aniela Steinsbergowa i jej książka. Rzecznik Praw Obywatelskich. s. 17. [dostęp 2016-12-01].
  14. Wręczenie odznaczeń w Belwederze. „Nowiny”, s. 2, Nr 170 z 20 lipca 1964. 

Bibliografia | edytuj kod

  • Michał Czajka, Marcin Kamler, Witold Sienkiewicz, Leksykon historii Polski. Wyd. WP, Warszawa 1995, s. 1264. ​ISBN 83-214-1042-1​.
  • Piotr Kołakowski, NKWD i GRU na ziemiach polskich 1939–1945. Wyd. Bellona, Warszawa 2002, s. 387+4. Seria: Kulisy Wywiadu i Kontrwywiadu. ​ISBN 83-11-09481-0​.
  • Profil na stronie Biblioteki Sejmowej
  • Grzegorz Mazur: Biuro Informacji i Propagandy SZP-ZWZ-AK 1939–1945. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1987, s. 387-388. ISBN 83-211-0892-X.
Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Włodzimierz Lechowicz" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy