Wapienne


Na mapach: 49°37′31″N 21°17′11″E/49,625278 21,286389

Wapienne w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Wapienne na mapie Josephinische Landesaufnahme (1763-1787)[2].

Wapiennewieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie gorlickim, w gminie Sękowa.

Od 1986 miejscowość uzdrowiskowa.

Spis treści

Położenie geograficzne | edytuj kod

Wapienne położone jest w środkowej części Beskidu Niskiego w Karpatach Zachodnich. Leży w dolinie potoku Wapienka, w strefie otuliny Magurskiego Parku Narodowego. Od północy nad doliną piętrzy się Ferdel (648 m n.p.m.), na wschodzie Barwinok (670 m n.p.m.), a od południa Męcińska Góra (679 m n.p.m.)[3].

Integralnymi częściami miejscowości są: Niżny Koniec i Wyżny Koniec[4].

Historia | edytuj kod

Wapienne zostało założone w 1546 roku. Zygmunt Stary nadał prawa do lokacji wsi na prawie wołoskim. Osada zamieszkiwana była przez Łemków.

W 1947 roku, w ramach akcji ,,Wisła" wysiedlono kilkudziesięciu mieszkańców wsi. W późniejszym okresie zasiedlona została ponownie, lecz byli to głównie mieszkańcy zachodnich ziem[5].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.

Uzdrowisko | edytuj kod

Wapienne to jedno z najmniejszych polskich uzdrowisk[6]. Od 1986 ma status uzdrowiska. Już w XVII w. próbowano tu leczyć choroby weneryczne. W latach 1810–12 kurowali się tutaj żołnierze napoleońscy po kampanii moskiewskiej. W 1848 zakład zdrojowy posiadał trzy wille i łazienki z 50 stanowiskami kąpielowymi w 36 kabinach. Było wówczas własnością rodziny Siemieńskich. W latach 1878 i 1894 zdrojowisko zniszczyły pożary. Łazienki odbudowano w latach 1904–1906. Ponownie zniszczone podczas I wojny światowej. Jego funkcję przywrócono w latach 1920–24. Zdewastowane w czasie II wojny światowej. Odbudowane w latach 50. XX w. W 1956 oddano do użytku dawny pensjonat, pawilon hotelowy na 60 łóżek, a w 1959 odbudowano stary budynek zdrojowy składający się z 8 kabin do kąpieli mineralnych i 3 kabiny do kąpieli borowinowych[7]. W 1964 wybudowano stołówkę, a w 1967 kawiarnię i blisko 50 domków campingowych. W 1973 oddano do użytku odkryty basen kąpielowy z zapleczem rekreacyjno-sportowym[8].

W latach 2010–2014 dzięki środkom unijnym przeprowadzono rewitalizację uzdrowiska. W ramach projektu wybudowano:

  • nowy dom zdrojowy z pijalnią wód; obiekt konstrukcji murowanej z dachem krytym gontem nawiązujący do architektury Pogórza mieści także salę do odpoczynku i przestrzeni wystawowej,
  • parki zdrojowe: „Ogród Marysieńki” i „Ogród Laury” z małymi pawilonami
  • fontannę zdrowia i odpoczynku
  • ścieżki spacerowo-rowerowe wzdłuż Promenady Napoleońskiej
  • nowe parkingi[9]

W uzdrowisku Wapienne w terapii wykorzystuje się podgórski klimat, średnio zmineralizowane (od 0,5 do 1,1 g/litr) wody siarczkowo-siarkowodorowe oraz borowinę. Źródła mineralne związane są z warstwami inoceramowymi wieku kredowego znajdują się na zachodnim zboczu Małego Ferdla. Eksploatowane są obecnie (2018) dwa ujęcia wód: „Marta” i „Kamila”. Ujęcie „Zuzanna” zanikło, a odwiercone w latach 1974–75 odwierty W-1 i W-2 to źródła rezerwowe. Biologiczny wpływ tych wód na ustrój człowieka polega na silnym działaniu moczopędnym, odczulającym, przeciwzapalnym i pobudzającym czynności gruczołów trawiennych. Wysokiej jakości borowinę eksploatuje się z pobliskiego torfowiska na Kamiennej Górze[7][10].

Obecnie (2018) w uzdrowisku leczy się schorzenia: reumatyczne, ortopedyczno-urazowe, układu krążenia, dermatologiczne, układu oddechowego, nerwowego, wydzielania wewnętrznego i przemiany materii; choroby kobiece, alergie, przewlekły stres[10].

Zabytki | edytuj kod

Obiekt wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego[11]

Szlaki piesze | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Polska w liczbach - Wapienne. [dostęp 2017-10-13].
  2. First Military Survey (1763-1787) - Mapire - Historical Maps of the Habsburg Empire, mapire.eu [dostęp 2017-01-13] .
  3. Janusz Michalak, Gorlice Biecz i okolice, Roksana, Krosno 1998, s.114 ​ISBN 83-903843-1-0
  4. GUS. Rejestr TERYT
  5. IAP, Uzdrowisko .: WAPIENNE :. Zapraszamy, www.wapienne.pl [dostęp 2017-01-19]  (pol.).
  6. Uzdrowisko Wapienne
  7. a b Zygmunt Kruczek, Agnieszka Weseli: Uzdrowiska karpackie. Wyd. I. Krajowa Agencja Wydawnicza, Kraków 1987, s. 166. ISBN 83-03-01693-8.
  8. Stanisław Kłos: Gorlice i okolice. Wyd. I. Wydawnictwo Sport i Turystyka, Warszawa 1976, s. 108.
  9. Uzdrowisko Wapienne uzyskało nową jakość. Strona internetowa Małopolskiego Urzędu Marszałkowskiego. [dostęp 2019-02-23].
  10. a b Andrzej Piecuch: Geologiczne atrakcje pogranicza gorlicko-bardejowskiego. Wyd. I. Urząd Miejski w Gorlicach, Gorlice 2018, s. 13, 14, 15. ISBN 978-83-950789-1-0.
  11. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 2019-12-31.


Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Wapienne" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy