Wasilków (gmina)


Na mapach: 53°12′N 23°12′E/53,205000 23,204444

Wasilków (gmina) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Kościół Przemienienia Pańskiego Cerkiew Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Wasilkowie

Wasilkówgmina miejsko-wiejska w województwie podlaskim, w powiecie białostockim. Siedziba gminy to Wasilków.

Według danych z 30 czerwca 2012 gminę zamieszkiwało 14 838[2] osób. W mieście Wasilków zamieszkuje 10 306 mieszkańców[2].

W 2007 roku gmina otrzymała tytuł „Gmina fair play”.

Spis treści

Położenie | edytuj kod

Gmina Wasilków położona jest w centralno-wschodniej części województwa podlaskiego, w dolinie rzeki Supraśli. Gmina od południa graniczy z Białymstokiem, od zachodu z gminą Dobrzyniewo Duże, od północy z gminą Czarna Białostocka i od wschodu z gminą Supraśl[3].

Struktura powierzchni | edytuj kod

Według danych z roku 2002[4] gmina Wasilków ma obszar 127,17 km², w tym:

  • użytki rolne: 40%
  • użytki leśne: 48%

Gmina stanowi 4,26 procent powierzchni powiatu.

Historia | edytuj kod

Pierwsze ślady osadnictwa na terenie gminy pochodzą z okresu mezolitu. Na przestrzeni wieków tereny obecnej gminy leżały na pograniczu wschodu i zachodu. W XI wieku teren na którym obecnie leży Wasilków należał do Rusi Kijowskiej, od roku 1140 był w Księstwie Włodzimierskim, a w XII wieku przynależał do Księstwa Włodzimiersko-Halickiego[3].

W roku 1340 ziemie na wschód od ujścia Czarnej do Supraśli za sprawą Giedymina znalazły się na Litwie. Pierwsza pisana wzmianka o Ziemi Wasilkowskiej pochodzi z 1358 roku, gdy Siemowit III i Kiejstut Giedyminowicz podpisali porozumienie dotyczące pogranicza Mazowsza i Litwy[5]. Kolejny raz o tych terenach napisano w 1524 roku, gdy puszcza wasilkowska nazywana jest deserta Wasilkowo. W tym czasie Zygmunt I Stary puszcze w północno-wschodniej Litwie nadał swojej małżonce.

8 grudnia 1566 roku z rąk Zygmunta Augusta Wasilków dostał prawa miejskie[3]. Od tej pory mieszkańcy mieli sądzić się i rządzić według prawa magdeburgskiego. Miasto otrzymało też herb, którym mogło pieczętować dokumenty oraz prawo pobierania ceł i myt[3]. Miasto powstało w miejscu wcześniej niezamieszkanym, a zasiedlili je ludzie z Goniądza, Tykocina i Białegostoku[5]. Dwa dni później utworzono parafię.

W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie białostockim.

Walory przyrodnicze i turystyczne | edytuj kod

Urozmaicona rzeźba terenu oraz przepływająca przez gminę rzeka Supraśl tworzy dobre warunki do odpoczynku i rekreacji. Miasto od zachodu, północy i wschodu otoczona jest Parkiem Krajobrazowym Puszczy Knyszyńskiej. Dzięki temu mieszkańcy gminy oraz turyści mają możliwość korzystać w licznych turystycznych szlaków pieszych, rowerowych i jeździeckich.

Dla miłośników wędkarstwa dobrym miejscem może być zalew nad Supraślą. Również nad zalewem jest wypożyczalnia kajaków oraz sprzętu wodnego.

Szlaki turystyczne

  1. Szlak im. Witolda Sławińskiego,
  2. Szlak Świętej Wody,
  3. Szlak Supraski,
  4. Szlak im. Łukasza Gónickiego,
  5. Szlak do Kopalni Krzemienia,
  6. Szlak kajakowy Supraśli,

Infrastruktura drogowo-kolejowa | edytuj kod

Przez gminę biegną dwie drogi krajowe prowadzące do przejść granicznych: droga krajowa nr 8 do granicy z Litwą w Budzisku i droga krajowa nr 19 do granicy z Białorusią w Kuźnicy. Przez gminę biegnie też droga wojewódzka nr 676.

Przez gminę biegnie linia kolejowa nr 6 Zielonka – Kuźnica Białostocka. W Wasilkowie znajduje się stacja kolejowa Wasilków, a w lesie kilka kilometrów od miejscowości Wólka-Przedmieście przystanek Czarny Blok, używany głównie przez grzybiarzy.

Demografia | edytuj kod

Dane z 30 czerwca 2012:

  • Piramida wieku mieszkańców gminy Wasilków w 2014 roku[1].


Sołectwa | edytuj kod

Dąbrówki, Jurowce, Nowodworce, Rybniki, Sielachowskie, Osowicze, Sochonie, Studzianki (2 sołectwa: Studzianki I i Studzianki II), Woroszyły, Wólka-Przedmieście.

Miejscowości niesołeckie | edytuj kod

Burczak, Horodnianka, Horodnianka (kolonia), Jaroszówka, Jurowce (kolonia), Katrynka (wieś), Katrynka (osada leśna), Mostek (kolonia), Mostek (osada leśna), Ożynnik, Podkrzemionka, Wólka Poduchowna, Zapieczki, Zaścianek.

Zabytki | edytuj kod

W gminie jest kilka zabytków. Największym z nich jest cmentarz z końca XIX wieku[3][6], na którym stoją stare rzeźby nawiązujące do Pasji[3]. Na terenie cmentarza znajduje się również zabytkowy kościół parafialny pod wezwaniem Przemienienia Pańskiego z 1883 roku[6]. Do zabytków w mieście należy też cerkiew z bramą, a poza miejscowością drewniany wiatrak holenderski z 1939 roku w Studziankach[6]. Wzniesiony został w końcu XIX wieku, a w roku 1986 przeniesiony ze wsi Moniuszki.

Na terenie skansenu Białostockiego Muzeum Wsi we wsi Osowicze zgromadzone są liczne zabytki wiejskiej architektury drewnianej, m.in. dwór ziemiański z początku XIX wieku, trzy wiatraki, kuźnia, młyn wodny, chałupy i dworki drobnoszlacheckie, stodoły i spichrze; w budynkach tradycyjne wyposażenie wnętrz i wystawy tematyczne.

Przypisy | edytuj kod

  1. a b http://www.polskawliczbach.pl/gmina_Wasilkow, w oparciu o dane GUS.
  2. a b GUS-Główny Urząd Statystyczny (pol.). stat.gov.pl. [dostęp 2013-01-19].
  3. a b c d e f UM Wasilków: Gmina Wasilków. Mapa turystyczna 1:60 000. Wasilków: UM Wasilków, 2008. ISBN 83-89834-37-5.
  4. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  5. a b UM Wasilków: historia Wasilkowa. [dostęp 24 lipca 2009].
  6. a b c Podlaski Rejestr Zabytków.
Na podstawie artykułu: "Wasilków (gmina)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy