Wawer


Na mapach: 52°12′50″N 21°09′29″E/52,213889 21,158056

Wawer w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Wawerdzielnica Warszawy położona w prawobrzeżnej części miasta.

Jest jedną z 18 jednostek pomocniczych m.st. Warszawy[2].

1 stycznia 2019 liczba Wawra wynosiła 77 205 osób[1]. Jest on największą warszawską dzielnicą pod względem powierzchni[1].

Spis treści

Położenie | edytuj kod

Wawer graniczy:

Opis | edytuj kod

Przyłączony do Warszawy w 1951 roku. W latach 1960–1994 obszar Wawra stanowił część dzielnicy Warszawa-Praga Południe. W wyniku przeprowadzonej reformy administracyjnej Warszawy ówczesna dzielnica Warszawa-Praga Południe została podzielona na trzy osobne gminy (Praga-Południe, Wawer, Rembertów), które w 2002 roku zostały przekształcone w dzisiejsze dzielnice.

Podział dzielnicy | edytuj kod

Rada Dzielnicy | edytuj kod

Historia | edytuj kod

Karczma (austeria) wawerska

Nazwa Wawer pochodzi od nazwy karczmy Wawer (obecnie Zajazd Napoleoński[11][12]), przy której wyrosła kolonia o tej samej nazwie[13][14]. Najstarsza wzmianka o karczmie pochodzi z 1727 roku, kolonia Wawer powstała w 1838 roku (oraz Czaplowizna i Sadule), pierwsi osadnicy pojawili się w niej w 1839 roku. Podczas powstania listopadowego rozegrały się tutaj na początku 1831 roku pierwsza i druga bitwa wawerska[15].

W nocy z 26 na 27 grudnia 1939 Niemcy dokonali zbrodni w Wawrze.

W 1951 roku Wawer został przyłączony do Warszawy[16].

Zmiany terytorialne i administracyjne | edytuj kod

Od 1866 r. cały teren obecnego Wawra stanowił jedną z dwudziestu gmin ówczesnego powiatu warszawskiego. Do gminy Wawer należały wówczas m.in. Wawer, Wygoda, Glinki, Czaplowizna, Zastów, Kaczy Dół (dziś Międzylesie), Stara Miłosna, Kawęczyn, Grochów, Gocław, Gocławek, Saska Kępa i Witolin[17].

W 1916 roku podczas I wojny światowej po wyjściu Rosjan z Warszawy niemiecki gubernator Hans von Beseler wydał „Rozporządzenie dotyczące rozszerzenia warszawskiego okręgu miejskiego i wykonania planu dla zabudowania miasta Warszawy”. Zostały wtedy m.in. przeniesione z Wawra do Warszawy folwark i wieś Grochów I-szy, folwark i wieś Grochów II-gi z Florentynowem i Emilianowem, wieś Kozia Górka, teren wsi Kawenczyn, wieś Saska Kępa, Gocławska Kępa, folwark Kamionek, wieś Gocław i południowa część łąk folwarku Gocławek, wieś Górki Grochowskie i kolonia Witolin[18][19][20].

W 1924 roku utworzono gminę Letnisko – Falenica, do której z gminy wiejskiej Wawer został przeniesiony Anin, a np. z gminy wiejskiej Zagóźdź m.in. Kaczy Dół (obecnie Międzylesie)[21][15]. W 1939 roku Anin znalazł się ponownie w gminie Wawer[15], jak również Międzylesie[22]. Ponadto ze zniesionej wtedy gminy Zagóźdź przeniesiono do Wawra gromady Las, Zbytki, Zerzeń, Zastów i Nowy Wawer (pozostałe do Letnisko Falenica), z kolei z Wawra do Bródna gromadę Kozia Górka[22]. Z części gromad należących dotąd do gmin wiejskich Wawer i Okuniew utworzono gminę wiejską Sulejówek[22], z części Wawra gminę miejską Rembertów[23].

W 1951 roku gmina Wawer została zniesiona, a prawie cały jej obszar wraz z częścią dotychczasowej gminy Falenica Letnisko zostały przyłączone do miasta stołecznego Warszawy jako dzielnica Wawer z siedzibą w Falenicy[16]. Pominięto jedynie gromady Miłosna Stara (włączoną do gminy Sulejówek) oraz Pohulanka (włączoną do gminy Wiązowna). Z Falenicy Letnisko przyłączono wtedy do Wawra m.in. gromady Radość, Miedzeszyn, Wólka Zerzeńska, Zagóźdź[24].

W 1960 roku Wawer włączono do dzielnicy Praga-Południe. W 1994 roku Wawer pojawił się na mapie Warszawy ponownie, jako gmina (Warszawa – Wawer[25])[15], obok. m.in. gminy Centrum z Pragą-Południe[25]. W 2002 roku gmina Wawer została przekształcona w dzielnicę[26][15].

Ważniejsze obiekty | edytuj kod

 Z tym tematem związana jest kategoria: Wawer.

Transport | edytuj kod

  • Ulice i mosty

Głównymi ciągami komunikacyjnymi dzielnicy są ulice: Wał Miedzeszyński, Płowiecka, Bronisława Czecha, Trakt Lubelski, Korkowa, Patriotów oraz leżący w granicach administracyjnych dzielnicy most Siekierkowski.

  • Kolej

W dzielnicy znajduje się siedem przystanków kolejowych, kolejno w kierunku południowym: Warszawa Gocławek, Warszawa Wawer, Warszawa Anin, Warszawa Międzylesie, Warszawa Radość, Warszawa Miedzeszyn, Warszawa Falenica. Przystanki te leżą w strefie obowiązywania wspólnego biletu miejskiego ZTM-KM-WKD.

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2019 roku. Tabl. 21 Powierzchnia, ludność oraz lokaty według gmin. W: Główny Urząd Statystyczny [on-line]. stat.gov.pl, 22 lipca 2019. [dostęp 2019-09-01].
  2. Art. 5 i 14 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz.U. z 2018 r. poz. 1817).
  3. Dzielnica Wawer. Zarząd Dróg Miejskich w Warszawie, 2014-12-06. [dostęp 2016-10-22].
  4. Rady Osiedlowe. W: Dzielnica Wawer [on-line]. Urząd Dzielnicy Wawer. [dostęp 2013-11-06].
  5. Normalna czcionka – nazwy o statusie „urzędowa”, pochylona czcionka – nazwy o statusie „niestandaryzowana”
    PRNG - nazwy miejscowości [w:] Zbiory danych państwowego rejestru nazw geograficznych [online], Centralny Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej, 14 października 2016 [dostęp 2016-10-22] .
    Geoportal krajowy. W: Geoportal 2 [on-line]. Główny Urząd Geodezji i Kartografii. [dostęp 2016-10-22].
  6. Państwowa Komisja Wyborcza: Wybory samorządowe. wybory2002.pkw.gov.pl. [dostęp 2015-10-18].
  7. Geografia wyborcza - Wybory samorządowe - Państwowa Komisja Wyborcza. wybory2006.pkw.gov.pl. [dostęp 2015-10-18].
  8. Wybory Samorządowe 2010 - Geografia wyborcza - Województwo mazowieckie - miasto st. Warszawa – dz. Wawer. wybory2010.pkw.gov.pl. [dostęp 2015-10-18].
  9. Radni dzielnicowi wybrani. Oficjalne wyniki - Bielany, Mokotów, Praga Południe, Wawer, Wilanów, Włochy, Śródmieście. tvnwarszawa.tvn24.pl. [dostęp 2015-10-18].
  10. Wybory samorządowe 2018, wybory2018.pkw.gov.pl [dostęp 2018-10-23] .
  11. Zajazd Napoleoński - Historia. Zajazd Napoleoński. [dostęp 2013-11-07].
  12. Andrzej Umgelter. Bitwy wawerskie. „Stolica. Informator Kulturalny Stolicy (IKS)”. 12, s. 14,20, 1986-03-23. Warszawa: Warszawskie Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa-Książka-Ruch”. ISSN 0039-1689
  13. J Kozolubski. Wędrówka po Warszawie listopadowej: 25. Karczma wawerska. „Kronika Warszawy: miesięcznik ilustrowany poświęcony działalności samorządu oraz poszczególnym dziedzinom życia miasta i jego historii”. R. 6, nr 8-9, s. 24–25, 1930 (sierpień-wrzesień). Warszawa: Magistrat Miasta Stołecznego Warszawy. 
  14. Henryk Wierzchowski. Zajazd pod Napoleonem - historyczna karczma w Wawrze. „Kronika Warszawy”. 2/46, s. 81–96, 1981. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe (PWN). ISSN 0137-3099
  15. a b c d e Ważne daty z dziejów Wawra. W: Wawer i jego osiedla. Czerniawski Jan (red.). Wyd. 1. Warszawa: Wydział Kultury dla Dzielnicy Wawer m.st. Warszawy, 2007, s. 436–438. ISBN 978-83-921690-3-1.
  16. a b Jan Berger: Dawny Wawer (1866-1951). Rys historyczno-statystyczny. W: Wawer i jego osiedla. Czerniawski Jan (red.). Wyd. 1. Warszawa: Wydział Kultury dla Dzielnicy Wawer m.st. Warszawy, 2007, s. 45-78 (77). ISBN 978-83-921690-3-1.
  17. Andrzej Sołtan. Dziedzictwo kulturowe Wawra. „Kronika Warszawy”. 2008 (2 (137)), s. 5–6, 2008. Warszawa: Archiwum Państwowe m.st. Warszawy. ISSN 0137-309. [dostęp 2013-11-15]. 
  18. Materjały do historji i rozwoju inwestycji na przedmieściach m.st. Warszawy w latach 1918–1928. Warszawa: Zarząd Miasta Stołecznego Warszawy, 1929, s. 6. [dostęp 2013-11-22].
  19. AndrzejA. Gawryszewski AndrzejA., Ludność Warszawy w XX wieku, wyd. 2 (Monografie, 10), Warszawa: Polska Akademia Nauk, Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania Polskiej Akademii Nauk (PAN) im. Stanisława Leszczyńskiego, 2009, s. 29–30, ISBN 978-83-61590-96-5 [dostęp 2013-11-22] .
  20. Dziennik rozporządzeń dla Jenerał-Gubernatorstwa Warszawskiego. 1917 nr 61 (20 I). . s. 170–171. [dostęp 2014-09-05].  (nowy, skorygowany plan i wykaz miejscowości).
  21. Dz.U. z 1924 r. nr 97, poz. 901.
  22. a b c Dz.U. z 1939 r. nr 28, poz. 186.
  23. Dz.U. z 1939 r. nr 28, poz. 188.
  24. Dz.U. z 1951 r. nr 27, poz. 199.
  25. a b Dz.U. z 1994 r. nr 48, poz. 195.
  26. Dz.U. z 2002 r. nr 41, poz. 361.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (dzielnica miasta):
Na podstawie artykułu: "Wawer" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy