Wiązowna


Na mapach: 52°10′22″N 21°18′08″E/52,172778 21,302222

Wiązowna w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Wiązownawieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie otwockim, w gminie Wiązowna[4][3].

Wieś dzieli się na trzy sołectwa: Wiązownę Gminną (804 mieszkańców), Wiązownę Kościelną (1211 mieszkańców) oraz Osiedle Parkowe (170 mieszkańców).

W Wiązownie Kościelnej przy ulicy Kościelnej znajduje się kościół, wybudowany w latach 1794–1797.[5] Parafia jest pod wezwaniem św. Wojciecha.

Wieś szlachecka Wiezowno położona była w 1580 roku w powiecie warszawskim ziemi warszawskiej województwa mazowieckiego[6]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa warszawskiego.

Miejscowość jest siedzibą gminy Wiązowna.

Bogactwem Wiązowny jest przyroda; ponad 70% obszaru całej gminy objęte jest różnego rodzaju formami ochrony (rezerwaty przyrody, Mazowiecki Park Krajobrazowy itp.). Obszary chronionego krajobrazu, które obejmują swoim zasięgiem większość terenów leśnych, łąkowych i polnych, położone są w centralnej i południowej części gminy. Ochroną objęte są również rzeki Świder i Mienia wraz z dolinami (pow. 238 ha).

Co roku w Wiązownie odbywa się półmaraton Wiązowski.

Nierzadko spotkać można błędną formę deklinacji nazwy miejscowości. W normatywnej polszczyźnie nazwa ta powinna przyjmować rzeczownikowy paradygmat odmiany, nie przymiotnikowy (np. do Wiązowny, w Wiązownie; formy zakończone na -nej nie mają aprobaty preskryptywistów)[7].

Spis treści

Zespół pałacowo-parkowy | edytuj kod

We wsi znajduje się zespół pałacowo-parkowy Lubomirskich, później Branickich, Potockich, Radziwiłłów, Mostowskich, Maltzhanów, Szlenkierów i Neumanów, powstały w XVIII w. 6 maja 1809 roku książę Józef Poniatowski ogłosił tu odezwę „Do Polaków w zaborze austriackim”. Walory zespołu pałacowo-dworskiego były inspiracją do opisów z powieści „TrędowataHeleny Mniszkówny, a w latach 30. XX wieku kręcono tu sceny do znanych obrazów polskiego kina, takich jak „Ułan księcia Józefa” i „Trędowata”. We wrześniu 1939 r. kwaterowała tu grupa operacyjna gen. Władysława Andersa. W czasie okupacji, w pałacu urzędowali Niemcy budujący okoliczne fortyfikacje. W czasach PRL gościło w jego murach wiele instytucji, m.in. szkoła rolnicza, ośrodek szkolenia ZMP, ośrodek kolonijny Urzędu Rady Ministrów. Po 1981 r. obiekt został przejęty przez Urząd Gminy. Znalazły się tu: ośrodek zdrowia, apteka i klasy szkoły podstawowej. W okresie transformacji lat 90., zespół pałacowo-parkowy przechodził w kolejne prywatne władania, m.in. w posiadanie firmy Polska Grupa Interim (2002). Pałac otacza park krajobrazowy o pow. 4,5 ha, projektu Waleriana Kronenberga, z kilkoma pomnikowymi drzewami (m.in. dąb szypułkowy o obwodzie 557 cm i wysokości 25 m[8]).

1 stycznia 2014 do Wiązowny przyłączono sąsiednią Wiązownę Kościelną, w tym jej integralne części: Annopol, Piekło, Płachta i Zdroja[9].

Kościół pod wezwaniem św. Wojciecha | edytuj kod

Kościół parafialny pw. św. Wojciecha powstał z fundacji właścicielki dóbr wiązowskich, miecznikowej litewskiej Marii z Lubomirskich Radziwiłłowej. Budynek został oddany do użytku w 1797 roku. Stanął na miejscu dawnego drewnianego kościółka, wzniesionego w 1580 roku z fundacji starosty czerskiego Wojciecha Radzymińskiego. Nawa główna jest trójprzęsłowa, o rzucie prostokąta i o ściętych wewnątrz narożach. Od zachodu przylega do niej kruchta z chórem, od wschodu natomiast, węższe prezbiterium. Na ścianie frontowej znajduje się monumentalny, czterokolumnowy portyk joński, zwieńczony trójkątnym szczytem z okiem opatrzności. Na prawej ścianie od strony południowej, znajduje się namalowany (prawdopodobnie przez Antoniego Brodowskiego przebywającego w Wiązownie w 1820 roku) obraz „Ukrzyżowanie”.

Transport | edytuj kod

Przez Wiązownę przebiega droga wojewódzka nr 721 (Duchnów – Józefów – Konstancin-Jeziorna – Piaseczno – Nadarzyn), natomiast obwodnicą przebiega droga krajowa nr 17 (Warszawa – Garwolin – Lublin – Zamość – Hrebenne).

Przez miejscowość przebiegają linie podmiejskie ZTM-u. Linia 722 przejeżdża przez gminę od Majdanu przez Góraszkę, Wiązownę, Gródek, Radiówek do Rudki.

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Strona gminy. Stan ludności w dniu 31.12.2019
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  3. a b c GUS. Rejestr TERYT.
  4. a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200).
  5. Oficjalna strona Gminy Wiązowna.
  6. Adolf Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. 5: Mazowsze, Warszawa 1895, s. 251.
  7. Słownik odmiany wyrazów, Odmiana wyrazów.
  8. Kałuszko Jacek, Ajdacki Paweł: Otwock i okolice. Pruszków: Oficyna Wydawnicza REWASZ, 2006.
  9. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2013 r. w sprawie ustalenia, zmiany i zniesienia urzędowych nazw niektórych miejscowości oraz ustalenia nazwy obiektu fizjograficznego (Dz.U. z 2013 r. poz. 1629).

Bibliografia | edytuj kod

  • Kałuszko Jacek i Ajdacki Paweł, Otwock i okolice, Oficyna Wydawnicza REWASZ, Pruszków, 2006, ​ISBN 83-89188-49-X​.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Wiązowna" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy