Wieżowy punkt obserwacyjny


Wieżowy punkt obserwacyjny w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania WPO przy ul. Grochowskiej w Warszawie

Wieżowy punkt obserwacyjny (WPO) – element systemu Terenowej Obrony Przeciwlotniczej, mający za zadanie wykrywanie i ostrzeganie przed zbliżającym się atakiem powietrznym.

Zwykle miał formę prostopadłościanu, rzadziej płaskiego walca, umieszczonego na najwyższym budynku osiedla mieszkalnego lub zakładu przemysłowego[1]. Załogę stanowiło dwóch obserwatorów, dodatkowo dwóch zmienników przebywało w schronie dowództwa obrony przeciwlotniczej, zwykle umieszczonym pod danym budynkiem[2]. Punkt dysponował łącznością telefoniczną ze schronem dowództwa TOPL, aby jak najszybciej powiadomić o nadciągającym nalocie i zaalarmować ludność.

WPO budowano podczas zimnej wojny zarówno na nowo powstałych budynkach, szczególnie socrealistycznych blokach mieszkalnych, jak również nadbudowywano na przedwojennych kamienicach i zakładach przemysłowych[3]. Przykładem może być kamienica Jana Łaskiego[4] przy placu Unii Lubelskiej w Warszawie z 1912 r. oraz wieża ciśnień dawnej Fabryki Karabinów w Warszawie (po wojnie Fabryka Wyrobów Precyzyjnych im. Karola Świerczewskiego), na których podczas zimnej wojny nadbudowano WPO. Z kolei na budynku Hotelu Grand przy ulicy Kruczej WPO w kształcie walca umieszczono już podczas budowy obiektu w latach 1954–1957 r.[5].

Odległość między poszczególnymi punktami w dużych miastach często nie przekraczała 200–500 m[6]. Budowano je nie tylko na blokach mieszkalnych, ale również na budynkach użyteczności publicznej (szkoły, szpitale, urzędy, dworce) i ważniejszych zakładach przemysłowych. WPO straciły na znaczeniu wraz z rozwojem coraz doskonalszych środków ataku powietrznego oraz ich wczesnego wykrywania, stąd zaniechano ich budowy w latach 70. Po likwidacji Obrony Cywilnej, większość WPO została zamurowana i pokryta styropianem podczas ocieplania budynków, bądź niszczeje, pozbawiona konserwacji. Niektóre punkty adaptowano np. na stacje przekaźnikowe telefonii komórkowej.

Przypisy | edytuj kod

  1. Grupa WirtualnaG.W. Polska Grupa WirtualnaG.W., Wieżowy Punkt Obserwcyjny – galeria – ukrycie zbiorowe – bloog.pl, „ukryciezbiorowe.bloog.pl” [dostęp 2018-02-28]  (pol.).
  2. AnonymousA. Dosimetrist AnonymousA., Promieniotwórczość wokół nas – fakty i mity: Przygotowania do wojny jądrowej w PRL, Promieniotwórczość wokół nas – fakty i mity, 18 września 2017 [dostęp 2018-02-28] .
  3. Wieżowe Punkty Obserwacyjne (WPO) z czasów wojny i powojenne – Strażnicy Czasu, www.straznicyczasu.pl [dostęp 2018-02-28]  (pol.).
  4. Kamienica Jana Łaskiego, „Fundacja Warszawa 1939”, 9 maja 2017 [dostęp 2018-02-28]  (pol.).
  5. Zbiory NAC on-line, audiovis.nac.gov.pl [dostęp 2018-02-28]  (pol.).
  6. Mapy Google, Mapy Google [dostęp 2018-02-28] .
Na podstawie artykułu: "Wieżowy punkt obserwacyjny" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy