Wielka Czantoria


Na mapach: 49°40′43″N 18°48′16″E/49,678611 18,804444

Czantoria Wielka w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii (Przekierowano z Wielka Czantoria) Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Pasmo Czantorii ze szczytem Czantorii Wielkiej, widok z Bystrzycy nad Olzą Wieża widokowa na szczycie Wielkiej Czantorii Widok z wieży widokowej na północ, w kierunku Ustronia, Skoczowa i Jeziora Goczałkowickiego Schronisko turystyczne na Czantorii Leśny kościół na Zakamiyniu

Czantoria Wielka[2][3], Wielka Czantoria[4][5], cz. Velká Čantoryje, niem. Großer Czantory-Berg, 995 m n.p.m., gwar. Wielko Czantoryja) – najwyższe wzniesienie Pasma Czantorii w Beskidzie Śląskim, dominujące w północnej części tego pasma. Jest jednocześnie szczytem granicznym między Polską a Czechami oraz najwyższym szczytem czeskiej części Beskidu Śląskiego. Przez szczyt przebiega także główny wododział Polski, stanowiący granicę między zlewiskami Wisły i Odry.

Spis treści

Charakterystyka | edytuj kod

Szczyt charakteryzuje się stromymi zboczami od wschodu i zachodu – różnica wysokości pomiędzy położonym u stóp góry Ustroniem, a szczytem wynosi 630 m. Czantoria porośnięta jest w większości lasami bukowymi i świerkowo-jodłowymi, miejscami z udziałem jaworów, jesionów, modrzewi i in. Po obu stronach granicy państwowej w partiach podszczytowych znajdują się leśne rezerwaty przyrody: po stronie polskiej rezerwat „Czantoria”, a po stronie czeskiej narodowy rezerwat „Čantoryje”. Na zboczach i szczycie Czantorii Wielkiej występują także trawiaste polany.

Nazwa „Czantoria” została wzmiankowana w zapiskach po raz pierwszy w dyplomie księcia cieszyńskiego Adama Wacława z dnia 3 października 1615, w którym ten rozgranicza swoje posiadłości od dóbr Adama Goczałkowskiego z Goczałkowic[6]. Pierwotna nazwa Czartoryja oznaczała miejsce poryte przez czarty, w 1722 wzmiankowana jako Czartorÿ, w 1750 Welka Czantoria[7].

Na położoną poniżej szczytu polanę Stokłosica dociera kolej krzesełkowa „Czantoria” z Ustronia Polany wybudowana w 1967 i zmodernizowana w 2007. Dzięki temu Czantoria jest bardzo popularna wśród turystów i narciarzy. Obok górnej stacji znajduje się maszt przekaźnikowy. Czantoria to także dobry punkt widokowy. Obserwować można z niej panoramę Beskidu Śląskiego i Beskidu Morawsko-Śląskiego, rzekę Wisłę oraz Pogórze Śląskie i Górny Śląsk – przy dobrej pogodzie widoczny jest Zbiornik Goczałkowicki i dalej stopniowo w stronę zachodnią – elektrownia Łaziska, miasta: Żory i Jastrzębie-Zdrój, elektrownia Rybnik, hałda w Rydułtowach, miasto Wodzisław Śląski, elektrownia Dziećmorowice, Karwina, Hawierzów i Ostrawa.

Turystyka | edytuj kod

Na samym szczycie góry, po czeskiej stronie granicy, znajduje się stalowa wieża widokowa (wstęp płatny) z platformą na wysokości 29 metrów oraz bufet. Na grzbiecie góry, kilkaset metrów na zachód od szczytu, znajduje się czeskie schronisko turystyczne na Czantorii (właściwie pod Czantorią Wielką), zbudowane jeszcze przez niemiecką organizację turystyczną Beskidenverein w 1904[8]. Tam też znajdowało się turystyczne przejście graniczne.

Czantoria Wielka stanowi duży węzeł szlaków turystycznych, którymi można dojść m.in. na Soszów Wielki, Czantorię Małą, Stożek i Tuł oraz do Ustronia, Nydka i Trzyńca. Przez szczyt przebiega Główny Szlak Beskidzki im. Kazimierza Sosnowskiego.

Na zachodnim zboczu góry, przy czerwonym szlaku do Nydka, w miejscu zwanym Zakamiyń znajduje się jeden z tzw. leśnych kościołów – miejsce tajnych nabożeństw ewangelickich w epoce kontrreformacji (XVII/XVIII wiek) – wraz z tablicą upamiętniającą Jerzego Trzanowskiego.

Z Czantorią wiąże się legenda o śpiących rycerzach i ich trzystu koniach, którzy w olbrzymiej pozłacanej komnacie we wnętrzu góry czekają, by w najtrudniejszych chwilach pomóc Śląskowi jako jego narodowe wojsko. Do tej legendy nawiązuje wytyczona po czantoryjskich stokach 20-kilometrowa Ścieżka Rycerska.

Poniżej szczytu Czantoria Wielka (ok. 300 m) przy szlaku w kierunku Przełęczy Beskidek znajduje się krzyż upamiętniający śmierć czechosłowackiego żołnierza Klementa Stastnego w czasie prac tzw. Komisji delimitacyjnej na Ziemi Cieszyńskiej, której zadaniem było wyznaczenie i wytyczenie granicy między Polską a Czechosłowacją.[9]

Szlaki piesze | edytuj kod

Inne | edytuj kod

Zobacz też | edytuj kod

Uwagi | edytuj kod

  1. Nad Przełęczą Beskidek

Przypisy | edytuj kod

  1. Analiza wybitności polskich szczytów w Karpatach
  2. Według Państwowego Rejestru Nazw Geograficznych
  3. Robocza wersja wykazu polskich nazw geograficznych świata. ksng.gugik.gov.pl. [dostęp 2018-08-14].
  4. Czantoria, Wielka, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2018-08-14] .
  5. Dla turystów. czantoria.net. [dostęp 2018-08-14].
  6. Archiwum Państw. Cieszyn, Zespół Komora Cieszyńska, sygn. 85
  7. Robert Mrózek: Nazwy miejscowe dawnego Śląska Cieszyńskiego. Katowice: Uniwersytet Śląski w Katowicach, 1984, s. 54. ISBN 82-00-00622-2.
  8. Tomasz Biesik: Schroniska górskie dawniej i dziś. Beskid Mały i Beskid Śląski. Bielsko-Biała: Wyd. „Logos” Agnieszka Korzec-Biesik, 2013, s. 214–219. ISBN 978-83-925599-3-1.
  9. Tragický incident na svahu hory Čantoryje v Těšínských Beskydech «Vlast.cz, vlast.cz [dostęp 2021-01-01]  (cz.).

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Widok z wieży na szczycie Wielkiej Czantorii z zaznaczonymi szczytami.
Na podstawie artykułu: "Wielka Czantoria" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy