Wikipedysta:Bmp91/Kościół katolicki w III Rzeszy


Wikipedysta:Bmp91/Kościół katolicki w III Rzeszy w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Kościół katolicki w III Rzeszy

Spis treści

Stosunek nazistów do religii | edytuj kod

Chrześcijaństwo, a zwłaszcza katolicyzm, podobnie jak większość religii zinstytucjonalizowanych, stały w sprzeczności z ideą narodowosocjalistyczną. U podstaw ideologii nazistowskiej w głównej mierze legły kulty neopogańskie, zakładające wyższość rasy germańskiej oraz jej prawo do panowania nad innymi narodami[1]. Sam Heinrich Himmler był powszechnie znany z praktyk okultystycznych[2]. Jednakże w początkowej fazie rządów ze względów taktycznych Adolf Hitler postanowił ograniczyć propagandę antykościelną i przyjąć wygodną pozycję partnera Watykanu. Doprowadziło to do zawarcia 20 lipca 1933 przez Rzeszę konkordatu ze Stolicą Apostolską, w którym Kościół Katolicki – w zamian za skłonienie katolickiej partii Centrum do samorozwiązania (5 lipca 1933) uzyskał liczne przywileje i uprawnienia, a także potwierdzenie wcześniejszych konkordatów z Badenią, Bawarią i Prusami. Korzyści, jakie Kościół uzyskał podnosząc prestiż Hitlera jako męża stanu, okazały się jednak iluzoryczne wobec likwidacji instrumentów państwa praworządnego, za pomocą których można by przeprowadzić egzekucję przysługujących Kościołowi uprawnień[3].

Postawy środowisk katolickich wobec nazizmu | edytuj kod

Postawy katolików wobec nazizmu były zróżnicowane. O ile część (biskup Gröber z Fryburga, biskup Berning z Osnabrück) solidaryzowała się z antymarksistowskimi i antysemickimi posunięciami reżimu to inni np. (biskup Preysing z Berlina) byli bezkompromisowymi antynazistami. Głównymi płaszczyznami sporu były dążenia NSDAP do objęcia pełnej kontroli nad wychowaniem młodzieży, neopogańska obrzędowość propagowana przez nazistów, programy eugeniczne takie jak sterylizacja czy eutanazja (protest biskupa Galena), masakry cywili, kwestie rasowe. List pasterski Konferencji Biskupów Katolickich w Fuldzie głosił: „Religia nie może opierać się na stworzonych przez człowieka dogmatach narodowych, rasowych czy innych, ale wyłącznie na boskim objawieniu”[4][5]. Grupą opozycyjną o inspiracji chrześcijańskiej była Biała Róża.


Represje | edytuj kod

W wyborach w 1933 roku zaistniała niemal odwrotnie proporcjonalna zależność pomiędzy odsetkiem katolików a poparciem dla partii Adolfa Hitlera. W tradycyjnie katolickich południowych landach poparcie dla partii nazistowskiej zwykle nie przekraczało 20%, podczas gdy na północy zwolennicy nazistów stanowili niekiedy ponad połowę mieszkańców[6]. Po objęciu władzy przez Hitlera, Kościół Katolicki stał się największą niezależną strukturą w Niemczech. Nadzieje, jakie wiązano z zawarciem w 1933 konkordatu, zostały zawiedzione: deklarowana w nim swoboda działalności organizacji katolickich okazała się fikcją, młodzież objęto nazistowską indoktrynacją w ramach Hitlerjugend, a sam Kościół stale był celem niewybrednych ataków ze strony reżimowej prasy. Od 1935 mnożyły się oskarżenia i procesy duchownych katolickich o przestępstwa dewizowe czy seksualne. Z drugiej strony, 9 lutego 1934 ogłoszono wpisanie książki Rosenberga „Mit XX wieku” do indeksu ksiąg zakazanych. Hierarchowie katoliccy niejednokrotnie potępiali nazistów, a ich szczególny sprzeciw wzbudziła polityka sterylizacji i eutanazji[7], realizowana na mocy ustawy z 14 lipca 1933, w stosunku do której 11 sierpnia 1941 episkopat Niemiec in gremio złożył oficjalny protest, w wyniku czego dalszej realizacji eutanazji zaniechano. Sam papież Pius XI 14 marca 1937 ogłosił encyklikę Mit brennender Sorge, odczytaną w niemieckich parafiach 7 dni później[8]. Silna krytyka ze strony Kościoła katolickiego doprowadziła do rozpętania antykościelnej nagonki w całych Niemczech, która z czasem doprowadziła do więzienia niemieckich duchownych katolickich w obozach koncentracyjnych. Do 1939 roku w obozie koncentracyjnym w Dachau uwięziono 447 duchownych, z czego 411 stanowili księża katoliccy[9]. W zależności od poglądów lokalnych władz nazistowskich Kościół spotykały większe lub mniejsze szykany, od nakazywania organizacji procesji pogrzebowych z udziałem pocztów sztandarowych NSDAP po zakaz budowy nowych świątyń, o czym wspomina w swoich pamiętnikach Albert Speer[10].

Przypisy | edytuj kod

  1. http://www.se.pl/wiadomosci/ciekawostki/swieta-wojna-hitlera-nowa-formula-religia-faszystow-w-trzeciej-rzeszy_189996.html.
  2. http://www.newsweek.pl/historia/okultysci-trzeciej-rzeszy,97371,1,1.html.
  3. Jerzy Krasuski; Historia Niemiec, Ossolineum, Wyd. I, ​ISBN 83-04-04422-6
  4. Grunberger Richard, Historia społeczna Trzeciej Rzeszy, Warszawa 1987, t. II, s. 345–346, 353–355.
  5. Michael Haseman, Religia Hitlera, Prószyński Media, Warszawa 2011, s. 406–407, 422–425, 436–438, 444.
  6. http://polimaty.pl/2016/06/katolicy-wybory-nsdap/.
  7. Adam Galos, Wacław Korta, Władysław Czapliński: Historia Niemiec. Wydawnictwo: Ossolineum, 1990, s. 675. ISBN 83-04-03058-6.
  8. Jerzy Krasuski Historia Niemiec, Ossolineum, Wyd. I, ​ISBN 83-04-04422-6
  9. http://www.analizy.biz/marek1962/piusxii.htm.
  10. Albert Speer: Wspomnienia, Wydawnictwo MON 1990, ​ISBN 83-11-07719-3